Dzieje Apostolskie 2:23 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa wypowiedziane do mężów izraelskich brzmią jak oskarżenie, które trudno usłyszeć bez poruszenia: „tego Męża, który z woli postanowienia i przewidzenia Bożego został wydany, przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście” (Dzieje Apostolskie 2:23). Mówca nie łagodzi tego, co się wydarzyło, a jednocześnie wyznaje, że wszystko to dokonało się w Bożym zamiarze. Tekst nie wybiera między tymi prawdami. Trzyma je obok siebie, tak jak trzyma się dwie dłonie, które wspólnie niosą ciężar. Serce szczególnie zatrzymuje się przy tej bliskości bólu i odpowiedzialności. Słuchacze muszą zmierzyć się z tym, że ich ręce miały udział w czymś tak ciężkim, a jednocześnie nie zostają w tym zdaniu sami. Kolejne wersety przechodzą od oskarżenia do wskrzeszenia (Dzieje Apostolskie 2:24), jakby oskarżenie nie miało być ostatnim słowem. Jest w tym coś z łagodnej obecności, która nie cofa się przed trudną prawdą, lecz też nie zostawia człowieka z nią samego. Znaczenie tego fragmentu opiera się na wierności Bożych zamiarów. Dzięki temu ból związany z krzyżem może być przeżywany szczerze, bez udawania, że nic się nie stało, a jednocześnie bez przekonania, że historia zakończyła się na śmierci.

W tym zdaniu Piotr nie wybiera między Bożym zamysłem a ludzką odpowiedzialnością. Mówi o obu naraz: Jezus został wydany zgodnie z Bożym postanowieniem i przewidzeniem, a zarazem słuchacze, działając rękami bezbożnych, przybili Go do krzyża i zabili. Boży plan nie zostaje tu przedstawiony jako uniewinnienie sprawców; ich czyn pozostaje rzeczywistą winą. Warto zauważyć, że Piotr mówi do zgromadzonych w Jerozolimie, a nie formułuje abstrakcyjnej teorii o tym, jak Boża wiedza odbiera ludziom wolność. W poprzednim wersecie przypomina o czynach i znakach Jezusa, znanych jego słuchaczom. Śmierć nie jest więc przypadkowym końcem nieznanego człowieka, lecz wydarzeniem wpisanym w Boży zamysł, którego znaczenie Piotr właśnie objaśnia. Następny werset wskazuje kierunek tej wypowiedzi: Bóg wskrzesił Jezusa i uwolnił Go od więzów śmierci. Krzyż jest zarazem skutkiem ludzkiego działania i częścią historii zbawienia, którą Bóg doprowadza do zmartwychwstania. Tekst utrzymuje te dwie prawdy obok siebie, nie wyjaśniając całej tajemnicy ich współistnienia. Nie pozwala jednak ani zrzucić winy na Boży plan, ani uznać, że śmierć Jezusa wymknęła się Bożej woli.

W tej mowie do mężów izraelskich nikt nie łagodzi winy. Zdanie „tego Męża, który z woli postanowienia i przewidzenia Bożego został wydany, przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście” stawia obok siebie dwie prawdy: Boży plan i ludzki czyn. Tekst nie próbuje ich rozdzielić ani wyjaśnić, jak się ze sobą łączą. Ta obecność obu prawd jest w tym wersecie bardzo konkretna. Ktoś wydał wyrok, ktoś go wykonał, a słuchacze wiedzieli, co się wydarzyło w Jerozolimie. Bóg nie usprawiedliwia tego zła, a mimo to nie oddaje steru nad historią. Warto zauważyć, dokąd prowadzi ta mowa. W Dziejach Apostolskich 2:24 czytamy, że Bóg wskrzesił Tego, którego ludzie zabili. Nazwanie winy po imieniu nie kończy więc rozmowy. Staje się punktem wyjścia do zwiastowania zmartwychwstania. Dla kogoś, kto nosi w sobie świadomość własnych błędów, ten fragment ma szczególne znaczenie. Prawda o winie nie jest ostatnim słowem. Ten, którego przybito do krzyża, jest Tym, którego Bóg potwierdził i wskrzesił.

W Dziejach Apostolskich 2:23 Piotr nie łagodzi prawdy o śmierci Jezusa. Mówi, że Jezus został wydany zgodnie z Bożym zamysłem i przewidzeniem, a zarazem zwraca się do słuchaczy: „przybiliście rękami bezbożnych do krzyża i zabiliście”. Boży zamiar nie czyni ludzkiej przemocy niewinną. W jednym zdaniu spotykają się tajemnica Bożego działania i odpowiedzialność ludzi. Krzyż nie jawi się tu jako przypadek, który wymknął się Bogu spod kontroli, ani jako czyn, który można usprawiedliwić większym planem. Jezus, którego Bóg wcześniej potwierdził znakami, zostaje zabity ludzkimi rękami. Ta prawda nie zostaje jednak ostatnim słowem Piotra. W następnym zdaniu mówi on o Bogu, który wskrzesił Jezusa i zerwał więzy śmierci. Można widzieć w tym obrazie ciężar, którego człowiek nie potrafi sam odwrócić: wyrok śmierci. A jednak w świetle zmartwychwstania krzyż nie zamyka opowieści o Jezusie. Wers ukazuje powagę ludzkiego zła, nie odbierając miejsca nadziei, że śmierć nie ma ostatecznej władzy nad Tym, którego wskrzesił Bóg.