Księga Przysłów 31:4 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi jak przestroga skierowana do władcy, ale w jego tonie słychać coś bardzo ludzkiego. Matka przekazuje synowi słowa: „Nie dla królów, Lemuelu, nie dla królów picie wina ani dla władców pożądanie sycery”. Trudno nie usłyszeć w nich troski kogoś, kto wie, jak łatwo władza potrafi stać się ciężarem, od którego chce się uciec. Dalsze wersy pokazują, o co chodzi. Księga Przysłów 31:5 mówi, że pijąc, można zapomnieć o prawie i zaniedbać prawo ubogich. Księga Przysłów 31:6 i 31:7 wspominają o sycerze i winie podawanych tym, którzy są w nędzy i zgorzkniali na duchu, aby zapomnieli o swoim trudzie. Tekst nie ocenia więc samego cierpienia. Ostrzega przed sytuacją, w której ucieczka od bólu odbiera zdolność dbania o sprawiedliwość dla innych. Ten fragment pokazuje, że pragnienie zapomnienia bywa najbardziej zrozumiałe wtedy, gdy ktoś dźwiga zbyt wiele. Mimo to przypomina, że odpowiedzialność za innych wymaga przytomności umysłu, a jej utrata najmocniej uderza w tych, którzy najbardziej potrzebują obrony.

W Księdze Przysłów 31:4 matka Lemuela zwraca się do syna jako króla: „Nie dla królów, Lemuelu, nie dla królów picie wina ani dla władców pożądanie sycery”. To przestroga skierowana do ludzi sprawujących władzę, a nie ogólny zakaz picia dla wszystkich. Jej uzasadnienie pojawia się w następnym wersecie: pod wpływem alkoholu mogą zapomnieć o prawie i zaniedbać prawa ubogich. Kluczowe jest tu powiązanie trzeźwości z odpowiedzialnością za innych. Władca nie podejmuje decyzji wyłącznie w swojej prywatnej sprawie: od jego osądu zależy, czy słabi otrzymają sprawiedliwą ochronę. Dlatego matczyna rada dotyczy nie tylko umiaru, lecz także ryzyka, że przyjemność osłabi zdolność rzetelnego sądzenia. Dalsze wersety wspominają o sycerze i winie podawanych skazańcom oraz ludziom zgorzkniałym na duchu. Ten kontrast pokazuje różne sytuacje, ale sam w sobie nie ustanawia uniwersalnej reguły dotyczącej alkoholu. Werset 4 skupia uwagę na szczególnej powinności rządzących: ich pragnienia nie mogą przesłonić prawa ani potrzeb tych, którzy nie potrafią sami skutecznie upomnieć się o sprawiedliwość.

Ta przestroga pochodzi z mądrości, którą matka przekazała synowi, królowi Lemuelowi. Dotyczy ona przede wszystkim władzy, a nie samego wina. Według Księgi Przysłów 31:5 stawką jest to, czy władca nie zapomni prawa i nie zaniedba sprawy ubogich. Ktoś, kto dźwiga odpowiedzialność za innych, potrzebuje jasnej głowy, bo jego decyzje dotykają wielu ludzi. Warto zauważyć, że tekst nie zakazuje wina wszystkim. Kolejne wersety mówią o podawaniu sycery i wina tym, którzy są w nędzy i zgorzkniali na duchu, aby na chwilę zapomnieli o swoim cierpieniu. Trzeźwość nie jest więc prostym hasłem. Liczy się to, kto i w jakiej roli sięga po napój, który zaciemnia myślenie. W praktyce ten obraz dotyczy każdego, kto ma w rękach cudze sprawy: rodzica, kierownika zespołu, sędziego czy członka rady. Samo pytanie, czy ktoś jeszcze mówi składnie, nie wystarcza. Ważne jest, czy może rzetelnie podejmować decyzje za innych. Mądrość tego fragmentu polega na tym, że odpowiedzialność wymaga przytomności. Kto ma władzę, musi widzieć ludzi, których ona dotyka, i pamiętać o prawie, które go ogranicza.

„Nie dla królów, Lemuelu” brzmi jak matczyna przestroga wypowiedziana z troską o ciężar, który spoczywa na władcy. Nie chodzi tu jedynie o jego osobistą przyjemność. Werset następny wyjaśnia stawkę: pijąc, król może zapomnieć o prawie i zaniedbać sprawę ubogich. Trzeźwość ma więc wymiar moralny. Chroni zdolność sądzenia tych, których głos łatwo zagłuszyć. W obrazie władcy widać odpowiedzialność, która wykracza poza jego własne życie. Jego wybory mogą otwierać albo zamykać drogę do sprawiedliwości ludziom zależnym od jego decyzji. Dlatego matczyna nauka nie jest tylko nakazem umiaru; przypomina, że władza ma służyć, a nie usypiać sumienie. Nieco dalej pojawia się sycera dla skazańców i wino dla zgorzkniałych na duchu. Ten kontrast nie stanowi ogólnego zalecenia ani prostego zakazu dla wszystkich. Pokazuje różnicę między używaniem napoju przez cierpiących a pragnieniem władcy, które może odsunąć go od prawa i ubogich. W tej krótkiej przestrodze troska o duszę splata się z troską o bliźniego. Wierność Bogu mierzy się także tym, czy słabszy człowiek zostaje usłyszany.