Księga Liczb 14:20 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu odpowiedź Boga na modlitwę Mojżesza: niesie ona zarówno miłosierdzie, jak i sąd. Najpierw Bóg przekazuje ją Mojżeszowi prywatnie (Księga Liczb 14:20–25), a później ogłasza ją całemu ludowi (Księga Liczb 14:26–35). Powtarzające się fragmenty tej wiadomości pokazują, że decyzje są nieodwołalne i nic ich nie zmieni. Przyjrzyjmy się szczegółom.

Po pierwsze, wyrok zostaje złagodzony (Księga Liczb 14:20). Bóg mówi, że przebaczył, czyli nie zniszczy ich wszystkich od razu ani nie odetnie ich od obietnicy. Pokazuje to, jak wielką moc ma modlitwa i jak bardzo Bóg ją ceni. Bóg już wcześniej postanowił okazać przebaczenie, ale pozwala Mojżeszowi dostąpić zaszczytu uzyskania go przez modlitwę, tak aby można było powiedzieć: „zgodnie z twoim słowem”. W ten sposób Mojżesz okazuje świętą odwagę, która ma moc przed Bogiem i odnosi zwycięstwo.

To zachęca nas również do modlitwy za innych. Bóg wyraźnie uznaje wartość wstawiennictwa, czyli modlitwy w czyjejś intencji, i uczy nas modlić się z troską o dobro wspólne. Cały naród zostaje ocalony od zagłady dzięki żarliwej modlitwie jednego sprawiedliwego człowieka. Widzimy też, jak gotów jest Bóg przebaczać i jak chętnie słucha. Mojżesz prosi: „Przebacz” (Księga Liczb 14:19), a Bóg odpowiada, że przebaczył (Księga Liczb 14:20). Dawid przekonał się, że Bóg równie szybko okazuje miłosierdzie (Księga Psalmów 32:5). Bóg nie postępuje z nami stosownie do naszych grzechów (Księga Psalmów 103:10).

Po drugie, Bóg postanawia otoczyć chwałą swoje imię (Księga Liczb 14:21). Oświadcza, a nawet przysięga, że cała ziemia napełni się chwałą Pana. Mojżeszowi bardzo zależało w modlitwie na tym, by Bóg zachował cześć. Bóg odpowiada w istocie: „Pozostaw to Mnie. Dopilnuję, by przez to działanie moja chwała została zachowana i pomnożona”. Cały świat zobaczy zarówno to, że Bóg nienawidzi grzechu, nawet wśród swojego ludu, jak i to, że jest łaskawy, miłosierny i nieskory do gniewu.

Kiedy więc nasz Zbawiciel modlił się: „Ojcze, otocz chwałą swoje imię”, natychmiast otrzymał odpowiedź: „Otoczyłem je chwałą i jeszcze je nią otoczę” (Ewangelia Jana 12:28). Ci, którzy szczerze zabiegają o chwałę Boga, mogą być pewni, że otrzymają to, o co proszą. Skoro Bóg zamienia tę modlitwę o swoją chwałę w obietnicę, my również możemy przemienić ją w uwielbienie i dołączyć do aniołów wołających: „Cała ziemia jest pełna Jego chwały” (Księga Izajasza 6:3).

Po trzecie, grzech tego ludu zostaje opisany dokładniej (Księga Liczb 14:22, 27). Nie jest wyolbrzymiony, lecz ukazany jako bardzo ciężki. Byli niegodziwym zgromadzeniem: każdy z osobna był zły, a razem byli naprawdę bardzo źli. Wystawiali Boga na próbę. Sprawdzali Jego moc, zastanawiając się, czy potrafi pomóc im w trudnościach; Jego dobroć, pytając, czy zechce im pomóc; i Jego wierność, wątpiąc, czy dotrzyma obietnicy. Wystawiali też na próbę Jego sprawiedliwość, zastanawiając się, czy ukarze ich bunt. W istocie rzucali Mu wyzwanie, podobnie jak bożkom rzuca się wyzwanie w Księdze Izajasza 41:23, by uczyniły coś dobrego albo złego.

