List do Rzymian 3:17 – znaczenie i zastosowanie

Słowa „droga pokoju jest im nieznana” brzmią ciężko, bo opisują drogi, po których chodzą ludzie bez pokoju. Paweł przytacza tu dawne słowa z Księgi Izajasza 59:7-8 i zamyka nimi obraz świata, który rani siebie i innych. Zdanie mówi przede wszystkim o drodze, a sam pokój pozostaje obok. Ścieżka jest jednak zarośnięta, bo ci, o których mowa, nawet nie wiedzą, że istnieje. W tym zdaniu słychać przede wszystkim smutek. Nieznajomość pokoju bywa cichą pustką, w której człowiek przyzwyczaja się do napięcia tak bardzo, że przestaje je nazywać i zaczyna uważać za zwykły stan rzeczy. Paweł nie pisze tego po to, by kogoś upokorzyć. Pokazuje raczej, jak daleko serce może odejść od źródła spokoju, nie zauważając tego oddalania. Jest tu także nadzieja, choć nie od razu widoczna. Ten sam list, który tak trzeźwo nazywa ludzką nędzę, już w kolejnych wersetach mówi o sprawiedliwości Boga objawionej teraz, niezależnie od Prawa. Pokój, którego ludzie nie znają, nie jest nagrodą za pilne trzymanie się drogi, lecz darem, który Bóg otwiera tam, gdzie człowiek sam nie potrafi dojść.

W zdaniu „droga pokoju jest im nieznana” Paweł domyka obraz życia, w którym słowa i czyny prowadzą ku krzywdzie. W poprzednich wersetach mowa o języku pełnym zdrady i goryczy oraz o stopach skorych do przemocy; teraz pojawia się droga, czyli kierunek postępowania. Pokój nie oznacza tu jedynie spokojnego samopoczucia, lecz życie bez przemocy i w zgodzie z Bożym porządkiem. Ważne jest, do kogo odnosi się „im”. Paweł przytacza słowa Pisma jako oskarżenie, które nie pozwala żadnej grupie uznać się za moralnie bezpieczną. Choć List do Rzymian 3:1–2 uznaje szczególny przywilej Izraela, któremu powierzono słowa Boże, dalszy wniosek obejmuje cały świat: wszyscy podlegają sądowi Boga (List do Rzymian 3:19–20). Werset 17 nie jest więc oskarżeniem jednej wspólnoty etnicznej. Obraz nieznanej drogi pokoju nazywa głębszy problem niż pojedynczy konflikt: człowiek może utracić orientację, która prowadzi ku dobru drugiego. Paweł nie kończy jednak na diagnozie winy. Zaraz potem mówi o jawnej sprawiedliwości Boga. Pokój nie zostaje osiągnięty przez udawanie, że krzywda nie istnieje; wymaga prawdy o grzechu i Bożego działania. W tym świetle werset nie tylko potępia przemoc, lecz pokazuje, jak daleko sięga ludzka potrzeba Bożej sprawiedliwości.

Ten werset opisuje stan, a nie plan. Apostoł Paweł zbiera w wersetach 13-16 obrazy: gardło jak otwarty grób, język knujący zdradę, nogi szybkie do rozlewu krwi. Na końcu pada zdanie: „droga pokoju jest im nieznana”. Warto zauważyć, czego tu nie ma. Werset 17 nie podaje wskazówek, jak znaleźć pokój. Mówi tylko, że ludzie opisani wcześniej go nie znają. Może to być ktoś, kto w pracy wciąż wygrywa spory o rację. Nie wybiera kłótni z wyrachowaniem. Po prostu nie zna innej drogi i idzie tą, którą zna najlepiej. W wersetach 19 i 20 Paweł pisze, że przez Prawo przychodzi znajomość grzechu, a każde usta mają zamilknąć. Werset 21 zaczyna się od słów „Ale teraz”. To zwrot w tekście, po którym pojawia się nowa perspektywa: sprawiedliwość Boża stała się jawna, niezależnie od Prawa. Sam fragment nie opisuje jednak, jak pokój się zaczyna. Ta odpowiedź pojawia się dalej w liście. Werset 17 kończy ponury opis, ale nie zamyka drogi. Mówi jedynie, że ludzie jej nie znają, i to wystarczy, by zobaczyć, jak daleko ich codzienne ścieżki od pokoju.

List do Rzymian 3:17 kontynuuje surowy portret ludzkiego życia odwróconego od Boga: „droga pokoju jest im nieznana”. W sąsiednich słowach mowa o języku, który rani, i stopach spieszących ku przemocy. Pokój nie jest tu jedynie spokojem w sercu ani brakiem sporów. To droga, sposób postępowania, który nie prowadzi do zagłady i nędzy opisanych w poprzednim wersecie. Paweł nie zatrzymuje tego oskarżenia na jednej grupie. W dalszym toku rozdziału mówi, że Prawo kieruje te słowa do podlegających Prawu, a cały świat staje wobec Boga bez podstaw do chluby. Werset odsłania więc wspólną ludzką biedę: można znać słowa o dobru, a jednak nie umieć budować pokoju własnymi siłami. Obraz drogi podkreśla, że pokój dotyczy całego kierunku życia, także słów i czynów wobec innych. Nie jest chwilowym uczuciem, które można zachować, gdy znikną trudności. Jest w tym zdaniu powaga, ale nie zamknięcie nadziei. Kilka wersetów dalej Paweł oznajmia, że stała się jawna sprawiedliwość Boża. Droga pokoju nie rodzi się z udawania, że zło nie istnieje. Zaczyna się od prawdy o ludzkim zagubieniu i od Bożego działania, które otwiera życie poza kręgiem krzywdy. Pokój pozostaje darem, ku któremu człowiek sam nie potrafi wytyczyć pełnej drogi.