Księga Rodzaju 4:16 – znaczenie i zastosowanie

W tym fragmencie poznajemy dalsze losy Kaina po tym, jak Bóg go odrzucił.

Najpierw bez sprzeciwu przyjął tę część wyroku, która oddzielała go od oblicza Boga. W Księdze Rodzaju 4:16 czytamy, że „odszedł sprzed oblicza Pana”. Oznacza to, że dobrowolnie wyrzekł się Boga i wiary. Był gotów utracić przywileje płynące z wiary, byle tylko nie podlegać jej nakazom. Opuścił rodzinę Adama i ołtarz, porzucił wszelkie pozory bojaźni Bożej i przestał zbliżać się do ludu Bożego oraz do ustanowionych przez Boga środków oddawania Mu czci i nauczania.

To ostrzeżenie. Ludzie, którzy udają wierzących, a igrają z Bogiem, często zostają pozostawieni samym sobie, aż dopuszczą się jawnego występku. Wtedy odrzucają zewnętrzną postać religii, której wcześniej przynosili hańbę, nadal jednak odmawiają jej mocy. Kain odszedł sprzed oblicza Pana, a Pismo Święte nigdzie nie pokazuje, by wrócił do Niego po pocieszenie. Piekło jest „zagładą z dala od oblicza Pana” (Drugi List do Tesaloniczan 1:9). To trwałe wygnanie z dala od źródła wszelkiego dobra. Grzesznik sam wybiera taki los, a stanie się on jego wyrokiem i wieczną hańbą.

Następnie próbował poradzić sobie z tą częścią wyroku, która czyniła go tułaczem. Wybrał sobie miejsce do zamieszkania. Udał się na wschód od Edenu, daleko od miejsca, w którym mieszkali Adam i jego pobożna rodzina. Oddzielił siebie i swoje przeklęte potomstwo od świętego ludu, niczym obóz wroga rozłożony poza obozem świętych i miastem umiłowanym (Apokalipsa św. Jana 20:9). Cheruby z płomienistym mieczem znajdowały się na wschód od Edenu (Księga Rodzaju 3:24), a jednak Kain wybrał właśnie tę okolicę na swój dom, jakby chciał zuchwale rzucić wyzwanie bojaźni Pana. Jego próba osiedlenia się okazała się jednak daremna. Kraina, w której zamieszkał, stała się miejscem zwanym Nod, co znaczy „drżenie” lub „niepokój”, ponieważ duch Kaina nigdy nie zaznał pokoju. Ci, którzy opuszczają Boga, nie znajdą odpoczynku nigdzie indziej. Po odejściu sprzed oblicza Pana Kain nigdy nie zaznał prawdziwego wytchnienia. Ci, którzy sami zamykają sobie drogę do nieba, żyją w ciągłym lęku i niepokoju.

Kain zbudował też miasto albo zaczął je budować — tak można rozumieć Księgę Rodzaju 4:17. Niektórzy sądzą, że wciąż je budował, ale nigdy nie ukończył, ponieważ przekleństwo ciążyło zarówno na nim, jak i na jego pracy. Niezależnie od tego, jak rozumiemy ten szczegół, cel Kaina jest jasny: tworzył sobie stałe miejsce do życia, dając znak, że zamierza trzymać się z dala od wspólnoty Boga i nigdy do niej nie wrócić. Miasto stało się ośrodkiem buntu przeciwko Bogu. Kain jawnie sprzeciwiał się Jego wyrokowi. Bóg zapowiedział, że będzie tułaczem i wędrowcem. Gdyby Kain żałował i ukorzył się przed Bogiem, przekleństwo mogłoby stać się błogosławieństwem, jak stało się w przypadku Lewiego, rozproszonego pośród Izraela i ustanowionego błogosławieństwem. Kain jednak pozostał dumny i niepokutujący, a to, co mogło stać się miłosierdziem, stało się przekleństwem.

Widzimy tu również, czego Kain pragnął po odejściu od Boga. Postanowił osiąść na tym świecie i traktować go jak miejsce trwałego odpoczynku. Ci, którzy wypatrują miasta niebiańskiego, często żyją na ziemi jak pielgrzymi, w namiotach. Kain, któremu na tym mieście nie zależało, zbudował sobie miasto tutaj. Ludzie żyjący pod przekleństwem Boga często szukają bezpieczeństwa i zadowolenia w dobrach ziemskich (Księga Psalmów 17:14). Budowa miała też odwrócić uwagę Kaina od jego nieszczęścia. Próbował zagłuszyć wyrzuty sumienia odgłosami siekier i młotów. Wielu ludzi postępuje podobnie: zagrzebuje się w gorączkowej pracy i sprawach tego świata, żeby nie musieć stawić czoła poczuciu winy.

Widzimy też, że ludzie niegodziwi często osiągają większy zewnętrzny sukces niż lud Boży. Kain i jego przeklęte potomstwo mieszkają w mieście, podczas gdy Adam i jego błogosławiona rodzina żyją w namiotach. Nie możemy więc oceniać miłości ani nienawiści Boga na podstawie tego, co widzimy w tym życiu (Księga Koheleta 9:1–2).

Jego rodzina również się rozrastała. W tym miejscu poznajemy potomków Kaina, a przynajmniej spadkobierców jego rodu, aż do siódmego pokolenia. Jego syn miał na imię Henoch. To samo imię nosił inny Henoch, święty człowiek, który chodził z Bogiem (Księga Rodzaju 5:22), choć obaj bardzo się od siebie różnili. Ludzie dobrzy i źli mogą nosić to samo imię, ale Bóg zna różnicę. Potrafi odróżnić Judasza Iskariotę od Judasza, który nie był Iskariotą (Ewangelia Jana 14:22).

Wymieniono też kolejnych potomków Kaina, ale bardzo krótko. Nie przedstawiono ich tak jak świętego rodu w piątym rozdziale, gdzie o każdej osobie podano więcej szczegółów. Tutaj ich imiona pojawiają się pośpiesznie, jakby byli ludźmi mniej cenionymi i podziwianymi niż lud Boży.