Ewangelia Marka 12:23 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie zawarte w tym wersie rodzi się z historii kolejnych strat. Siedmiu braci umiera jeden po drugim, nie zostawiwszy potomstwa, a w końcu umiera także ta kobieta. Kiedy pada pytanie: „Przy zmartwychwstaniu więc, gdy powstaną, którego z nich będzie żoną? Bo siedmiu miało ją za żonę”, brzmi ono niemal jak chłodna łamigłówka. Pod tą formą słychać jednak zmęczenie kogoś, kto przez całe życie dźwigał stratę, której nie wybrał. Uwaga zatrzymuje się właśnie przy niej, przy kobiecie, która w tej rozmowie nie zabiera głosu, a mimo to nosi najwięcej. Jezus nie odpowiada na pytanie wprost. W Ewangelii Marka 12:25 mówi, że po zmartwychwstaniu nie będzie się ani żenić, ani wychodzić za mąż, a w Ewangelii Marka 12:27 wskazuje na Boga, który jest Bogiem żywych. Tekst nie opisuje szczegółów tego nowego życia ani tego, jak wyglądają ludzkie więzi w nim. Mówi natomiast, że Bóg nie zapisuje ludzi na liście strat i nie zamyka ich losu na tym, co zabrała śmierć. Pytanie zamyka jej życie w liście mężów, a odpowiedź otwiera je ku Bogu. Ostatnie słowo należy więc nie do strat, lecz do Tego, który jest Bogiem żywych.

W Ewangelii Marka 12:23 pytanie o to, czyją żoną będzie kobieta po zmartwychwstaniu, wynika z przykładu siedmiu braci, którzy kolejno ją poślubili zgodnie z prawem dotyczącym brata zmarłego bez potomstwa. Pytający traktują przyszłe życie jak dalszy ciąg obecnego porządku rodzinnego, w którym małżeństwo rozstrzyga o przynależności i dziedziczeniu. W ten sposób chcą wykazać, że zmartwychwstanie prowadzi do sprzeczności. Jezus nie odpowiada, przyznając jednemu z braci wyłączne prawo do kobiety. W następnym wersecie wskazuje, że po zmartwychwstaniu ludzie nie będą zawierać małżeństw. Sedno odpowiedzi nie polega na rozwiązaniu sporu według ziemskich zasad, lecz na zakwestionowaniu założenia, że przyszłość musi odtwarzać obecne instytucje w niezmienionej postaci. Zmartwychwstanie oznacza życie przemienione mocą Boga, nie prosty powrót do dotychczasowego układu. Ten fragment nie mówi, że małżeństwo jest bezwartościowe ani że więzi miłości zostaną unicestwione. Pokazuje raczej granicę ludzkiego wyobrażenia o życiu przyszłym. Dalsza część rozmowy przesuwa uwagę z ludzkich rozstrzygnięć na Boga, który pozostaje Bogiem żywych. Pytanie, które miało ośmieszyć wiarę w zmartwychwstanie, ujawnia wąskie rozumienie tego, co Bóg może uczynić.

Pytanie saduceuszy brzmi jak zagadka prawna, ale stoi za nim przekonanie, że życie po śmierci będzie zwykłym przedłużeniem tego, co znamy. Jezus odpowiada, że błąd bierze się z nieznajomości Pisma i mocy Bożej. Najpierw wskazuje na źródło pomyłki, dopiero potem odnosi się do samego problemu. Według Ewangelii Marka po zmartwychwstaniu ludzie nie będą się żenić ani wychodzić za mąż, lecz będą jak aniołowie w niebie. Pytanie o to, czyją żoną kobieta będzie, zakłada, że ziemskie układy przetrwają śmierć. Jezus otwiera inną perspektywę. Swój argument opiera na słowach, które Bóg wypowiedział do Mojżesza w fragmencie o krzaku: „Ja jestem Bóg Abrahama, Bóg Izaaka i Bóg Jakuba”. Bóg mówi w czasie teraźniejszym, a patriarchowie od dawna nie żyli. Jezus wyciąga z tego wniosek, że Bóg nie jest Bogiem umarłych, lecz żywych. Relacja z Bogiem nie kończy się na grobie. Ten tekst nie daje gotowego opisu przyszłego życia ani rozstrzygnięcia każdego szczegółu. Pokazuje natomiast, że wierność Boga wobec ludzi nie zostaje pochłonięta przez śmierć.

Pytanie o to, którego z siedmiu braci kobieta będzie żoną, wyrasta z wyobrażenia, że zmartwychwstanie będzie dalszym ciągiem obecnego porządku. Skoro małżeństwo wiązało ich życie na ziemi, rozmówcy próbują ustalić, jak ten sam układ miałby trwać po śmierci. Jezus nie rozstrzyga, komu przypadnie kobieta. Odpowiada, że powstający z martwych nie będą się żenić ani wychodzić za mąż, lecz będą jak aniołowie w niebie. W Ewangelii Marka 12:23 pytanie staje się więc miejscem, w którym ujawnia się granica ludzkiego wyobrażenia o wieczności. Niebo nie jest po prostu ziemskim życiem przedłużonym bez końca, z tymi samymi więzami i instytucjami. Jezus nie mówi jednak, że miłość czy pamięć tracą wartość. Wskazuje, że zmartwychwstanie należy do rzeczywistości, której nie da się zmierzyć dawnymi miarami. Można pomyśleć o ziarnie, z którego wyrasta roślina: życie trwa, ale nie w postaci samego ziarna. Obraz nie wyjaśnia tajemnicy zmartwychwstania; przypomina jedynie, że Boża przyszłość nie musi powtarzać obecnego kształtu życia. W centrum odpowiedzi Jezusa pozostaje nadzieja na życie, które Bóg podtrzymuje, choć jego forma przekracza nasze przewidywania.