List do Rzymian 14:12 – znaczenie i zastosowanie

W Liście do Rzymian 14:12 autor domyka wątek, który pojawia się już wcześniej: spór o to, kto co je i kto ma prawo oceniać drugiego. Słowo „więc” wiąże ten werset z poprzednim przypomnieniem, że wszyscy staniemy przed trybunałem Boga. Zdanie „Tak więc każdy z nas zda Bogu sprawę o sobie samym” przypomina przede wszystkim o własnym sercu i o tym, co każdy z nas w nim nosi wobec Boga. Ta odpowiedzialność jest bardzo osobista. Rozliczenie dotyczy każdego z osobna, a nie grupy, do której ktoś należy, ani tych, którzy patrzą z boku. Dla kogoś, kto na co dzień zauważa cudze wybory i w myślach je rozstrzyga, ta prawda może być ulgą. Ciężar, który próbujemy nieść za innych, nie został nam zadany w całości, bo każda droga jest znana Bogu. W tym obrazie jest też spokój. Kto wie, że sam odpowie za siebie, łatwiej odkłada wyroki, których nie musi wydawać. Słowa z trzynastego wiersza o zaprzestaniu sądzenia nabierają wtedy ciepła, a nie tylko surowości.

„Tak więc każdy z nas zda Bogu sprawę o sobie samym” nie jest wezwaniem do wzajemnego kontrolowania się. W Liście do Rzymian 14:12 Paweł podsumowuje myśl o sporach dotyczących jedzenia i szczególnych dni: wierzący różnią się przekonaniami, lecz nie powinni sobą pogardzać ani się potępiać. Ostateczny sąd należy do Boga. Wyrażenie „o sobie samym” wyznacza tu ważną granicę. Człowiek odpowiada przed Bogiem za własne postępowanie, nie za to, by rozstrzygać cudzą wierność na podstawie własnych zwyczajów. Nie oznacza to, że wybory są obojętne. W dalszej części rozdziału Paweł przestrzega, by korzystanie z własnej wolności nie raniło drugiej osoby ani nie stawało się dla niej przeszkodą. Werset nie rozstrzyga więc każdego sporu przez nakaz identycznego postępowania. Łączy osobistą odpowiedzialność z pokorą wobec sumienia drugiego człowieka: Bóg jest sędzią wszystkich, a Chrystus jest Panem zarówno żywych, jak i umarłych. Myśl o zdaniu sprawy Bogu osłabia ludzką potrzebę wydawania wyroków; przypomina zarazem, że wolność nie zwalnia z odpowiedzialności za miłość.

Ten werset wpisuje się w myśl, którą Paweł rozwija w czternastym rozdziale Listu do Rzymian. Mowa tam o chrześcijanach, którzy inaczej patrzyli na pokarmy, i o pokusie wydawania wyroków jeden o drugim. Słowa „Tak więc każdy z nas zda Bogu sprawę o sobie samym” przypominają, że rozliczenie z własnego życia spoczywa na każdym osobiście. Ta prawda zmienia spojrzenie na cudze wybory. Gdy ktoś postępuje inaczej niż my, a sprawa należy do sfery osobistego sumienia, nie ma podstaw, by wydawać na niego wyrok. Odpowiedzialność za własne życie przed Bogiem nie przechodzi na innych i nie da się jej oddać w cudze ręce. Nie oznacza to jednak obojętności. Werset 15 mówi, że gdy swoim stanowiskiem zasmucamy brata, nie postępujemy już zgodnie z miłością. Zdanie Pawła działa w obie strony. Ten, kto ocenia, i ten, kto zostaje oceniony, stoją przed tym samym trybunałem. Każdy odpowie za siebie, a wszyscy idą przed jednego Sędziego.

„Tak więc każdy z nas zda Bogu sprawę o sobie samym”. Te słowa padają w sporze o jedzenie i odmienne przekonania. Paweł nie rozstrzyga tu, kto ma prawo gardzić drugim. Przypomina, że zarówno ten, kto je wszystko, jak i ten, kto powstrzymuje się od pewnych pokarmów, należy do Pana. Ostateczny sąd nie jest zadaniem wspólnoty. Perspektywa stanięcia przed Bogiem przywraca rzeczom właściwą miarę. Różnica zdań nie znika, ale przestaje być powodem do potępiania. Każdy odpowiada za własne postępowanie, a nie za to, by kontrolować sumienie bliźniego. Ta odpowiedzialność obejmuje także sposób, w jaki wolność jednej osoby wpływa na drugą: Paweł wiąże postępowanie z miłością i troską o brata. W tych słowach jest powaga, lecz także pocieszenie. Życie i śmierć należą do Pana, a Chrystus umarł i powrócił do życia, by panować nad żywymi i umarłymi. Człowiek nie staje więc przed bezosobowym losem, lecz przed Bogiem, który przygarnia. Ostateczna odpowiedzialność nie daje prawa do osądzania innych. Przypomina, że każda osoba jest powierzona Bogu i że miłość ma znaczenie także w sprawach pozornie małych.