Księga Izajasza 53:3 – znaczenie i zastosowanie

Słowa z Księgi Izajasza 53:3 są bardzo konkretne: „Wzgardzony i odepchnięty przez ludzi, Mąż boleści, oswojony z cierpieniem, jak ktoś, przed kim zakrywa się twarze, wzgardzony tak, że mieliśmy Go za nic”. W tych słowach słychać przede wszystkim samotność kogoś, kto został odsunięty przez innych. Obraz zakrywanych twarzy mówi o odwracaniu wzroku, o ludziach, którzy wolą nie patrzeć na cudzy ból, bo spojrzenie na niego wymagałoby czegoś od nich samych. Ten opis pochodzi z perspektywy tych, którzy odrzucili Sługę. Kolejne wersety, 4 i 5, ujawniają, jak bardzo się mylili, bo to właśnie On dźwigał nasze boleści. Sam trzeci werset jednak nie spieszy się z wyjaśnieniami. Zostaje przy człowieku, który dobrze znał cierpienie, a mimo to nie znalazł w ludziach przyjęcia. W tym jest coś szczególnie bliskiego. Oswojenie z bólem nie czyni go lżejszym, lecz sprawia, że staje się on stałym towarzyszem, z którym trzeba przechodzić kolejne dni na oczach obojętnych ludzi. Biblia nie udaje, że takie samotne trwanie jest łatwe. Nazywa je wprost i pozostawia obok prawdę, że Bóg nie odwraca wzroku od tego, od czego ludzie odwracają oczy. W cierpieniu niezauważonym przez innych Pismo ukazuje spojrzenie, które widzi całość.

Werset z Księgi Izajasza 53:3 opisuje nie tylko cierpienie tajemniczej postaci, lecz także sposób, w jaki otoczenie na nią reaguje: odwraca wzrok i uznaje ją za niewartą uwagi. Obraz zakrywania twarzy pokazuje odrzucenie tak głębokie, że cierpiący staje się niemal niewidzialny. „Mąż boleści” nie oznacza tu kogoś, kogo ból czyni mniej ludzkim; przeciwnie, tekst skupia uwagę na człowieku, którego inni nie chcą dostrzec. Ważna jest zmiana perspektywy w najbliższym kontekście. W wersecie trzecim pojawia się „mieliśmy Go za nic”, a w wersecie czwartym mówiący przyznają, że błędnie uznali Go za skazańca. To wyznanie odsłania nie tylko niesprawiedliwość wobec cierpiącego, ale też pomyłkę tych, którzy ją oceniali. Chrześcijanie odczytują tę pieśń o Słudze Pańskim w odniesieniu do Jezusa, zwłaszcza w świetle Jego męki. W tradycjach żydowskich i wśród badaczy spotyka się także inne rozumienia tożsamości Sługi. Niezależnie od tego rozstrzygnięcia werset podważa pewność, że odrzucony musi być winny albo nieważny. Jest to początek odwrócenia ludzkiego sądu, rozwiniętego w dalszych słowach pieśni.

Ten werset nie łagodzi odrzucenia. Sługa zostaje wzgardzony i odepchnięty, a ludzie patrzą na Niego z dystansem. Księga Izajasza 53:2 dodaje, że w Jego wyglądzie nie było nic, co przyciągałoby wzrok. Obraz człowieka niezauważonego w tłumie pokazuje tu, jak bolesna potrafi być samotność w zwyczajnym dniu. Słowa „oswojony z cierpieniem” mówią o czymś więcej niż o jednorazowym bólu. Cierpienie stało się Jego stałym towarzyszem. Tekst nie romantyzuje tej drogi, lecz pokazuje, że w tym doświadczeniu nikt nie jest całkiem sam, bo Ktoś je dźwiga razem z człowiekiem. Najbardziej poruszający jest końcowy obraz: ludzie zakrywają przed Nim twarze. Odwracanie wzroku bywa łatwiejsze niż zmierzenie się z cudzym cierpieniem. Dalsza część rozdziału zmienia jednak perspektywę. Mówiący przyznają, że mieli Go za skazańca i że sami pobłądzili jak owce, każdy we własną stronę (Księga Izajasza 53:4–6). Pogarda nie ma tu ostatniego słowa. Prawda o Sługu wychodzi na jaw w wyznaniu tych, którzy Go odrzucili.

„Wzgardzony i odepchnięty przez ludzi” — Izajasz odsłania samotność, w której człowiek zostaje uznany za niewartego uwagi. Obraz twarzy zakrywanych przed cierpiącym jest szczególnie przejmujący: ból pozostaje, a spojrzenie, które mogłoby go dostrzec, odwraca się. Nie chodzi jedynie o brak podziwu dla kogoś bez zewnętrznego blasku, o którym mówi poprzedni werset. To także odrzucenie Męża boleści przez tych, którzy mieli Go „za nic”. W chrześcijańskim odczytaniu słowa te odnoszą się do Jezusa. Nie przedstawiają cierpienia jako dobra ani nie mówią, że każdy odrzucony człowiek przeżywa dokładnie to samo. Ukazują Tego, który wszedł w ludzką pogardę i ból, a nie ominął ich z bezpiecznej odległości. Kolejne wersety dopowiadają, że dźwigał cierpienia innych i został przebity za ich grzechy. W tym obrazie wieczność nie unieważnia rany. Objawia raczej, że pogarda ludzi nie jest ostatnim słowem o odrzuconym ani o cierpiącym. Spojrzenie Boga trwa tam, gdzie ludzkie spojrzenie odwraca się od twarzy.