List do Rzymian 16:22 – znaczenie i zastosowanie

W Liście do Rzymian 16:22 ten werset pojawia się niemal na końcu długiej listy pozdrowień, więc łatwo go przeoczyć. Tercjusz wyraźnie przyznaje, że to on pisał ten list, i na chwilę wychodzi z cienia cudzego słowa. Nie wiemy o nim wiele więcej, a jednak jego głos został w tekście. Słychać w tym delikatną potrzebę bycia zauważonym po imieniu, nawet wtedy, gdy na co dzień pracuje się w ukryciu. Pozdrowienie zostaje wypowiedziane w Panu, czyli w tej samej wspólnocie, do której należą adresaci. Tercjusz nie stoi ponad nimi, lecz obok, jako ktoś z tej samej wspólnoty. Ta bliskość rodzi się w Panu, a nie z pozycji czy zasług, i właśnie dlatego może objąć również człowieka, którego nazwisko prawie nic nie mówi czytelnikom. Ten werset nie mówi nic o trudnościach ani pocieszeniu, a mimo to pokazuje, jak wiele może znaczyć drobny ślad czyjejś obecności. Pozdrowienie zostaje w tekście jak zapis relacji, która trwa między piszącym a odbiorcami. Wspólnota składa się nie tylko z imion znanych wszystkim, lecz także z tych, które pojawiają się obok, prawie niezauważone, a jednak wpisane we wspólną historię wiary.

W Liście do Rzymian 16:22 na chwilę odzywa się ktoś inny niż główny autor: „Pozdrawiam was w Panu także ja, Tercjusz, który pisałem ten list”. Paweł dyktuje, Tercjusz zapisuje, a jednak nie pozostaje bezimiennym narzędziem. Dołącza własne pozdrowienie. Współpraca przy przekazaniu Ewangelii nie zaciera więc obecności konkretnych osób. Warto odróżnić rolę skryby od autorstwa całego listu. Werset nie mówi, że Tercjusz sam ułożył nauczanie Rzymian ani że był tylko bierną ręką. Podaje mniej, ale znacząco: uczestniczył w powstaniu listu i pozdrawiał jego adresatów „w Panu”, czyli we wspólnocie wiary wyznaczonej przez Chrystusa. Sąsiednie pozdrowienia wymieniają współpracowników, gospodarza wspólnoty i innych członków tej sieci. Końcowy fragment listu nie jest zatem jedynie formalnym dodatkiem. Pokazuje, że apostolskie nauczanie docierało do wspólnot przez konkretne relacje i pracę wielu osób. Imię Tercjusza przypomina zarazem, że służba, która nie zajmuje centralnego miejsca, może realnie uczestniczyć w przekazywaniu ważnego przesłania. Tekst nie rozstrzyga wszystkich szczegółów pracy nad listem, lecz wyraźnie odsłania jej ludzki, wspólnotowy wymiar.

Ten wers jest krótki, a mimo to bardzo konkretny. Na końcu długiego listu, pełnego nauki o łasce i wierze, pojawia się zwykłe pozdrowienie od człowieka, którego wcześniej nie było widać. Tercjusz mówi o sobie wprost: „pisałem ten list”. Pisze w pierwszej osobie, jakby trzymał pióro we własnej ręce. Najbardziej uderza to, że i on pozdrawia „w Panu”. Jego praca pisarska nie stoi obok wiary, lecz w niej. Przepisywanie i doprowadzanie tekstu do końca wymaga cierpliwości i uczciwości, a w tym wszystkim wierność może być równie prawdziwa jak kazanie. Ten wers daje też spokój tym, których służba odbywa się w ukryciu. Księgowy, pielęgniarka na nocnej zmianie, kierowca czy ktoś, kto od lat prowadzi dokumenty wspólnoty, może nigdy nie zostać zapamiętany. Bóg jednak zna wartość każdego zapisanego słowa. Tercjusz zostawił po sobie jedno zdanie, pozdrowienie wypowiedziane w imieniu Pana. W tej prostocie widać dojrzałość wiary, która nie potrzebuje rozgłosu, by być wierna.

Wśród pozdrowień kończących List do Rzymian odzywa się Tercjusz: „Pozdrawiam was w Panu także ja, Tercjusz, który pisałem ten list”. Jedno krótkie zdanie odsłania ludzką obecność w samym akcie przekazywania Ewangelii. Paweł nie pisze w samotności: ktoś zapisuje jego słowa, a potem zwraca się do wspólnoty własnym głosem. Tercjusz pozostaje w tekście tylko przez chwilę. Nie znamy jego historii ani tego, co czuł, zapisując list. Wiemy jednak, że nie jest bezimiennym narzędziem: przesyła pozdrowienie „w Panu” i zostaje włączony w sieć więzi, którą ten rozdział ukazuje przez imiona współpracowników, rodaków i gospodarzy wspólnoty. Służba przyjmuje różne postacie; nie każda wymaga przemawiania na pierwszym planie. Jest w tym cicha godność pracy, która pomaga słowu dotrzeć dalej. Jak pismo, które przechowuje głos mówiącego, tak obecność Tercjusza pozostaje w liście, choć nie zajmuje jego centrum. Centrum należy do Ewangelii Jezusa Chrystusa. A jednak droga tej Ewangelii wiedzie także przez wierną pracę konkretnych ludzi.