2 List do Koryntian 13:12 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki wers brzmi jak zakończenie listu, a jednak zawiera coś konkretnego. Po ostrych słowach o upomnieniu i surowości w poprzednich fragmentach Paweł kończy pozdrowieniem. Zaprasza wspólnotę do okazania sobie bliskości widzialnym gestem, „świętym pocałunkiem”. Nie opisuje tego gestu szczegółowo, ale wiadomo, że chodzi o fizyczny znak więzi, który łączy ludzi obecnych przy sobie. Druga połowa wersu przenosi uwagę z gestu na nadawców. „Pozdrawiają was wszyscy święci” mówi o wspólnocie, która pozdrawia z oddali, choć sam Paweł pisze z dystansu. Ci, którzy przesyłają pozdrowienie, nie są wymienieni z imienia. Ich wspólną cechą jest przynależność do Boga, a nie doskonałość. Ten list pokazuje przecież spory i grzechy, a mimo to zostaje nazwany słowem „święci”. Pozdrowienie w tym miejscu przypomina, że więź między wierzącymi nie zależy od tego, czy są blisko, czy daleko, i że ktoś może być z kimś złączony, nawet gdy nie widzi tej osoby. Wers pokazuje więc, że bliskość w Chrystusie nie kończy się na obecności fizycznej, a pozdrowienie może nieść prawdziwe towarzystwo.

2 List do Koryntian 13:12 przypomina, że wiara nie jest wyłącznie sprawą jednostki stojącej przed Bogiem. Paweł poleca wspólnocie, by pozdrawiała się „świętym pocałunkiem”, a zaraz potem przekazuje pozdrowienia od „wszystkich świętych”. Wymiana ma więc dwa kierunki: bliskość między Koryntianami oraz więź z wierzącymi spoza ich zgromadzenia. Pocałunek był w ówczesnym świecie znakiem powitania i więzi. Określenie „święty” nadaje temu gestowi sens wspólnoty należącej do Boga: serdeczność nie ma być pustą formą ani narzędziem wywierania presji, lecz wyrazem uznania drugiego za współuczestnika wiary. Nie oznacza to, że każda chrześcijańska wspólnota musi dziś używać tego samego gestu. Istotna jest prawda, którą gest wyraża, nie mechaniczne odtworzenie obyczaju. Szczególnie wymowne jest to zakończenie listu, w którym Paweł mówił także o grzechu, korekcie i swojej władzy służącej budowaniu, nie zgubie. Wspólnota nie zostaje zdefiniowana wyłącznie przez konflikt ani przez jego rozwiązanie. Jej jedność ma szerszy horyzont: obejmuje wzajemny szacunek i pamięć, że Kościół przekracza granice jednej lokalnej grupy.

Ten werset pojawia się tuż po zachętach do radości, pokoju i wzajemnego pokrzepiania się. Zaraz potem następuje zakończenie listu. Pozdrowienie w tym miejscu nie jest zwykłą formalnością. Pokazuje, że napomnienie nie przerywa więzi, a wspólnota pozostaje wspólnotą mimo trudnych słów, które wcześniej padły. Słowa „Pozdrawiają was wszyscy święci” poszerzają obraz. Pozdrowienia przychodzą nie tylko od Pawła, lecz od całego grona świętych, a więc od wspólnoty większej niż jeden zbór. Koryntianie słyszą więc, że nie są sami. Ich wierność zostaje osadzona w szerszym kręgu ludzi, którzy trwają w tej samej wierze. Świętość jest tu przynależnością do wspólnoty, która sobie nawzajem życzy dobrego. Ten krótki werset pokazuje, że pokój z poprzedniego zdania ma konkretny wyraz. Nie zostaje tylko w pięknych słowach, lecz przybiera postać powitania. Święty pocałunek staje się znakiem, że spory i napięcia nie zerwały braterstwa, a miłość wobec innych wciąż ma swoje miejsce we wspólnocie.

„Pozdrówcie się nawzajem świętym pocałunkiem! Pozdrawiają was wszyscy święci” — pisze Paweł w 2 Liście do Koryntian 13:12. Po poważnych napomnieniach i wezwaniu do pokoju pojawia się gest czułości. Nie unieważnia wcześniejszych słów o odpowiedzialności. Pokazuje raczej, że prawda i troska o wspólnotę mogą iść razem. Pocałunek był znakiem bliskości, a określenie „święty” kieruje uwagę ku temu, co należy do Boga. Nie chodzi o sam obyczaj, który w różnych wspólnotach może przybierać inne formy, lecz o przyjęcie braci i sióstr jako ludzi związanych wspólną wiarą. Zwykłe pozdrowienie może stać się znakiem, że miejsce we wspólnocie nie zależy od dystansu ani od osobistej zażyłości. Paweł przekazuje też pozdrowienia „wszystkich świętych”. Koryntianie nie są odcięci od reszty wierzących; pamięć o nich przekracza granice ich miasta. W tym krótkim zdaniu wspólnota staje się czymś większym niż grono obecnych przy sobie osób. Jej więź obejmuje także tych, których nie widać, lecz którzy należą do Chrystusa. Bliskość wyrażona w geście zakorzenia się w tej szerszej, duchowej jedności.