Księga Izajasza 45:10 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Izajasza 45:10 mowa jest o ludziach, którzy wobec własnych rodziców wypowiadają słowa pełne urazy i nieufności. Pytanie „Co spłodziłeś?” brzmi jak wyrzut skierowany do tego, kto dał życie, a pytanie „Co urodziłaś?” niesie podobny ciężar. Prorok umieszcza to zdanie tuż obok obrazu gliny i garncarza, bo chodzi o relację, w której stworzenie kwestionuje swojego Stwórcę. Biada wypowiedziane w tym kontekście dotyczy właśnie takiej postawy, w której ktoś osądza tego, kto go ukształtował. W tym fragmencie słychać coś bardzo ludzkiego. Gorycz wobec ojca czy matki rodzi się zwykle z zranienia i z oczekiwań, których nikt nie spełnił. Tekst nie mówi jednak nic o tym, że trudne pytania, ból czy wątpliwości są same w sobie zakazane. Wyrzut dotyczy słów wypowiadanych przeciwko Stwórcy, a nie wołania do Niego z ciężarem, który człowiek już nie potrafi udźwignąć. Ta różnica ma znaczenie dla każdego, kto przeżywa rozczarowanie wobec Boga. Najbardziej wyraźnie cały rozdział przypomina, że Pan jest Stwórcą. To On uczynił ziemię, stworzył na niej człowieka i rozpiął niebo. Ten, kto ukształtował człowieka, pozostaje jego Stwórcą także wtedy, gdy ów człowiek nie rozumie własnej drogi.

W Księdze Izajasza 45:10 „Biada” nie jest naganą za samo zadawanie pytań. To ostrzeżenie przed postawą, która osądza dzieło Stwórcy tak, jakby stworzenie mogło z góry uznać je za bezsensowne. Obraz rodzica i dziecka rozwija poprzedni werset: glina nie może zarzucać garncarzowi nieudolności. Tutaj podobny sprzeciw przybiera postać szyderczego pytania o narodziny. Kontekst nadaje temu obrazowi konkretny wymiar. Bóg zapowiada, że posłuży się Cyrusem, władcą spoza Izraela, a następnie mówi o odbudowie Jerozolimy i uwolnieniu wygnańców. Dla słuchaczy taki wybór mógł być trudny do przyjęcia: odnowa ludu miała przyjść przez obcego króla. Werset 10 piętnuje więc nie dociekliwość, lecz roszczenie do wyznaczania Bogu, jak powinno wyglądać Jego działanie. To rozróżnienie potwierdza następny werset, w którym Bóg pyta, czy ludzie będą wydawać Mu rozkazy dotyczące Jego dzieła. Tekst nie usuwa napięcia ani wszystkich pytań o Boże decyzje. Podważa natomiast pewność, że niezrozumiały sposób działania dowodzi błędu Stwórcy. W tej części Izajasza pokora oznacza uznanie, że Boży plan może przekraczać oczekiwania Izraela.

Ten wers należy do obrazu z dzbanem i garncarzem, który zaczyna się w Księdze Izajasza 45:9. Glina nie ma prawa spierać się z tym, kto ją kształtuje. Prorok przenosi tę myśl na dom: „Biada temu, kto mówi ojcu: Co spłodziłeś? albo mówi kobiecie: Co urodziłaś?” Słowa te dotyczą początku życia, a nie tego, co się z nim później dzieje. Wers mówi o pogardliwym kwestionowaniu samego daru. Nie opisuje każdego trudnego pytania w rodzinie ani każdej rozmowy o bólu. Zarzut wobec początku życia dotyka jednak także Tego, kto je udzielił. Najważniejsza myśl dotyczy miejsca człowieka. Nikt nie jest sędzią własnych narodzin. Ojciec i matka pokazują tu, że życie ma źródło poza nami. Przykład z codzienności może wyglądać tak: młody człowiek przez lata wypomina rodzicom, że go nie chcieli, i mierzy swoją wartość brakiem tego, co od nich dostał. Wers pokazuje, że taka postawa staje w sporze z tym, kto daje życie. Księga Izajasza 45:11 dodaje, że Pan pyta, czy człowiek ma prawo pytać Go o Jego dzieci i dawać Mu rozkazy. Dzięki temu ostrzeżenie łączy relację w domu z relacją do Stwórcy.

„Biada temu, kto mówi ojcu: Co spłodziłeś? albo mówi kobiecie: Co urodziłaś?” To mocny obraz: człowiek odrzuca tu nie tylko własne pochodzenie, lecz także prawo Stwórcy do kształtowania dzieła, którego pełnego zamysłu nie widzi. W Księdze Izajasza 45:10 słowa te stoją obok obrazu gliny spierającej się z garncarzem. W pobliżu mowa o Cyrusie, władcy spoza Izraela, którego Bóg powołuje do działania na rzecz swojego ludu. Taki wybór mógł wydawać się niezrozumiały. Prorok nie przedstawia Boga jako kogoś, kogo plan da się łatwo ocenić z ludzkiej perspektywy. Ten werset nie zamyka jednak miejsca na ból ani na szczere pytania. Pismo Święte zna lament i prośbę o wyjaśnienie. Ostrzeżenie dotyczy raczej roszczenia, by Stwórca musiał podporządkować swoje dzieło ludzkim oczekiwaniom. Obraz rodzica i dziecka przypomina, że życie nie jest wyłącznie ludzkim projektem ani własnością, którą można rozliczać według własnej miary. W obliczu tajemnicy Bożego działania pokora nie oznacza braku pytań. Oznacza uznanie, że sens może być większy niż to, co widać w danej chwili.