Ewangelia Marka 12:32 – znaczenie i zastosowanie

Uczony w Piśmie nie dodaje do słów Jezusa niczego od siebie. Przyjmuje je i powtarza, jakby chciał upewnić się, że dobrze je usłyszał. Jego odpowiedź brzmi spokojnie: „Bardzo dobrze, Nauczycielu, słusznie powiedziałeś, bo Jeden jest i nie ma innego poza Nim” (Ewangelia Marka 12:32). W tych słowach słychać ulgę kogoś, kto po długiej rozmowie o prawie znalazł wreszcie coś prostego i pewnego. Jego odpowiedź wyrasta wprost z tego, co przed chwilą zostało powiedziane o miłości. Uczony słyszy w słowach o miłowaniu Boga całym sercem i bliźniego jak siebie samego jedno źródło i jednego Pana, którego nie da się rozdzielić między wiele spraw. Trudno nie zauważyć, jak bardzo ta myśl jest prostsza od sporów, które toczyły się wokół świątyni. Ta prostota ma też swoje ciepło. Człowiek, który kocha jednego Boga, nie musi rozpraszać się między wiele ołtarzy zmartwień i lęków. Jezus widzi w tej odpowiedzi rozumność i mówi, że uczony jest niedaleko królestwa Bożego (Ewangelia Marka 12:34). Ten fragment pokazuje, że bliskość Boga często zaczyna się od szczerego uznania Jego jedyności, choć nie obiecuje nic ponad to.

Słowa uczonego w Piśmie są zgodą z odpowiedzią Jezusa, ale nie sprowadzają rozmowy do abstrakcyjnego twierdzenia o istnieniu jednego Boga. Jezus właśnie połączył wyznanie, że Bóg jest jeden, z przykazaniem miłowania Go całym sobą oraz miłowania bliźniego. Dlatego wyznanie wiary ma tu konkretną wagę: określa, komu należy się najwyższa wierność i jak ta wierność kształtuje relacje. Uczony nazywa odpowiedź Jezusa słuszną i rozwija jej sens: miłość do Boga i bliźniego „znaczy o wiele więcej niż wszystkie całopalenia i ofiary”. W ten sposób religijny obowiązek nie zostaje odrzucony, lecz podporządkowany temu, co wyraża istotę przykazań. Obrzęd sam w sobie nie zastępuje miłości. Ważny jest też osąd Jezusa w następnym wersecie: uczony odpowiedział rozumnie i jest „niedaleko od królestwa Bożego”. Trafne rozumienie stanowi więc coś więcej niż znajomość poprawnej formuły; zbliża do królestwa, choć tekst nie utożsamia samego rozumienia z pełnym wejściem do niego. Werset pokazuje, że prawda o jedyności Boga odsłania swój pełny sens w miłości, która obejmuje zarówno kult, jak i codzienne traktowanie drugiego człowieka.

Uczony w Piśmie nie tylko przyznaje Jezusowi rację. W Ewangelii Marka 12:32 powtarza to, co usłyszał, i mówi własnymi słowami: „Bardzo dobrze, Nauczycielu, słusznie powiedziałeś, bo Jeden jest i nie ma innego poza Nim”. To wyznanie jedynego Boga, które w Izraelu znał każdy pobożny człowiek. Najciekawsze jest jednak to, co uczony dodaje dalej, w wersecie 33. Miłość do Boga i do bliźniego jest według niego ważniejsza niż całopalenia i ofiary, czyli ważniejsza niż sama religijna praktyka. Można sobie wyobrazić człowieka, który regularnie chodzi do świątyni, a w domu jest surowy i zamknięty. Jego wiara w jednego Boga byłaby prawdziwa w słowach, ale niepełna w codziennych wyborach. Werset nie każe rezygnować z modlitwy ani ze wspólnoty. Pokazuje raczej, że wierność Bogu i troska o człowieka nie mogą być od siebie oddzielone. Jezus po tej odpowiedzi mówi, że uczony nie jest daleko od królestwa Bożego. Tekst nie opisuje, jak potoczyła się jego dalsza droga. Pokazuje jednak wyraźnie, że wyznanie jedynego Boga i miłość do bliźniego stoją obok siebie jak dwie strony tej samej wierności.

Uczony w Piśmie nie odpowiada Jezusowi kolejnym sporem. Rozpoznaje, że słowa o jednym Bogu są prawdziwe: „Jeden jest i nie ma innego poza Nim”. To wyznanie nie pozostaje abstrakcyjną prawdą o świecie. W odpowiedzi Jezusa łączy się z miłością Boga całym sercem, duszą, umysłem i mocą, a także z miłością bliźniego. W tym spotkaniu ważne jest, że uczony potrafi przyjąć prawdę, nawet gdy nie staje się ona jego własnym osiągnięciem. Jego zgoda nie jest jeszcze pełnym opisem drogi wiary, ale Jezus uznaje ją za rozumną i mówi, że człowiek ten jest niedaleko królestwa Bożego. Bliskość zaczyna się tu od uczciwego rozpoznania, komu należy się pierwsze miejsce. Jedność Boga porządkuje rozproszone życie jak jeden punkt, ku któremu zbiegają się drogi. Nie oznacza ucieczki od codzienności: miłość Boga i bliźniego spotykają się w konkretnych wyborach, w sposobie traktowania człowieka i w tym, czemu oddaje się uwagę oraz siły. Werset odsłania więc wiarę nie jako wiele osobnych powinności, lecz jako życie skupione wokół Boga, którego miłość obejmuje także bliźniego, bez oddzielania czci od miłosierdzia.