List do Filipian 2:10 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset rozszerza obraz daleko poza ludzkie serca i ludzkie spotkania. Kolano, które się zgina, to gest znany każdemu, kto kiedyś klęczał przy łóżku bliskiej osoby albo w ciszy, nie mając już sił na słowa. Paweł jednak nie opisuje pojedynczego człowieka, lecz cały świat: „aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych”. Ta rzeczywistość jest w większości niewidzialna i nieznana, a mimo to wszystko w niej zostaje wpisane w ten sam ruch. Warto zauważyć, że zgięcie kolan pojawia się tu jako skutek drogi opisanej wcześniej: uniżenia aż do śmierci na krzyżu, a następnie wywyższenia i darowanego imienia, o których mowa w Liście do Filipian 2:8 oraz 2:9. Pokłon nie wynika z przymusu. Jest raczej odpowiedzią na to, co zostało ofiarowane i przeżyte w pokorze. Ten obraz nie ma w sobie pośpiechu, przypomina powolny ruch, w którym świat uznaje, gdzie jest jego miejsce. Najbardziej poruszające wydaje mi się to, że w tym pokłonie nikt nie zostaje na zewnątrz. Obejmuje on także to, czego nie widać, i to, co wydaje się odległe od codziennego życia. Dla kogoś, kto czuje się samotny w swojej trudności, ta myśl niesie ciche zapewnienie, że żadna część stworzenia nie znajduje się poza zasięgiem Chrystusa.

Obraz zgiętego kolana wyraża powszechne uznanie królewskiej władzy Jezusa. Paweł obejmuje nim istoty „niebieskie i ziemskie i podziemne”: nie opisuje trzech etapów ani kolejnych wydarzeń, lecz przedstawia całość stworzenia. W następnym wersecie dopełnia ten obraz wyznaniem, że Jezus Chrystus jest Panem, ku chwale Boga Ojca. Kluczowe jest jednak miejsce tych słów w hymnie. Jezus nie zdobywa wywyższenia przez rywalizację ani przemoc. Wcześniej Paweł mówi, że przyjął postać sługi i uniżył się aż do śmierci na krzyżu; dopiero potem opisuje Jego wywyższenie przez Boga. Ten porządek nadaje królewskiej chwale szczególny kształt: objawia się ona w miłości, która nie szuka własnej korzyści. Dlatego werset nie jest oderwaną wizją kosmicznej potęgi. W rozdziale poprzedzają go wezwania do pokory i jedności wspólnoty, a zaraz po nim Paweł mówi o posłuszeństwie Filipian i działaniu Boga w nich. Powszechne panowanie Chrystusa nie usuwa więc znaczenia codziennych wyborów. Pokazuje raczej, że pokorna służba, która może wydawać się słabością, należy do porządku ustanowionego przez Boga. Zgięte kolano jest obrazem uznania tej prawdy.

Ten werset podaje cel wywyższenia Jezusa. Bóg darował Mu imię ponad wszelkie imię, aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych. Słowo „aby” wskazuje na cel, a nie na opis chwilowego nastroju. Hołd obejmuje więc całą rzeczywistość: niebo, ziemię i to, co znajduje się pod ziemią. W kontekście listu ten hołd nie jest czymś odległym. Paweł wcześniej pisze o pokorze, w której jedni uważają drugich za stojących wyżej od siebie (List do Filipian 2:3), i o Chrystusie, który uniżył samego siebie aż do śmierci (List do Filipian 2:8). Uznanie Jego imienia ma więc swój kształt w zwykłych wyborach. Widać je w sposobie mówienia o innych, w tym, jak ktoś znosi rywalizację w pracy albo spór w domu. Fragment nie opisuje, kiedy i w jaki sposób wszystkie istoty dojdą do tego uznania. Mówi o celu, który Bóg wyznacza dla wywyższonego Syna. Zgięcie kolan jest obrazem uznania władzy, a ta władza sięga każdej dziedziny istnienia. Najbardziej uspokajające w tym wersecie jest to, że ostatnie słowo należy do Chrystusa. Codzienne spory, sukcesy i porażki mieszczą się w większym planie, którego centrum stanowi Jego imię.

Obraz każdego kolana zginającego się przed Jezusem obejmuje całą rzeczywistość: „istot niebieskich i ziemskich i podziemnych”. Nie ma przestrzeni, w której Jego panowanie byłoby nieobecne. Zarazem List do Filipian nie prowadzi do tego obrazu przez triumf siły. Poprzedza go opowieść o Chrystusie, który przyjął postać sługi i uniżył się aż do śmierci na krzyżu. Bóg wywyższa właśnie Tego, który nie zabiegał o własną chwałę. Werset niesie więc nadzieję większą niż doraźne powodzenie. Historia nie należy ostatecznie do przemocy, pychy ani tych, którzy dziś wydają się niepodważalni. Jej centrum stanowi Jezus, którego droga przez uniżenie nie kończy się śmiercią. Ta przyszła powszechność ma także cichy wymiar dla wspólnoty. Paweł łączy wyznanie panowania Chrystusa z wezwaniem do pokory i troski o jedność. Jeśli Jezus jest Panem, ambicja i próżna chwała tracą ostatnie słowo. Obietnica nie usuwa ciężaru teraźniejszości, ale zmienia jego horyzont: nawet ukryta wierność służbie pozostaje blisko drogi Tego, którego Bóg wywyższył.