Księga Rodzaju 4:6 – znaczenie i zastosowanie

Bóg przemawia tu do Kaina, by ukazać mu grzech i nierozumne podłoże jego gniewu oraz niezadowolenia, a także pomóc mu odzyskać właściwe nastawienie, zanim dojdzie do czegoś gorszego. Widać w tym cierpliwość Boga i Jego łagodną dobroć: tak życzliwie traktuje człowieka tak złego w tak złej sprawie. Bóg nie chce, by ktokolwiek zginął, lecz pragnie, by wszyscy doszli do upamiętania. Podobnie ojciec syna marnotrawnego rozmawiał ze starszym synem i próbował go przekonać (Ewangelia Łukasza 15:28 i następne), a Bóg rozmawiał z Izraelitami, którzy mówili: „Droga Pana nie jest słuszna” (Księga Ezechiela 18:25).

Bóg najpierw skłania Kaina, by zastanowił się nad przyczyną swojego niezadowolenia i rozważył, czy rzeczywiście jest ono uzasadnione: „Czemu twoje oblicze się zasępiło?”. Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, Bóg widzi wszystkie nasze grzeszne namiętności i niezadowolenie. Nie umyka Mu żadne gniewne, zazdrosne ani naburmuszone spojrzenie. Po drugie, większość naszego grzesznego gniewu i wewnętrznego niepokoju osłabłaby, gdybyśmy uczciwie zapytali samych siebie, skąd się biorą. Czy mój gniew ma rzeczywistą, słuszną i wystarczająco poważną przyczynę? Dlaczego tak łatwo tracę spokój, tak mocno się złoszczę i tak trudno mi się uspokoić?

Aby pomóc Kainowi odzyskać rozsądek, Bóg wyjaśnia, że Kain nie miał powodu, by gniewać się na Niego. Bóg postępował według ustalonych, sprawiedliwych zasad swojego panowania, odpowiednich na czas próby. Stawia przed ludźmi życie i śmierć, błogosławieństwo i przekleństwo, a potem każdemu odpłaca stosownie do jego czynów. Traktuje ich tak, jak oni traktują Jego drogi, i według tego ich osądza. Skoro te zasady są sprawiedliwe, sprawiedliwe muszą być również działania Boga, który się nimi kieruje. Okaże się, że ma rację w tym, co mówi.

Bóg postawił przed Kainem życie i błogosławieństwo: „Jeśli będziesz postępował dobrze, czyż nie zostaniesz przyjęty?”. Oczywiście, że tak. Gdyby Kain postępował dobrze, tak jak jego brat, zostałby przyjęty, tak jak on. Bóg nie jest niesprawiedliwy ani nie nienawidzi żadnego ze swoich stworzeń. Nie odmawia swojej przychylności nikomu, kto sam jej nie odrzucił. Jest przeciwny tylko tym, którzy przez grzech sami stali się Jego wrogami. Jeśli więc nie zyskujemy Jego uznania, winę musimy przypisać sobie. Gdybyśmy wypełniali swoje obowiązki, nie utracilibyśmy Jego miłosierdzia. To pokazuje, że Bóg nie odpowiada za zgubę grzeszników, a zarazem czyni tę zgubę jeszcze poważniejszą. Nie ma w piekle żadnego zgubionego grzesznika, który, gdyby postępował dobrze na miarę swoich możliwości, nie byłby świętym w niebie. W końcu ta prawda zamknie wszystkim usta.

Możliwe też, że sens tych słów jest następujący: jeśli teraz będziesz postępować dobrze, jeśli odwrócisz się od grzechu, przemienisz serce i życie oraz złożysz ofiarę we właściwy sposób, jeśli będziesz czynić to, co słuszne, i czynić to właściwie, nadal zostaniesz przyjęty. Twój grzech zostanie przebaczony, odzyskasz pociechę i godność, a wszystko będzie dobrze. Widać tu działanie Pośrednika, który staje między Bogiem a człowiekiem. Nie podlegamy już pierwszemu przymierzu, które nie dawało miejsca na upamiętanie, ponieważ Bóg ustanowił dla nas nowe warunki. Choć zgrzeszyliśmy, jeśli się upamiętamy i do Niego powrócimy, znajdziemy miłosierdzie. Pokazuje to, jak wcześnie głoszono Ewangelię i że już wtedy oferowano jej dobrodziejstwa nawet jednemu z najgorszych grzeszników.

