List do Rzymian 14:19 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zamyka myśl, która w tym rozdziale przechodzi od sporu o pokarmy do spokoju we wspólnocie. Apostoł mówi o tych, którzy patrzą na jedzenie różnie, i wskazuje cel, do którego mają zmierzać: to, co służy pokojowi i wzajemnemu zbudowaniu. Słowo „Starajmy się” mówi o wysiłku, a nie o nastroju, który przychodzi sam. Pokój nie rodzi się automatycznie z tego, że ktoś ma rację w sprawie, o którą się spiera. W wersetach 15 i 20 ta sama troska staje się bardzo konkretna. Smutek brata i zgorszenie są nazwane wprost, a apostoł przestrzega przed burzeniem dzieła Bożego ze względu na pokarmy. Wspólnota przypomina wtedy kruche naczynie, w którym każdy wybór może kogoś zranić albo podtrzymać. Wiara nie kończy się więc na własnym przekonaniu, bo obejmuje też uważność na tego, kto stoi obok. Ciekawe jest to, że apostoł nie każe nikomu rezygnować z wolności. Wskazuje raczej, czemu ta wolność ma służyć. Zbudowanie to słowo o wznoszeniu domu, w którym inni mogą mieszkać razem. Pokój jest więc czymś, co wspólnie się buduje, cierpliwie i z troską, nawet wtedy, gdy każdy ma swoje racje i swoje wątpliwości.

Paweł formułuje tę zachętę w sporze o pokarmy: jedni wierzący jedzą wszystko, inni z powodu sumienia ograniczają jadłospis. Dlatego pokój nie oznacza, że różnice należy ukryć albo rozstrzygnąć przez narzucenie wszystkim jednego zwyczaju. Oznacza sposób traktowania siebie nawzajem, który nie zamienia odmiennego przekonania w pogardę ani potępienie. Ważne jest także słowo „wzajemnemu”. Zbudowanie wspólnoty nie polega na wygraniu sporu, lecz na takim korzystaniu z własnej wolności, by nie osłabiać drugiej osoby. Paweł nie mówi, że każdy wybór jest równie dobry: w następnym zdaniu przestrzega przed burzeniem dzieła Bożego z powodu pokarmów. Nawet coś dozwolonego może stać się niewłaściwe, jeśli w danej sytuacji rani czyjeś sumienie lub staje się zgorszeniem. „Starajmy się” wskazuje na świadomy wysiłek, nie na bierne unikanie konfliktu. Pokój i wzajemne zbudowanie są kryteriami, według których rozeznaje się, jak korzystać z wolności. W tym fragmencie dojrzałość nie polega na tym, by zawsze postawić na swoim, lecz by pamiętać, że wiara drugiej osoby także należy do Bożego dzieła.

Ten werset wyrasta z konkretnego sporu w rzymskiej wspólnocie. Jedni mogli jeść wszystko, a inni jadali tylko warzywa. Słowo „więc” łączy go z wcześniejszym wywodem: skoro królestwo Boże to sprawiedliwość, pokój i radość w Duchu Świętym, to właśnie te owoce mają wyznaczać wybory. „Starajmy się więc o to, co służy pokojowi i wzajemnemu zbudowaniu.” Ta miara zmienia punkt ciężkości. Liczy się to, czy mój wybór wzmacnia drugiego człowieka, czy go rani, a nie to, kto wygrał dyskusję. Przykładowo, ktoś wie, że może spokojnie zjeść coś, co dla współbrata w wierze jest źródłem wyrzutów sumienia. Może wtedy z miłości wybrać wstrzemięźliwość przy wspólnym stole. W Liście do Rzymian 14:22-23 czytamy, że własne przekonanie zachowuje się przed Bogiem, a działanie wbrew przekonaniu jest grzechem. Pokój nie polega więc na tym, że czyjeś sumienie ustępuje dla świętego spokoju. Zbudowanie oznacza troskę o realną relację, a nie tylko unikanie konfliktu. Pokój wyrasta z tej troski i z gotowości do ustępstw tam, gdzie nie ma w grze wierności Bogu.

List do Rzymian 14:19 kieruje uwagę ku temu, co może przetrwać spór: pokojowi i wzajemnemu zbudowaniu. Paweł pisze o różnicach dotyczących jedzenia, które nie powinny prowadzić ani do pogardy, ani do potępienia. Pokój nie oznacza, że każda różnica znika. Oznacza, że własne przekonanie nie staje się miarą wartości drugiej osoby. W tym rozdziale ważne jest, że Bóg przygarnął zarówno jedzącego, jak i powstrzymującego się od jedzenia. Wspólnota nie należy do najsilniejszego głosu ani do tego, kto najłatwiej narzuca swoje zwyczaje. Jest dziełem Boga, a troska o brata lub siostrę może wymagać rezygnacji z tego, co samo w sobie jest dozwolone. „Wzajemne zbudowanie” przypomina budowanie domu, w którym każdy kamień ma swoje miejsce. Słowa i wybory mogą podtrzymywać więź albo ją naruszać. Dlatego chrześcijańska wolność nie kończy się na pytaniu, co wolno. Obejmuje też pytanie, czy korzystanie z niej służy pokojowi. Ten werset nie obiecuje braku napięć. Wskazuje kierunek: ku wspólnocie, w której różni ludzie uczą się żyć przed Bogiem bez wzajemnego ranienia. W takim pokoju widać ślad królestwa, które nie sprowadza się do zewnętrznych zwyczajów.