List do Filemona 1:3 – znaczenie i zastosowanie

Ten wers zawiera błogosławieństwo, które Paweł kieruje do wszystkich, do których pisze. Łaska i pokój pochodzą od Boga, naszego Ojca, i od Pana Jezusa Chrystusa, a więc nie są czymś, co trzeba najpierw zdobyć. Słowo „wam” stoi w liczbie mnogiej, więc dar nie zatrzymuje się przy Filemonie. Dociera także do Apfii, Archipa i do Kościoła gromadzącego się w jego domu, czyli do ludzi, którzy wspólnie dzielili codzienne życie wiary. W tym błogosławieństwie jest coś spokojnego i zarazem mocnego. Pokój zostaje nazwany darem od Boga, a nie owocem tego, czy między ludźmi wszystko układa się dobrze. Można więc usłyszeć w nim, że jego źródło leży poza ludzkimi relacjami, a wspólnota może go szukać także wtedy, gdy stoi przed trudnymi rozmowami. Łaska i pokój nie czekają na uporządkowanie wszystkiego, lecz są ofiarowane wśród spraw, które wciąż wymagają pracy. Pierwsze słowa listu nie zapowiadają żadnych czynów ani zadań. Mówią o Bogu, który jest Ojcem, i o Chrystusie, który jest Panem, a dobro wspólnoty, o którym Paweł pisze dalej, zostaje osadzone w tym darze.

„Łaska wam i pokój od Boga, naszego Ojca, i Pana Jezusa Chrystusa” — tak Paweł rozpoczyna list skierowany do Filemona, jego współpracowników oraz wspólnoty gromadzącej się w domu. To pozdrowienie jest czymś więcej niż uprzejmym wstępem: określa, z jakiego źródła płynie dobro, którego Paweł życzy adresatom. Łaska i pokój nie są tu zasługą Filemona ani nagrodą za jego postawę. Pochodzą od Boga Ojca i Jezusa Chrystusa. Jednocześnie słowo „wam” obejmuje kilka osób i domową wspólnotę, nie tylko pojedynczego adresata. Paweł ujmuje ich więc jako ludzi pozostających w tej samej relacji z Bogiem i Chrystusem. Dalsze wersety ukazują Filemona jako człowieka znanego z miłości i wiary, a jego miłość przynosi pokrzepienie innym wierzącym. Nie należy jednak sprowadzać pozdrowienia do pochwały jego charakteru. Najpierw pada życzenie łaski i pokoju; dopiero potem Paweł wspomina o tym, co słyszy o Filemonie. Porządek ten nie ustanawia szczegółowej kolejności duchowego wzrostu, lecz odsłania podstawę listu: chrześcijańska wspólnota żyje z daru Boga, a jej miłość staje się widocznym owocem tej wspólnej więzi.

Ten werset to pozdrowienie otwierające list, ale Paweł nie traktuje go jak formułki. Łaska i pokój zostają tu nazwane darem od Boga, naszego Ojca, i Pana Jezusa Chrystusa. Słowa „Łaska wam i pokój od Boga, naszego Ojca, i Pana Jezusa Chrystusa” pojawiają się przed jakimkolwiek podziękowaniem czy prośbą. Najpierw jest dar, a dopiero potem to, co z niego wynika. Zwrot „wam” wskazuje, że list kieruje do wielu osób naraz: do Filemona, do Apfii, do Archipa i do Kościoła gromadzącego się w tym domu. Łaska i pokój są więc dane wspólnie, a nie tylko jednemu człowiekowi. Gdy rodzina albo mała wspólnota siada razem przy stole, ten dar może obejmować wszystkich, także tych, którzy w danej chwili milczą. Ta kolejność ma też znaczenie dla tego, jak podchodzi się do trudnych spraw. Paweł wypowiada pokój, zanim sformułuje jakąkolwiek prośbę. Ktoś, kto ma coś trudnego do powiedzenia, może najpierw przypomnieć sobie, od kogo pochodzi pokój, a dopiero potem szukać słów. Werset nie obiecuje, że rozmowa będzie łatwa. Mówi jednak, skąd pochodzi pokój, którego potrzebuje każda relacja.

W słowach „Łaska wam i pokój od Boga, naszego Ojca, i Pana Jezusa Chrystusa” Paweł umieszcza całą wspólnotę w przestrzeni daru. Pisze do Filemona, Apfii, Archipa i Kościoła gromadzącego się w domu. Pokój nie jest więc wyłącznie prywatnym poczuciem spokoju; dotyczy relacji między ludźmi, którzy wspólnie należą do Chrystusa. To pozdrowienie pada z ust więźnia Chrystusa. Nie brzmi jak obietnica, że życie wierzących będzie wolne od ucisku. Wskazuje raczej źródło, które nie zależy od swobody ani pomyślności: łaska pochodzi od Boga Ojca i Pana Jezusa Chrystusa. Zanim Paweł wspomni o miłości Filemona i pokrzepieniu, jakie otrzymały serca świętych, przypomina, że wspólnota żyje dzięki temu, co sama otrzymuje. Można widzieć w tym obraz domu, w którym różne osoby gromadzą się pod jednym dachem. Pokój nie usuwa różnic ani trudnych spraw; daje im miejsce wewnątrz więzi większej niż pojedynczy konflikt. Wers 3 nie rozwija jeszcze tej myśli, ale ustanawia jej podstawę: chrześcijańska jedność zaczyna się nie od ludzkiej doskonałości, lecz od łaski Boga.