Bóg stawia też przed Kainem śmierć i przekleństwo: „Jeśli zaś nie będziesz postępował dobrze”. Można to rozumieć tak: skoro Kain nie postępował dobrze, skoro nie złożył ofiary z wiarą i we właściwy sposób, „grzech czai się u drzwi”. Może to znaczyć, po pierwsze, że grzech został już Kainowi przypisany, a on sam został uznany za grzesznika i odrzucony. Tak ciężkie oskarżenie nie ciążyłoby na nim, gdyby sam na nie nie zasłużył, nie postępując dobrze. Możliwe też, jak zwykle się to rozumie, że jeśli nie będzie postępował dobrze i zamiast ukorzyć się przed Bogiem, nadal będzie trzymał się gniewu, grzech będzie czaił się u drzwi.

Może tu chodzić o kolejny grzech. Gniew już zagościł w sercu Kaina, a morderstwo czekało u drzwi. Grzech wiedzie w dół, a ludzie przechodzą od złego do gorszego. Ci, którzy źle oddają Bogu cześć, zaniedbują ją i są w niej obojętni, narażają się na najgorsze pokusy. Najbardziej haniebny grzech może czaić się tuż za drzwiami. Ci, którzy nie przestrzegają Bożych ustanowień, są zagrożeni upadkiem w każdy rodzaj zła (Księga Kapłańska 18:30). Słowa te mogą też oznaczać karę za grzech. Grzech i kara są tak ściśle ze sobą związane, że to samo hebrajskie słowo może oznaczać jedno i drugie. Jeśli grzech pozostaje w domu, przekleństwo czeka u drzwi niczym urzędnik gotowy pojmać grzesznika, gdy tylko wyjdzie. Przez jakiś czas zdaje się spać, ale czeka u drzwi. Gdy się przebudzi, okaże się, że sąd nie został odroczony. Grzech znajdzie winnego (Księga Liczb 32:23).

Niektórzy widzą w tych słowach także zapowiedź miłosierdzia. Jeśli nie będziesz postępował dobrze, grzech, czyli ofiara za grzech, leży u drzwi i możesz z niej skorzystać. To samo słowo może oznaczać grzech i ofiarę za grzech. Choć nie postąpiłeś dobrze, nie rozpaczaj: lekarstwo jest blisko, a ofiarę przebłagalną łatwo znaleźć. Skorzystaj z niej, a twoja wina, nawet ta związana z tym, co święte, zostanie przebaczona. O Chrystusie, wielkiej ofierze za grzech, mówi się, że stoi u drzwi (Apokalipsa św. Jana 3:20). Zgubę w grzechach poniosą ci, którzy zasługują na nią, a mimo to nie podejdą do drzwi, by skorzystać z ofiary za grzech. Biorąc to wszystko pod uwagę, Kain nie miał powodu, by gniewać się na Boga. Mógł gniewać się tylko na siebie.

Kain nie miał też powodu, by gniewać się na swojego brata. Słowa „do ciebie będzie kierować swoje pragnienie” mogą oznaczać, że Abel nadal będzie okazywał Kainowi szacunek należny starszemu bratu. A słowa „ty zaś będziesz nad nim panował” wskazują, że Kain zachowa pozycję pierworodnego, tak jak wcześniej. Bóg, przyjmując ofiarę Abla, nie przeniósł na niego prawa pierworództwa, czego obawiał się Kain, ani nie dał mu wyższej rangi i władzy związanych z tym prawem (Księga Rodzaju 49:3). Bóg nie miał tego na myśli, Abel tak tego nie rozumiał i nic nie wskazywało na to, by mogło to zaszkodzić Kainowi. Nie było więc powodu, by tak się rozwścieczał.

Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, różnica wynikająca z łaski Boga nie znosi porządku ustanowionego przez Niego w codziennym życiu, lecz go zachowuje i zobowiązuje nas do wypełniania związanych z nim obowiązków. Wierzący słudzy nadal powinni być posłuszni niewierzącym panom. Władza nie wynika z łaski, a religia nie usprawiedliwia nielojalności ani braku szacunku w żadnej relacji. Po drugie, podejrzenia, jakie władcy świeccy czasem żywią wobec prawdziwych czcicieli Boga, jakoby zagrażali państwu, byli wrogami Cezara albo szkodzili królom i prowincjom, są niesprawiedliwe i bezzasadne. Niektórzy mogą tylko nazywać siebie chrześcijanami, ale prawdziwi chrześcijanie są najlepszymi obywatelami i najspokojniejszymi ludźmi w kraju. Są oddani swoim władcom, a ci sprawują nad nimi władzę.