Księga Izajasza 45:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset pochodzi z wypowiedzi Boga skierowanej do Cyrusa, którego w rozdziale 45 Bóg nazywa swoim pomazańcem. Ten król nie znał Pana Izraela, a mimo to Bóg mówi o nim: „nazwałem ciebie twoim imieniem, pełnym zaszczytu”. Czasownik „nazwałem” niesie w sobie bliskość, bo zwrócenie się do kogoś po imieniu oznacza, że został dostrzeżony i wezwany. W Księdze Izajasza 45:3 Bóg przypomina, że jest tym, który woła po imieniu, więc wezwanie pochodzi od Niego i wyprzedza wszelką znajomość ze strony wezwanego. Istotny jest też początek zdania: „Z powodu mojego sługi Jakuba, Izraela, mojego wybrańca”. Zaszczyt dany Cyrusowi ma cel, który wykracza poza niego samego. Całe przesłanie zmierza również do poznania, ponieważ w wersecie 6 czytamy, że Bóg działa tak, aby wiedziano, że poza Nim nie ma niczego. Tekst nie mówi jednak, czy Cyrus później poznał Boga. Mówi o tym, co Bóg uczynił pierwszy. W tym fragmencie widać coś, co łatwo przeoczyć: imię i zaszczyt nie czekają na to, aż człowiek dorośnie do Boga. Bóg wypowiada je wcześniej, z własnej inicjatywy, i to On trzyma w swoich rękach znaczenie drogi, także wtedy, gdy wezwany jeszcze go nie rozumie.

W Księdze Izajasza 45:4 Bóg wyjaśnia, dlaczego wzywa Cyrusa po imieniu i nadaje mu zaszczytny tytuł: czyni to ze względu na Jakuba, czyli Izraela, swojego sługę i wybrańca. Werset nie przedstawia więc Cyrusa jako człowieka, który zna Boga lub świadomie Mu służy. Przeciwnie, kończy się stwierdzeniem: „chociaż Mnie nie znałeś”. To rozróżnienie jest kluczowe: Bóg może posłużyć się władcą spoza Izraela, nie przypisując mu przez to wiary ani szczególnej moralnej doskonałości. W sąsiednich wersetach Cyrus zostaje nazwany pomazańcem i opisany jako ten, któremu Bóg otwiera drogę do działania. Sens tej misji wiąże się jednak z losem Izraela, a nie z osobistym religijnym poznaniem Cyrusa. Fragment mówi też o Bożej suwerenności: w wersecie 6 celem działania jest to, by od wschodu do zachodu poznano, że Pan jest jedyny. Nie wynika stąd, że każde działanie władzy jest Bożym upodobaniem ani że sukces polityczny dowodzi czyjejś świętości. Izajasz ukazuje raczej, że Boży plan może posłużyć się narzędziem nieoczekiwanym, a zaszczyt nadany Cyrusowi ostatecznie kieruje uwagę ku wierności Boga wobec Izraela.

Ten werset pokazuje pierwszeństwo wybrania. Bóg wzywa Cyrusa po imieniu, choć ten jeszcze Go nie zna. Kontekst w Księdze Izajasza 45:1 wskazuje, że mowa jest o Cyrusie, pomazańcu, którego Pan ujął za prawą rękę. Zaszczytne imię nie zostaje tu przyznane za zasługi, lecz „z powodu mojego sługi Jakuba, Izraela, mojego wybrańca”. Wybranie narodu staje się więc kluczem do dzieł, które Bóg prowadzi także przez obcych władców. Zwrot „chociaż Mnie nie znałeś” ma tu szczególną wagę. Relacja nie wyrasta z poznania, lecz je poprzedza. Księga Izajasza 45:5 powtarza tę myśl, a 45:6 mówi, że działanie Pana ma być znane „od wschodu słońca aż do zachodu”. Tekst nie opisuje wewnętrznego stanu Cyrusa, więc nie wolno z niego wyciągać wniosków o jego wierze. Widać natomiast, że suwerenność Stwórcy nie zależy od świadomości ludzi, przez których działa. Najmocniejszy obraz tego fragmentu to uporządkowanie historii. Wezwanie pochodzi od Boga, nie z zasług, a jego wypełnienie dokonuje się w czasie, którego nikt sam nie zaplanował.

W Księdze Izajasza 45:4 Bóg zwraca się do Cyrusa, władcy, który Go nie zna, a jednak zostaje nazwany i powierzony mu zostaje określony cel. Słowa o „moim słudze Jakubie” i „moim wybrańcu” wskazują, że działanie Boga służy Izraelowi. Nie jest to obietnica, że każdy człowiek otrzyma zaszczyt lub powodzenie, lecz świadectwo troski Boga o lud, z którym związał swoje słowo. W tym wersecie szczególnie poruszające jest imię. Cyrus nie zna Boga, ale nie pozostaje poza Jego zasięgiem. Bóg może posłużyć się nawet władcą spoza wspólnoty Izraela, by otworzyć drogę dla jej ocalenia. Nie znaczy to, że Cyrus rozumie Boży zamysł ani że każde jego działanie jest przez Boga pochwalane. Tekst ukazuje raczej, że historia nie zamyka się w granicach ludzkiej wiedzy o Bogu. Boże wezwanie po imieniu nie jest tu nagrodą za wcześniejszą wiarę. Wskazuje na powołanie, które wyprzedza rozpoznanie. W kolejnych słowach rozdziału zostaje podkreślone, że to Pan jest jedyny i działa dla dobra Izraela. Werset pozostawia więc miejsce na pokorę: Boża wierność może sięgać dalej, niż sięga świadomość tych, których używa.