Ewangelia Marka 12:31 – znaczenie i zastosowanie

Jezus nie zostawia tego przykazania samego. Nazywa je drugim i od razu dodaje, że nie ma większych od tych dwóch. Miłość do bliźniego stoi więc obok miłości do Boga, a nie pod nią. W relacjach z ludźmi widać, jak bardzo człowiek potrzebuje drugiego człowieka: w tym, jak ktoś na nas patrzy, jak czeka, jak potrafi zostać przy nas w trudnym dniu. Fragment mówi o miłowaniu bliźniego „jak siebie samego”. Miarą jest więc nie doskonałość, lecz ta sama uważność i łagodność, którą zwykle okazujemy sobie, gdy jesteśmy zmęczeni albo zranieni. Ktoś, kto opiekuje się chorym rodzicem, może zauważyć, że sąsiad, kolega z pracy czy obca osoba w kolejce także nosi swoje ciężary, choć nie zawsze widać je na zewnątrz. Miłość w tym rozumieniu polega na tym, by uznać drugiego za kogoś, kto naprawdę ma serce. W Ewangelii Marka 12:33 uczony w Piśmie przyznaje, że miłowanie Boga i bliźniego znaczy więcej niż całopalenia i ofiary. Dla serca oznacza to, że bliskość z drugim człowiekiem nie jest dodatkiem do wiary, lecz jej częścią. Ta prawda prowadzi do Boga właśnie przez ludzi, których spotykamy na swojej drodze.

W odpowiedzi Jezusa „drugie” przykazanie jest drugie w kolejności, ale nie oznacza to, że można oddzielić je od pierwszego. Najpierw pada wezwanie, by miłować Boga całym sobą, a zaraz potem miłować bliźniego jak siebie samego. Podsumowanie mówi o przykazaniach „tych”, w liczbie mnogiej: miłość Boga i miłość bliźniego tworzą nierozdzielną całość. Słowa „jak siebie samego” nie nakazują egoizmu ani nie każą uznać własnych potrzeb za miarę wszystkich rzeczy. Wskazują raczej, że bliźni nie jest mniej ważny ani mniej godny troski. Ta miłość staje się widoczna w konkretnych decyzjach: w uczciwym traktowaniu pracownika, dotrzymaniu obietnicy czy zauważeniu osoby pomijanej przez innych. Nie jest jedynie życzliwym uczuciem; wpływa na sposób postępowania. W dalszej rozmowie uczony w Piśmie uznaje, że miłość Boga i bliźniego znaczy więcej niż całopalenia i ofiary. To nie odrzuca kultu, lecz porządkuje jego sens: religijne praktyki nie zastępują miłości. Werset przedstawia więc wierność Bogu jako coś, co obejmuje również stosunek do drugiego człowieka. Przykazania są dwa, lecz nie konkurują ze sobą.

Ewangelia Marka 12:31 łączy miłość do Boga z miłością do bliźniego i nie pozwala ich rozdzielić. Uczony w Piśmie usłyszał najpierw o miłowaniu Pana, a potem o drugim przykazaniu, i ta kolejność w rozmowie daje do myślenia. „Będziesz miłował swojego bliźniego jak siebie samego”. Miarą wobec innych jest więc troska, jaką człowiek już zna wobec siebie. W codzienności ten fragment rzadko wymaga wielkich gestów. Może chodzić o człowieka, który po ciężkim dniu zauważa zmęczenie kolegi z pracy i pyta, czy nie trzeba pomóc przy zadaniu. Taka uwaga jest prosta, ale pokazuje, że bliźni nie jest dla niego tłem dnia. Przykazanie dotyka zwykłych wyborów: sposobu mówienia, cierpliwości przy stole i gotowości do przebaczenia. Warto też zobaczyć, w jakim miejscu Jezus umieszcza to przykazanie. Uczony w Piśmie usłyszał, że miłować Boga i bliźniego znaczy więcej niż wszystkie całopalenia i ofiary, i Jezus powiedział mu, że nie jest daleko od królestwa Bożego. Wiara wyrażona w nabożeństwie znajduje swoje potwierdzenie w miłości, którą widać w relacjach.

„Będziesz miłował swojego bliźniego jak siebie samego” nie pojawia się w oderwaniu od miłości do Boga. Jezus mówi o dwóch przykazaniach, które razem wyznaczają kierunek życia: ku Bogu i ku człowiekowi. Bliźni nie jest dodatkiem do wiary ani przeszkodą w pobożności. Jest osobą, wobec której miłość do Boga staje się widzialna. Słowo „jak” nie nakazuje zatracić siebie. Przywołuje miarę troski, którą człowiek zna z własnego życia: godność, potrzeba bezpieczeństwa, pragnienie, by nie zostać odrzuconym. Taka miłość może przybrać postać cierpliwego wysłuchania, uczciwego podziału dobra albo odmowy wykorzystania czyjejś słabości. Nie wymaga, by każda relacja była łatwa; wskazuje, że drugi człowiek nie jest środkiem do własnego celu. Uczony w Piśmie dostrzega, że miłość Boga i bliźniego znaczy więcej niż całopalenia i ofiary. Jezus potwierdza jego rozeznanie, mówiąc, że jest niedaleko królestwa Bożego. W tym świetle przykazanie odsłania nie tylko obowiązek, lecz także kształt życia, które zwraca się ku Bogu: miłość otrzymana od Niego nie zamyka się w kulcie, ale przechodzi przez codzienne spotkania.