Księga Rodzaju 4:13 – znaczenie i zastosowanie

Tutaj dowiadujemy się więcej o tym, co wydarzyło się po wydaniu wyroku na Kaina.

Kain skarży się, że wyrok jest surowy i bezwzględny. Niektórzy rozumieją jego słowa jako wyraz rozpaczy: „Moja wina jest zbyt wielka, by można mi ją było odpuścić”. Jeśli miał na myśli właśnie to, podważał Boże miłosierdzie, które wystarcza nawet dla największych grzeszników. Bóg przebacza także ciężkie grzechy, lecz człowiek traci tę nadzieję, gdy poddaje się rozpaczy. Kain przed chwilą lekceważył swój grzech, a teraz popada w skrajność przeciwną. Szatan często prowadzi swoich sług od nadmiernej pewności siebie do rozpaczy.

Możliwe jednak, że Kain mówi raczej ze złości niż z rozpaczy: „Moja kara jest nie do zniesienia”. Jeśli tak, podważał Bożą sprawiedliwość. Nie opłakuje swojego grzechu, lecz skarży się na dotkliwość kary. Nie zgadza się z Bożym wyrokiem. Nie przyjmuje kary za swoją winę, ale się z nią spiera.

Serca niepokutujące nie zmieniają się pod wpływem Bożych ostrzeżeń, gdy ludzie sądzą, że potraktowano ich niesprawiedliwie. Troska o cierpienie większa niż troska o grzech świadczy o głębokim zatwardzeniu. Faraon martwił się tylko śmiercią, której się obawiał, a nie swoim grzechem (Księga Wyjścia 10:17). Tak samo było teraz z Kainem. Wciąż żył, a mimo to skarżył się na karę za swój grzech (Lamentacje Jeremiasza 3:39). Uważał, że potraktowano go zbyt surowo, choć w rzeczywistości okazano mu miłosierdzie. Wołał o niesprawiedliwości, chociaż miał więcej powodów, by dziwić się, że nie znalazł się w piekle.

Uzasadniając swoją skargę, Kain szeroko opisuje wyrok. Po pierwsze, uważa, że został odcięty od Bożej przychylności. Mówi, że jako przeklęty będzie ukryty przed Bożym obliczem. Na tym właśnie polega Boże przekleństwo. Zagubieni grzesznicy pewnego dnia zrozumieją jego znaczenie, gdy usłyszą: „Odejdźcie ode Mnie, przeklęci”. Naprawdę przeklęci są ci, którzy na zawsze zostają odcięci od Bożej miłości, opieki i łaski.

Po drugie, uważa, że został pozbawiony pociech tego życia. Jest zbiegiem i tułaczem, jakby został wygnany z ziemi. Lepiej nie mieć na ziemi żadnego miejsca niż nie mieć nigdzie stałego schronienia. Lepiej spocząć w grobie niż nie mieć gdzie odpocząć.

Po trzecie, uważa, że został wyłączony ze wspólnoty oddającej cześć Bogu i pozbawiony udziału w publicznym kulcie. Ponieważ jego ręce są splamione krwią, nie może składać bezwartościowych ofiar (Księga Izajasza 1:13, Księga Izajasza 1:15). Być może właśnie to ma na myśli, mówiąc, że zostaje wygnany z ziemi. Jeśli wykluczono go ze wspólnoty, której członkowie nie odwrócili się jeszcze od obecności Boga, to został ukryty przed Bożym obliczem, bo nie może już wraz z synami Bożymi stawać przed Panem.

Po czwarte, uważa, że jest narażony na nienawiść wszystkich wokół. „Ktokolwiek mnie spotka, zabije mnie”. Gdziekolwiek pójdzie, sądzi, że grozi mu śmierć, jak dłużnik, który w każdym napotkanym człowieku widzi komornika. W rzeczywistości żyli wtedy tylko jego bliscy krewni. Miał jednak powód, by obawiać się także ich, skoro tak okrutnie potraktował swojego brata. Niektórzy tłumaczą jego słowa: „Cokolwiek mnie napotka, zabije mnie”, co oznacza nie tylko każdego człowieka, lecz także wszystko, co stworzone. Wiedząc, że znalazł się poza Bożą opieką, wyobrażał sobie, że cały świat zwrócił się przeciwko niemu.

Nieodpuszczona wina napełnia człowieka nieustannym lękiem (Księga Przysłów 28:1; Księga Hioba 15:20–21; Księga Psalmów 53:5). Lepiej bać się i nie grzeszyć, niż zgrzeszyć, a potem żyć w strachu. Doktor Lightfoot sądzi, że słowa Kaina należy rozumieć jako życzenie: „Niech więc każdy, kto mnie spotka, zabije mnie”. Rozgoryczony, pragnie śmierci, ale ta nie nadchodzi (Księga Hioba 3:20–22), jak zdarza się tym, którzy cierpią duchowe męki (Apokalipsa Jana 9:5–6).

Bóg potwierdza wyrok, bo gdy sądzi, okazuje się sprawiedliwy (Księga Rodzaju 4:15). Nawet w gniewie Kain pozostaje pod Bożą ochroną. Wyrok ten prawdopodobnie został podany do wiadomości niewielkiej społeczności ludzi, która wtedy istniała: „Kto zabije Kaina, poniesie siedmiokrotną pomstę”. Gdyby Kain został zabity, nie mógłby już być zbiegiem i tułaczem, jak orzekł Bóg. Ludzie skazani na śmierć podlegają szczególnej ochronie prawa, a tych, których wydano na publiczny wymiar sprawiedliwości, nie wolno oddawać w ręce prywatnej zemsty. Skoro Bóg powiedział: „Do Mnie należy pomsta, Ja odpłacę”, przywłaszczenie sobie miecza z Jego ręki byłoby zuchwałym aktem buntu.

Bóg ma mądre i święte powody, by chronić i przedłużać życie ludzi bardzo niegodziwych. Czasem postępuje z nimi zgodnie z modlitwą: „Nie zabijaj ich, aby mój lud nie zapomniał; spraw, by błąkali się dzięki Twojej mocy” (Księga Psalmów 59:11). Gdyby Kain od razu umarł, szybko by o nim zapomniano (Księga Koheleta 8:10). Żyje jednak dalej jako trwały przykład Bożej sprawiedliwości, niczym człowiek trzymany w kajdanach.

Bóg naznaczył też Kaina w swoim gniewie. Pan dał mu znak, by odróżniał się od reszty ludzi i by było jasne, że to on zamordował swojego brata. Nikt nie miał go skrzywdzić, lecz wszyscy mieli traktować go ze wzgardą. Bóg napiętnował go jak niektórych przestępców, którym wypalano piętno na policzku, i naznaczył go widocznym, trwałym znakiem hańby. Rozsądni ludzie mieli go unikać, przez co nie mógł uniknąć losu zbiega i tułacza, pogardzanego przez wszystkich.