List do Hebrajczyków 11:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki fragment mówi o człowieku, który zniknął z oczu bliskich, ponieważ Bóg go zabrał. Dla tych, którzy zostali, takie zniknięcie musiało nieść pytania i cichy ciężar, bo nie znaleziono go i nie wiadomo było, co się z nim stało. Mimo tej niepewności werset ma w sobie spokój, bo przed zabraniem Henoch otrzymał świadectwo, że „podobał się Bogu”. Werset zaczyna się od słów „Przez wiarę”, więc to wiara łączy zabranie Henocha z jego relacją z Bogiem. W następnym wersecie czytamy: „Bez wiary zaś nie można podobać się Bogu”, i to pomaga zrozumieć, na czym opiera się to świadectwo. Liczy się tu przede wszystkim więź z Bogiem, która była dla Henocha ważniejsza niż to, co widać z zewnątrz. Szczegół, że został przeniesiony, aby nie oglądał śmierci, nie opisuje jednak tego, jak odchodzą wszyscy ludzie, ponieważ werset mówi o jednym człowieku i jednym Bożym działaniu. Tekst nie tłumaczy, dlaczego Bóg wybrał taką drogę, pozostawia jednak w Jego rękach zarówno to, czego nie widać, jak i to, czego nie wiedzą ci, którzy zostali.

Henoch wyróżnia się wśród postaci wymienionych w jedenastym rozdziale Listu do Hebrajczyków: o Ablu tekst mówi, że umarł, natomiast o Henochu — że został zabrany przez Boga, zanim oglądał śmierć. Nie jest to jednak obietnica, że wiara uchroni każdego wierzącego przed śmiercią. Werset opisuje szczególny los Henocha, a nie powszechną regułę. Autor podkreśla przede wszystkim związek wiary z tym, co niewidzialne. Henoch nie otrzymuje tu rozgłosu z powodu niezwykłego czynu; jego świadectwem jest to, że podobał się Bogu. W kontekście rozdziału ta wzmianka rozwija myśl, że wiara pozwala ufać Bogu, choć nie wszystko, na czym opiera się nadzieja, jest widoczne. Kolejność zdań jest znacząca: zanim Bóg zabrał Henocha, ten otrzymał świadectwo, że podobał się Bogu. Jego wyjątkowe odejście nie stanowi więc miary, według której można oceniać los innych. Werset wskazuje raczej, że życie wiary jest zakorzenione w relacji z Bogiem, a Boże uznanie nie zależy od ludzkiej sławy ani od widocznego powodzenia. Henoch przypomina w tej galerii świadków, że wiara kieruje uwagę ku Bogu, nie ku niezwykłości samego wierzącego.

Ten werset mówi mało, ale mówi konkretnie. Henoch został przeniesiony „aby nie oglądał śmierci”, a przed tym otrzymał świadectwo, że podobał się Bogu. Tekst nie opisuje wielkiej misji ani spektakularnego czynu. Najważniejsze jest to, za co Henoch został zapamiętany: jego życie było w oczach Boga miłe. Warto zwrócić uwagę na kolejność, którą wskazuje tekst. Świadectwo pojawia się przed zabraniem, więc to, jak Henoch żył, było już widoczne, zanim nadeszło coś ostatecznego. Zwykłe dni mają więc znaczenie. Codzienna praca, słowa wypowiedziane w domu i decyzje podejmowane bez rozgłosu składają się na obraz, który Bóg potrafi rozpoznać. W Liście do Hebrajczyków 11:6 czytamy, że bez wiary nie można podobać się Bogu. Wiara nie jest tu ozdobą pobożności, lecz kierunkiem życia. Kto przystępuje do Boga, ufa, że On wynagradza tych, którzy Go szukają. Fragment nie obiecuje spokojnej drogi ani uniknięcia trudności. Pokazuje jednak, że wierność może zostać zauważona i nazwana dobrem jeszcze przed tym, jak wszystko się wyjaśni. Henoch nie musiał znać końca swojej historii, aby być świadectwem tego, że Bogu się podobał.

Henoch zajmuje w tym rozdziale niewiele miejsca, lecz jego historia otwiera perspektywę dalej niż kres widzialnego życia. List mówi, że przez wiarę został przeniesiony, a przed zabraniem otrzymał świadectwo, że podobał się Bogu. Nie opisuje, jak wyglądało to przeniesienie, ani nie przedstawia go jako obietnicy, że każdy wierzący uniknie śmierci. Wskazuje na działanie Boga, które przekracza to, co można zobaczyć i zmierzyć. W sąsiednich wersetach wiara jest związana z ufnością wobec rzeczywistości niewidzialnej i z przystępowaniem do Boga. Henoch staje się więc świadkiem życia zwróconego ku Temu, którego obecność nie zawsze daje się uchwycić w doczesnych znakach. Świadectwo o jego podobaniu się Bogu poprzedza opowieść o zabraniu; tekst nie daje jednak podstaw, by zamieniać tę kolejność w rachunek zasług. Można myśleć o wierze jak o wzroku skierowanym ku horyzontowi: nie usuwa ona ograniczeń ziemskiego życia, lecz pozwala dostrzec, że nie wyznaczają one całej rzeczywistości. Historia Henocha nie rozwiewa tajemnicy śmierci. Przypomina, że ostatnie słowo należy do Boga.