Ewangelia Łukasza 6:35 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Łukasza 6:35 zaczyna się od słów, które brzmią jak wezwanie do czegoś ponad ludzkie siły: „Wy natomiast miłujcie waszych nieprzyjaciół, czyńcie dobrze i pożyczajcie, niczego się za to nie spodziewając”. Wcześniejsze wersety mówią o miłości odwzajemnianej i pożyczkach, od których oczekuje się zwrotu, a grzesznicy także tak postępują. Nowy sposób życia dotyczy więc przede wszystkim tego, czy drugiego człowieka trzymamy w długu wdzięczności, a nie tylko tego, czy przestajemy odczuwać zranienie. W tym miejscu łatwo usłyszeć jedynie wymaganie, które trzeba spełnić własnymi siłami. Dalsza część wersetu zmienia perspektywę: „On jest dobry dla niewdzięcznych i złych”. Dobroć Boga nie zależy od odpowiedzi ludzi, którym ją okazuje, i właśnie z tą hojnością wiąże się obietnica wielkiej nagrody oraz bycia synami Najwyższego. Uczniowie są zaproszeni, by naśladować Ojca, a nie prowadzić rachunek zysków. Fragment nie obiecuje, że zranienia znikną po jednym hojnym geście ani że serce od razu przestanie boleć. Pokazuje raczej, że w geście wobec kogoś, kto nie odpowie wdzięcznością, może przeświecać coś z Bożej dobroci.

Jezus stawia miłość nieprzyjaciół w szeregu konkretnych czynów: czynienia dobra i pożyczania bez oczekiwania zwrotu. Wersety poprzedzające pokazują, że chodzi o coś więcej niż życzliwość wobec tych, którzy odwzajemniają ją z nawiązką. Taka wzajemność jest zwyczajna; Jezus wskazuje na miłość, która nie uzależnia dobra od tego, czy druga osoba na nie zasłużyła ani czy odpłaci tym samym. Nie oznacza to, że zło staje się dobrem albo że krzywdę należy nazywać nieważną. W centrum polecenia nie stoi ocena nieprzyjaciela, lecz wzór postępowania Boga: „On jest dobry dla niewdzięcznych i złych”. Uczniowie mają odzwierciedlać tę dobroć także wobec tych, od których nie mogą liczyć na wdzięczność. Wzmianka o wielkiej nagrodzie i synostwie łączy miłosierdzie z tożsamością uczniów. Nie jest to prosty układ, w którym dobry czyn kupuje Bożą przychylność. Określenie „synami Najwyższego” wskazuje na rodzinne podobieństwo: postępowanie uczniów ma ukazywać charakter Ojca. W tym fragmencie miłość nieprzyjaciół jest więc znakiem życia ukształtowanego przez Bożą dobroć, a nie narzędziem wymuszania wzajemności.

Ten fragment zaczyna się od polecenia, a nie od rachunku zysków. Jezus każe miłować nieprzyjaciół, czynić dobrze i pożyczać, niczego się za to nie spodziewając. Ewangelia Łukasza 6:34 przypomina, że także grzesznicy pożyczają tym, którzy im oddadzą, więc sama wymiana nie wyróżnia uczniów. Różnica musi wypływać z czegoś głębszego. Najmocniejsza część wersetu stoi na końcu. Podstawą jest to, że Najwyższy jest dobry dla niewdzięcznych i złych. Jego dobroć nie czeka na zwrot i nie wylicza zasług. Obok tej podstawy stoi obietnica wielkiej nagrody oraz określenie uczniów jako synów Najwyższego. Tekst nie obiecuje natychmiastowego skutku każdego dobrego czynu. Mówi o relacji z Bogiem, której źródłem jest Jego charakter. Wierność temu wezwaniu nie polega na udawaniu uprzejmości. Polega na naśladowaniu Ojca, który okazuje życzliwość także tym, którzy jej nie odwzajemniają. Dobry uczynek, pożyczka czy słowo wsparcia zyskują wtedy wymiar świadectwa, bo przestają być rachunkiem.

Werset 35 stawia miłość wobec nieprzyjaciół poza logiką wzajemności. Jezus przypomina, że dobro odwzajemnione dobrem i pożyczka udzielona z pewnością zwrotu pozostają w kręgu tego, co można rozliczyć. Miłość, o której mówi, sięga dalej: obejmuje także tych, od których nie przyjdzie wdzięczność ani korzyść. Nie oznacza to, że krzywda przestaje być krzywdą albo że trzeba nazywać zło dobrem. W centrum słów Jezusa jest Bóg, który „jest dobry dla niewdzięcznych i złych”. Uczeń ma upodabniać się do tej dobroci, nie dlatego, że każda hojność przyniesie widoczny zwrot, lecz dlatego, że Boży charakter staje się miarą jego postępowania. Obraz otwartej dłoni oddaje coś z tego wezwania: nie zaciska się ona na należności ani nie zamienia każdego gestu w umowę. Jezus nie obiecuje tu łatwego powodzenia; mówi o wielkiej nagrodzie i o byciu synami Najwyższego. Ta nadzieja przenosi ciężar z natychmiastowej odpłaty ku więzi z Bogiem. Dobroć wobec nieprzyjaciela staje się znakiem, że życie człowieka czerpie z dobroci większej niż ludzka wzajemność.