Księga Rodzaju 4:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki wers stoi tuż obok ostrych słów Lameka, który w Księdze Rodzaju 4:23 grozi zemstą za każdy siniak. Wśród tej surowości pojawia się zwyczajna wiadomość: Ada urodziła syna. Tekst nie mówi, co wtedy czuła ani czy poród był łatwy, mówi tylko, że dziecko przyszło na świat i stało się początkiem rodu ludzi mieszkających pod namiotami i pasterzy. To ważne, bo dzieje tej rodziny nie kończą się na przemocy. Obok historii napięć i zemsty biegnie cicha linia codziennej pracy, wędrówki z trzodą i dbania o dom, która nie robi hałasu. Jabal nie jest tu bohaterem wielkich czynów. Jest ojcem ludzi, którzy żyją z dnia na dzień, przenosząc namioty i pilnując stad, a ich codzienność zostaje zapisana obok przemocy Lameka. Ich życie nie przyciąga uwagi, a mimo to tworzy ciągłość, bez której dalsza opowieść nie miałaby gdzie się zacząć. Wers przypomina, że nawet w mrocznym otoczeniu zwykłe życie i zwykła praca nie znikają z biblijnej historii. W tym sensie ten krótki fragment mówi więcej o trwaniu niż o zemście, choć pojawia się w tym samym rodowodzie co opowieść o niej.

Księga Rodzaju 4:20 przedstawia Jabala jako „praojca mieszkających pod namiotami i pasterzy”. To krótkie zdanie nie opisuje jedynie rodzinnego zawodu. Wskazuje na początek pewnego sposobu życia: związanego z hodowlą, przemieszczaniem się i mieszkaniem poza miastem. Wcześniej Kain, przodek tej samej linii, zbudował miasto (Księga Rodzaju 4:17). Tekst pokazuje więc różne formy ludzkiego osiedlania się, nie ustanawiając jednej z nich jako lepszej. Ważny jest także szerszy kontekst rodowodu. Potomkowie Kaina rozwijają rozmaite umiejętności i dziedziny życia: Jabal wiąże się z pasterstwem, jego brat Jubal z muzyką, a Tubal-Kain z obróbką metali. Zarazem ten sam rodowód prowadzi do Lameka, który chełpi się przemocą. Narracja nie mówi, że pasterstwo albo rozwój umiejętności powodują zło. Zestawia jednak ludzką pomysłowość z moralnym zagrożeniem, którego sam postęp nie usuwa. Jabal reprezentuje zatem konkretny wkład w rozwój ludzkiej wspólnoty, nie zaś pełny obraz jej duchowego stanu. W tej genealogii kultura się rozwija, lecz rozwój cywilizacyjny nie jest tym samym co przemiana serca.

W Księdze Rodzaju 4:20 czytamy: „Ada urodziła Jabala; on to był praojcem mieszkających pod namiotami i pasterzy.” Werset jest krótki i rzeczowy. Nie opisuje charakteru Jabala ani nie ocenia jego pracy. Zapisuje, skąd wzięło się pewne życie: przenoszenie się z trzodami, noclegi pod płótnem i codzienna opieka nad zwierzętami. Jabal pojawia się w rodzinie Lameka, który wziął sobie dwie żony. Ten sam rozdział opisuje też Lameka, który grozi zemstą za zadane rany (Księga Rodzaju 4:23-24). Namioty, stada i przemoc znajdują się więc w jednej rodzinnej opowieści. Tekst nie łączy tych wątków wprost. Pokazuje jednak, że zwykła praca i wypas nie stoją poza historią rodzin. Każde pokolenie zostawia po sobie konkretne zajęcia, ale także sposób myślenia i postępowania. Księga Rodzaju 4:20 pozwala więc zobaczyć, że sam zawód nie mówi jeszcze, kim jest człowiek.

W krótkim rodowodzie Księgi Rodzaju pojawia się Jabal, „praojciec mieszkających pod namiotami i pasterzy”. Zdanie zachowuje pamięć o ludziach, których życie wiązało się z wędrówką, stadami i codzienną troską o utrzymanie. Nie opisuje ich zwyczajów ani nie ocenia ich drogi. Mówi, że pewien sposób życia ma swoje początki i swoje miejsce w ludzkiej historii. To znaczące, że Biblia nie pomija zwyczajnych źródeł utrzymania, gdy opowiada o początkach świata i o rodzinie Kaina, który odszedł od Pana. W kolejnych wersetach pojawiają się muzyka i obróbka metalu, a potem słowa Lameka o przemocy. W tym rodowodzie zdolność tworzenia i ciemność ludzkich czynów stoją blisko siebie. Żadna z tych rzeczy nie znika z opowieści. Jabal nie zostaje przedstawiony jako bohater ani jako wzór wiary. Jego postać pokazuje jednak, że życie ludzi rozwijało się przez pracę, umiejętności i przekazywane dalej sposoby przetrwania. Nawet w historii naznaczonej oddaleniem od Boga pozostają konkretne ślady ludzkiego trudu. Pismo Święte je odnotowuje, nie ogłaszając przez to, że cierpienie czy przemoc są ostatnim słowem o ludzkim losie.