Lud szemrał przeciwko Bogu, a szczególnie mocno podkreślono to w Księdze Liczb 14:27. Nie tylko zastanawiali się, co Bóg zrobi, lecz narzekali na wszystko, co robił i co już uczynił. Wciąż się zamartwiali i szukali powodów do niezadowolenia. Nie wygląda na to, by szemrali przeciw prawom i nakazom Boga, choć były one ciężarem dla ich cielesnej natury. Narzekali raczej na sposób, w jaki ich prowadził, i na to, co im zapewniał.

Pokazuje to, o ile łatwiej praktykować zewnętrzne formy religijności, niż na co dzień polegać na Bogu i poddawać się Jego opatrzności. Ludzie ci zgrzeszyli, choć widzieli cuda Boga w Egipcie i na pustyni (Księga Liczb 14:2). Nie chcieli uwierzyć nawet własnym oczom, które widziały dowody na to, że Bóg naprawdę jest pośród nich. Wielokrotnie wystawiali Go na próbę: zrobili to dziesięć razy, czyli bardzo często. Żydowscy komentatorzy uznają to wydarzenie za dziesiąty przypadek, kiedy lud jako całość wystąpił przeciw Bogu. Wykaz zaczyna się od Morza Czerwonego (Księga Wyjścia 14:11), następnie obejmuje Marę (Księga Wyjścia 15:23–24), pustynię Sin (Księga Wyjścia 16:2), Refidim (Księga Wyjścia 17:1–2), złotego cielca (Księga Wyjścia 32), a potem Taberę i Kibrot-Hattaawę (Księga Liczb 11), aż do obecnego wydarzenia.

Bóg pamięta, ile razy powtarzamy swoje grzechy, i prędzej czy później wyliczy je przed nami jeden po drugim. Ludzie ci nie słuchali Jego głosu, choć wielokrotnie ostrzegał ich przed grzechem. To poważna sprawa. Lekceważenie kolejnych ostrzeżeń powiększa winę, a nie ją zmniejsza.

Po czwarte, zostaje ogłoszony wyrok. Ludzie ci nie zobaczą Ziemi Obiecanej (Księga Liczb 14:23) i nie wejdą do niej (Księga Liczb 14:30). Bóg przysiągł w swoim gniewie, że nie wejdą do Jego odpoczynku (Księga Psalmów 95:11). Niewiara w Bożą obietnicę pozbawia człowieka korzyści z tej obietnicy. Ci, którzy gardzą piękną ziemią, zostaną z niej wykluczeni. Obietnica zostanie spełniona wobec ich dzieci, ale nie wobec nich.

Muszą też natychmiast zawrócić na pustynię (Księga Liczb 14:25). Ich następny krok będzie odwrotem. Mają się odwrócić i zamiast iść dalej do Kanaanu, do którego prawie dotarli, wycofać się w stronę Morza Czerwonego. Słowa „jutro zawróćcie” znaczą: „Niebawem zostaniecie odesłani z powrotem na tę wielką pustynię, której macie już dość”. Ten odwrót miał ich również chronić, bo Amalekici czekali w dolinie i byli gotowi zaatakować, gdyby Izraelici poszli naprzód. Wcześniej bezpodstawnie bali się Amalekitów (Księga Liczb 13:29), a teraz Bóg sprawi, że będą się ich bać z uzasadnionego powodu. To, czego boi się niegodziwy, spadnie na niego.

Wszyscy mężczyźni, którzy osiągnęli już dorosłość, umrą na pustyni, choć nie wszyscy naraz, lecz stopniowo. Życzyli sobie, by tam umrzeć, i Bóg spełnił ich grzeszne życzenie. Sprawił, że ich grzech stał się ich zgubą: pochwycił ich na słowach, które sami wypowiedzieli, i obrócił je przeciwko nim. Uznał ich słowa za wiążące i postanowił, że ich ciała legną na pustyni (Księga Liczb 14:28–29, 32, 35).

