1 List Jana 3:10 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset mówi o tym, po czym można poznać przynależność do Boga. Jan nie zostawia tej sprawy w sferze samych przekonań. „Dzięki temu można rozpoznać dzieci Boga i dzieci diabła: każdy, kto postępuje niesprawiedliwie, nie jest z Boga, jak i ten, kto nie miłuje swego brata.” Pierwsza część mówi o sprawiedliwości w czynach, druga o miłości do brata, a obie łączą się w jednym obrazie. To, co dzieje się w sercu, ujawnia się w zwyczajnych wyborach i w relacjach z ludźmi. Warto zauważyć, że Jan nie opisuje tu sądu, który odbywa się gdzieś poza życiem. Mówi o rozpoznaniu, które dokonuje się w codzienności, przy stole, w pracy i w drobnych decyzjach. Miłość do brata nie jest w tym ujęciu dodatkiem do wiary. Jest czymś, po czym widać, że człowiek został przemieniony. Sprawiedliwość i miłość nie tworzą dwóch osobnych zadań, bo obie wypływają z tego samego źródła. Najbardziej poruszające wydaje się to, że Jan nie każe tej miłości wymuszać lękiem przed oceną. Miłość zakorzeniona w przynależności do Boga staje się cichym znakiem, który jest widoczny dla innych, nawet wtedy, gdy nikt nie szuka dowodów. Ten werset przypomina, że bliskość z Bogiem przechodzi w konkretną troskę o drugiego człowieka.

W 1 Liście Jana 3:10 pochodzenie duchowe staje się widoczne w konkretnym życiu. Jan nie przeciwstawia tu ludzi bezbłędnych ludziom popełniającym błędy, lecz sprawiedliwe postępowanie i miłość brata — niesprawiedliwości i obojętności wobec niego. W następnym wersecie nazywa wzajemną miłość wolą Boga, a przykład Kaina pokazuje, że brak miłości może przybrać postać czynnej krzywdy. To mocne rozróżnienie nie oznacza, że człowiek zasługuje na miano dziecka Bożego dzięki dobrym uczynkom. Rozdział zaczyna się od daru: Ojciec obdarza miłością i nazywa ludzi swoimi dziećmi. Sprawiedliwe życie jest więc widocznym owocem tej przynależności, nie jej ceną. Trudność stanowią pobliskie zdania Jana, które mówią, że narodzony z Boga „nie grzeszy”. Czytane razem z wezwaniem do uświęcenia i z kontrastem między dwiema drogami, wskazują na zasadniczy kierunek życia, a nie na bezgrzeszną doskonałość. Pojedyncze potknięcie nie jest tym samym co trwałe przyzwolenie na krzywdę. Jan nie zachęca do osądzania ukrytego wnętrza innych; podaje kryterium rozpoznawania: wiara, która nie owocuje sprawiedliwością i miłością, rozmija się z tym, co wyznaje.

Ten werset mówi wprost, po czym można poznać, do kogo człowiek należy. Jan nie wskazuje tu na deklaracje ani na przynależność do wspólnoty, lecz na sposób postępowania. Kto postępuje niesprawiedliwie, nie jest z Boga. Tak samo ten, kto nie miłuje swego brata. Jan stawia obie rzeczy obok siebie jako dwa znaki tego samego. Warto zauważyć, że mowa jest o codzienności. Chodzi o uczciwość w rozliczeniach, dotrzymane słowo, cierpliwość wobec trudnego współpracownika albo bliskiego w domu. Miłość nie jest dodatkiem do wiary. Według 1 Listu Jana 3:11 jest wolą Bożą objawioną od początku, więc staje się miarą tego, co naprawdę należy do Boga. Fragment pokazuje też, że to, co widać w relacjach, mówi więcej niż same wyznania. Historia Kaina, przywołana w kolejnych wersetach, pokazuje, jak zła postawa wobec brata prowadzi do czynów, które są widoczne dla wszystkich. Jan każe patrzeć nie na to, co człowiek mówi o sobie, lecz na to, jak traktuje tych, z którymi codziennie żyje.

Jan stawia przed czytelnikiem wyraźne kryterium: przynależność do Boga ujawnia się w sprawiedliwym postępowaniu i miłości do brata. Nie chodzi o etykietę ani deklarację, lecz o życie, w którym wiara staje się widoczna. Zarazem ten mocny podział nie powinien przesłaniać początku rozdziału: Ojciec obdarza ludzi miłością i nazywa ich swoimi dziećmi. Dobre czyny nie kupują więc tej więzi; świadczą o życiu, które z niej wyrasta. Słowa o „dzieciach diabła” brzmią surowo. W kontekście Jan przeciwstawia drogi prowadzące ku życiu i ku złu, a przykład Kaina pokazuje, że brak miłości może przybrać postać czynnej krzywdy. Nienawiść nie jest tu jedynie uczuciem, lecz zaprzeczeniem więzi z bratem. Nie oznacza to, że pojedynczy upadek pozwala bez reszty osądzić czyjąś przynależność. Werset odsłania raczej poważną prawdę o kierunku życia: nie da się oddzielić miłości do Boga od sposobu traktowania drugiego człowieka. W perspektywie wieczności liczy się zatem nie tylko to, co człowiek wyznaje, ale także to, czy jego obecność staje się dla bliźniego miejscem sprawiedliwości i miłości.