List do Rzymian 16:15 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykła lista imion, którą apostoł dopisuje na końcu listu. Paweł wymienia Filologa i Julię, Nereusza i jego siostrę, Olimpasa, a o większości z nich ten fragment nie mówi nic poza samym pozdrowieniem. Mimo to każde z tych imion niesie czyjąś codzienność, wierność i zmęczenie, których tekst już nie opowiada. Pozdrowienie zachowało jedynie to, że ci ludzie byli dla kogoś ważni. Najbardziej poruszają mnie słowa „wszystkich świętych, którzy są razem z nimi”. Nie chodzi w nich o wybitnych bohaterów wiary, lecz o zwykłych ludzi, którzy trwają obok siebie w jednej wspólnocie, często bez rozgłosu. Paweł nie pozdrawia ich zbiorowo i anonimowo, tylko przy imieniu, a przez to uznaje, że każdy z nich ma w Bożej rodzinie swoje miejsce i swoją historię. Być może właśnie w tym jest pociecha tego fragmentu: bycie we wspólnocie zaczyna się od bycia zauważonym. Ktoś zapisał te imiona, dzięki czemu po wielu wiekach wciąż słyszymy, że ludzie z pozoru zwyczajni byli częścią czegoś większego. Taka pamięć o drugim człowieku staje się formą bliskości, która przetrwała czas.

„Pozdrówcie Filologa i Julię, Nereusza i jego siostrę, Olimpasa i wszystkich świętych, którzy są razem z nimi” — to nie tylko lista imion. W końcowych pozdrowieniach Listu do Rzymian Paweł ukazuje wspólnotę przez konkretne osoby i więzi, które je łączą. Wymienia pary, rodzeństwo oraz grupę zgromadzoną razem. Wiara nie jest tu przedstawiona jako sprawa wyłącznie prywatna: jej życie rozgrywa się także w relacjach i wśród ludzi, którzy trwają razem. Określenie „święci” nie musi oznaczać osób ogłoszonych świętymi w późniejszym, kościelnym sensie. W listach Pawła odnosi się do wierzących jako ludzi należących do Boga. W tym wersecie słowo obejmuje tych, których imion nie wymieniono osobno. Ich obecność jest równie realna jak obecność Filologa, Julii, Nereusza, jego siostry i Olimpasa. W sąsiednich pozdrowieniach Paweł wspomina osoby podejmujące różne zadania i grupy spotykające się razem. Nie tworzy więc abstrakcyjnego obrazu Kościoła, lecz pokazuje go jako sieć rozpoznawalnych osób i wspólnot. Ten drobny szczegół przypomina, że biblijna wspólnota ma twarze, imiona i miejsce dla tych, których imion nie zapisano.

Ten werset wygląda na drobną uprzejmość na końcu długiego listu, ale właśnie w takich zdaniach widać, jak wiara wygląda w zwykłych dniach. Paweł nie pisze ogólnie o miłości do wspólnoty. Wymienia konkretne imiona: Filologa, Julię, Nereusza, jego siostrę i Olimpasa. Każde z nich zostaje w tym liście zauważone osobno. Wśród nich są też osoby, o których wiemy niewiele poza samym imieniem. Na tym tle zdanie o „wszystkich świętych, którzy są razem z nimi” wydaje się szerokie, ale nie zastępuje pojedynczych ludzi. Najpierw padają imiona, potem cała grupa. Wierność zaczyna się od konkretnej osoby, a dopiero potem obejmuje wielu innych. Ktoś, kto po latach odnajduje dawnego znajomego z dawnej wspólnoty i pisze do niego kilka ciepłych zdań, idzie tym samym śladem. Nie zmienia świata, ale przypomina, że wspólnota składa się z ludzi z imienia. Paweł nie wymaga tu wielkich czynów, tylko każe pozdrowić. Mimo to takie słowa mają wagę, bo pokazują, że ktoś został zauważony i wymieniony z imienia. Drobne gesty wobec braci i sióstr w wierze nie są więc błahe. Mają swoje miejsce w życiu wspólnoty.

To krótkie polecenie niesie w sobie ciepło konkretnych imion. Filolog, Julia, Nereusz, jego siostra, Olimpas — a obok nich wszyscy święci, którzy są razem z nimi. Wspólnota nie jawi się tu jako bezimienny tłum. Składa się z ludzi, których można rozpoznać i których obecność ma znaczenie. W tym samym rozdziale Paweł wspomina osoby pracujące w Panu, wspierające innych i dzielące codzienność wiary. Werset o pozdrowieniu wpisuje się w tę pamięć. Wiara nie jest wyłącznie sprawą skrytą między człowiekiem a Bogiem; objawia się także w więzi, w której ktoś zostaje przyjęty i nazwany po imieniu. Pozdrowienie staje się małym znakiem, że inni nie są obojętni ani zapomniani. Szczególne miejsce zajmuje siostra Nereusza: jest wspomniana, choć bez imienia. Tekst nie dopowiada jej historii, ale włącza ją do kręgu pozdrawianych. Także „wszyscy święci” są częścią tego samego obrazu. Świętość nie odrywa od ludzi; nabiera kształtu pośród nich, we wspólnocie, która pamięta o swoich członkach.