Księga Psalmów 55:13 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zaczyna się od warunku, który brzmi prawie spokojnie: „Gdyby tylko lżył mnie nieprzyjaciel, z pewnością bym to znosił”. Psalmista mówi o znoszeniu obelg tak, jakby wrogość była czymś znanym i w pewnym sensie możliwym do udźwignięcia. Dopiero druga część zdania przesuwa ciężar. Gdy ten, „który mnie nienawidzi”, powstaje przeciw niemu, pojawia się myśl o ukryciu się. Słowa są krótkie, a w nich mieści się dużo ciszy i zmęczenia. Warto zauważyć, że w Księdze Psalmów 55:13 nie pada jeszcze słowo o zdradzie. Ona ujawni się dopiero w kolejnych wersetach, gdy psalmista mówi o „zaufanym przyjacielu”, z którym kiedyś chodził po domu Bożym. Różnica między wrogiem a bliskim człowiekiem sprawia, że ten werset brzmi jak zdanie wprowadzające do większego bólu, a nie jak pełne wyznanie. Cały psalm jest jednak modlitwą skierowaną wprost do Boga. Wołanie z wersetów 2 i 3 pokazuje, że cierpienie zostaje nazwane przed Nim, zamiast być skrywane. Pragnienie ukrycia się, o którym mowa w wersecie 13, nie zamyka psalmisty w samotności, bo jego schronienie wciąż ma swój adres w rozmowie z Bogiem.

W Księdze Psalmów 55:13 psalmista zestawia dwa rodzaje zranienia: otwarty atak nieprzyjaciela i krzywdę, która pochodzi od kogoś bliskiego. Mówi: „Gdyby tylko lżył mnie nieprzyjaciel, z pewnością bym to znosił; gdyby tylko przeciw mnie powstawał ten, który mnie nienawidzi, ukryłbym się przed nim”. To zdanie warunkowe nie pomniejsza przemocy ani nie oznacza, że łatwo ją znieść. Pokazuje raczej, że wrogość jawnego przeciwnika byłaby dla niego bardziej zrozumiała i łatwiejsza do odparcia. Kolejny werset wyjaśnia, co sprawia, że obecny ból jest inny: napastnikiem okazuje się zaufany przyjaciel, z którym psalmista dzielił bliskość i udział w kulcie. Zagrożenie nie ogranicza się więc do publicznej przemocy i niezgody opisanych wcześniej w psalmie. Dotyka także więzi, która miała dawać bezpieczeństwo. Ten fragment nie ustanawia miary, według której jeden rodzaj krzywdy zawsze boli bardziej od drugiego. Nazywa doświadczenie psalmisty: zdrada przyjaciela pogłębia jego udrękę właśnie dlatego, że zaufanie było prawdziwe. Szczera skarga przed Bogiem może więc obejmować także ten szczególny ból.

Werset 13 mówi o dwóch rodzajach zranienia. Gdyby obelgi rzucał nieprzyjaciel, psalmista pisze, że by je znosił. Gdyby przeciw niemu wystąpił ten, który go nienawidzi, schowałby się przed nim. Oba obrazy opisują ból, lecz z wyraźnym źródłem i wyraźną odległością. Prawdziwy ciężar pojawia się w następnym wersecie. W Księdze Psalmów 55:14 czytamy: „Lecz jesteś nim ty, równy mi, mój zaufany przyjaciel”. Od wroga można się odsunąć. Przyjaciel był jednak częścią wspólnego życia, bo w Księdze Psalmów 55:15 psalmista wspomina, że razem chodzili do domu Bożego w świątecznym orszaku. Stąd gorycz tej zdrady. Psalm nie pomniejsza tej krzywdy. Autor nie udaje, że bliska zdrada boli mniej niż otwarta wrogość. Końcowe wołanie w Księdze Psalmów 55:17 zwraca ból ku Bogu i zapowiada ocalenie, choć nie opisuje, kiedy ono nadejdzie. Najmocniejsza myśl tego fragmentu leży w prostej szczerości. Biblia nazywa zdradę przyjaciela po imieniu i nie mierzy jej miarą obcej wrogości. Z tego wynika pociecha: ból bliskiej relacji jest prawdziwy, a jego ciężar nie świadczy o słabej wierze.

„Gdyby tylko lżył mnie nieprzyjaciel…” W tych słowach psalmista odsłania szczególny ból: łatwiej byłoby znieść otwartą wrogość niż cios zadany przez kogoś bliskiego. Zaraz potem mówi o zaufanym przyjacielu, z którym dzielił modlitwę i życie wspólnoty. Zdrada sprawia więc, że zagrożone wydaje się nie tylko bezpieczeństwo, lecz także pamięć o tym, co było dobre i święte. Psalm nie wygładza tego pęknięcia. Pozwala nazwać krzywdę bez udawania, że nie boli. Wcześniejsze słowa Dawida ukazują miasto pełne przemocy i ucisku; osobista rana wpisuje się w szerszy niepokój, ale nie traci swojej wyjątkowej ostrości. Obraz schronienia, pojawiający się w tym fragmencie, mówi o pragnieniu ucieczki, które może rodzić się wobec nieprzyjaciela, a tym bardziej wobec zdrady. Ta modlitwa nie rozstrzyga, dlaczego bliski człowiek zawiódł, ani nie obiecuje natychmiastowego pojednania. Jej prawda polega na tym, że ból może zostać wypowiedziany przed Bogiem. Później psalmista woła do Boga o ocalenie. Między raną a nadzieją pozostaje miejsce na szczery lament.