List do Hebrajczyków 11:33 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zostawia nas z obrazem ludzi, którzy stanęli twarzą w twarz z tym, co groźne. Słowa „przez wiarę pokonali królestwa, dokonali sprawiedliwych czynów, otrzymali obietnicę, zamknęli lwom paszcze” (List do Hebrajczyków 11:33) brzmią jak opis zwycięstwa i w pewnym sensie nim są. Autor nie opisuje jednak tego, co działo się w ich sercach. Mówi o czynach i o otrzymanej obietnicy, a nie o tym, czy towarzyszył im lęk. Ta cisza w tekście ma swoją wagę. Może przypominać czytelnikom chwile, w których wiara była raczej drżeniem niż pewnością, a mimo to trzeba było zrobić kolejny krok. Werset nie każe udawać, że strachu nie było. Pokazuje natomiast, że wiara może działać w sercu, które jeszcze się boi, i że to, co zostało zrobione w takim stanie, nie pozostaje obojętne dla Boga. Zwrot „otrzymali obietnicę” wybrzmiewa szczególnie łagodnie. Werset stawia ją obok czynów i nie łączy z tym, czy serce było spokojne. W tym krótkim zdaniu widać więc, że wiara bywa jednocześnie odwagą i wytrwałym zaufaniem, które trwa także wtedy, gdy drżenie jeszcze nie ustąpiło.

List do Hebrajczyków 11:33 skupia kilka różnych świadectw wiary: zwycięstwo nad królestwami, sprawiedliwe czyny, otrzymanie obietnicy i ocalenie przed lwami. Nie tworzą one jednej historii ani jednej miary powodzenia. Wspólnym mianownikiem jest zaufanie Bogu, które kształtuje działanie i wytrwałość. Rozdział wcześniej nazywa wiarę „poręką tych dóbr, których się spodziewamy” i „dowodem tych rzeczywistości, których nie widzimy” (List do Hebrajczyków 11:1). Nie przedstawia jej więc jako sposobu na zapewnienie sobie zwycięstwa. Wersety 34–37 zarazem mówią o ocalonych, a potem o ludziach, którzy cierpieli, nie przyjąwszy uwolnienia. Sama lista łączy odmienne losy; nie daje podstaw, by uznać pomyślność za dowód większej wiary ani cierpienie za jej brak. Wzmianka o zamknięciu lwom paszczy może przywoływać Daniela, lecz autor nie rozwija tu tej sceny. Wskazuje raczej na wierność widoczną w konkretnych czynach. Wiara nie usuwa różnic między ludzkimi doświadczeniami. Pozwala natomiast rozumieć, że zarówno odwaga wobec władzy, jak i wierność w próbie mogą należeć do jednego świadectwa: życia opartego na zaufaniu Bogu.

Ten werset zbiera cztery czyny w jedno zdanie: pokonanie królestw, sprawiedliwe czyny, otrzymanie obietnicy i zamknięcie lwich paszcz. Całość otwiera zwrot „przez wiarę”. Wiara nie pojawia się tu jako samo przeżycie, lecz jako siła, która wyraża się w konkretnych czynach. List nie tłumaczy, w jakiej kolejności te rzeczy się działy ani jak się łączą. Stawia je obok siebie, jak świadectwa z różnych czasów historii Izraela. Najbardziej znanym obrazem zamkniętych lwich paszcz jest Daniel w jamie lwów (Księga Daniela 6). List go jednak nie wymienia, więc nie należy tego przypisywać tekstowi wprost. Zaraz potem List mówi o tych, którzy zginęli, zostali biczowani i uwięzieni (List do Hebrajczyków 11:35-37). Ten sam fragment obejmuje więc zarówno wybawienie, jak i męczeństwo. Obietnica dotyczy tych, którzy trwali w zaufaniu do Boga, a nie daje gwarancji, że każde trudne położenie zakończy się ocaleniem. Ten werset nie czyni z ocalenia miary wiary. W tym fragmencie wierność mierzy się trwaniem przy Bogu, a nie tym, jak zakończyła się dana historia.

W Liście do Hebrajczyków 11:33 wiara ukazana jest przez czyny: pokonanie królestw, sprawiedliwe postępowanie, przyjęcie obietnicy i zamknięcie paszczy lwom. Nie jest tu ucieczką od historii. Wchodzi w jej niebezpieczeństwo i pozwala pozostać wiernym Bogu pośród spraw, których wynik nie zawsze da się przewidzieć. Obraz lwów przywołuje ocalenie pośród śmiertelnego zagrożenia. Nie należy jednak czytać tych słów jak obietnicy, że każdy wierzący uniknie krzywdy albo odniesie widzialne zwycięstwo. Już następne wersety mówią także o ludziach, którzy cierpieli, nie przyjmując uwolnienia. Ten sam rozdział obejmuje więc zarówno wybawienie, jak i wytrwałość bez doczesnego ratunku. „Otrzymali obietnicę” nie oznacza, że każda nadzieja spełniła się od razu w sposób widoczny. Wiara potrafi trzymać się słowa Boga także wtedy, gdy jego pełnia pozostaje poza zasięgiem wzroku. Jest jak światło, przy którym można rozpoznać sprawiedliwy krok, choć dalsza droga wciąż kryje się w ciemności. Werset nie podaje prostego wzoru na powodzenie; ukazuje różne losy podtrzymywane przez tę samą wierność.