Zobacz, jak lekceważąco mówi się o nich teraz, gdy przez swój grzech sami się poniżyli. Mężowie silni i odważni stali się jedynie trupami, gdy opuścił ich Duch Pana. Byli jak martwi. Ich ojcowie tak wysoko cenili Kanaan, że chcieli, by nawet ich martwe ciała zostały tam zaniesione na pogrzeb, jako znak wiary w Bożą obietnicę. Ci ludzie wzgardzili jednak tą dobrą ziemią i nie uwierzyli obietnicy, dlatego nie dostąpią zaszczytu pochówku w niej. Ich groby będą na pustyni.

Zgodnie z wyrokiem przez czterdzieści lat będą błąkać się po pustyni jak zagubieni wędrowcy, tak aby czas od wyjścia z Egiptu do wejścia do Kanaanu wyniósł dokładnie czterdzieści lat (Księga Liczb 14:33–34). Musieli wędrować tak długo z dwóch powodów. Po pierwsze, czterdzieści lat odpowiada czterdziestu dniom, które zwiadowcy spędzili na badaniu kraju. Skoro gotowi byli czekać czterdzieści dni na ludzkie relacje, bo nie ufali słowu Boga, teraz musieli czekać czterdzieści lat na spełnienie Jego obietnicy. Po drugie, ta wędrówka miała doprowadzić ich do skruchy, aby mogli znaleźć miłosierdzie u Boga w przyszłym świecie, niezależnie od tego, co spotka ich w tym życiu.

Teraz mieli czas, by dokładnie przemyśleć swoje postępowanie i przyjrzeć się własnym drogom. Trudne życie na pustyni miało ich upokorzyć, poddać próbie i ujawnić, co noszą w sercu (Księga Powtórzonego Prawa 8:2). Przez długi czas musieli dźwigać własną winę i odczuwać ciężar gniewu Boga w karze, którą ponosili. Zostali zmuszeni, by jęczeć pod ciężarem swojego grzechu, którego nie byli w stanie udźwignąć.

Mieli się też nauczyć, jak niebezpieczne jest złamanie wierności Bogu przez ludzi należących do Jego przymierza. Mieli poznać znaczenie tego, że Bóg się od nich odwrócił: dowiedzieć się, dlaczego do tego doszło i do czego to prowadzi. Stało się tak z powodu ich grzechu, bo Bóg nie opuszcza ludzi, zanim oni sami się od Niego nie odwrócą. Skutkiem miała być ich zguba, bo naprawdę byli zgubieni, gdy znaleźli się poza przymierzem.

Kolejnym celem było wychowanie nowego pokolenia, a to nie mogło się dokonać od razu. Dzieci miały dorastać, widząc wyraźne znaki niezadowolenia Boga z ich ojców. Miały ponieść winę rodziców, to znaczy karę za nią, zwłaszcza za bałwochwalstwo związane ze złotym cielcem, które Bóg teraz im wypomniał. Długa wędrówka miała również sprawić, że Kanaan stanie się dla nich jeszcze cenniejszy, gdy w końcu do niego wejdą. Wygląda na to, że Mojżesz napisał wtedy Psalm 90, który bardzo dobrze oddaje położenie Izraela. W tym psalmie lud uczy się modlić, by skoro tego wyroku nie można już cofnąć, Bóg obrócił go ku ich dobru i nauczył ich kierować serca ku mądrości.

W tym surowym wyroku było też miłosierdzie. Po pierwsze, okazano je Kalebowi i Jozuemu. Choć mieli wędrować po pustyni razem z pozostałymi, tylko oni spośród wszystkich, którzy mieli już ponad dwadzieścia lat, przeżyją lata wygnania i wejdą do Kanaanu. Wymieniony jest tu tylko Kaleb (Księga Liczb 14:24), któremu okazano szczególny szacunek. Pochwalono jego charakter, ponieważ miał „innego ducha” niż pozostali zwiadowcy. Myślał lepiej i rozsądniej, a za Panem szedł w pełni: wiernie trwał przy swoim obowiązku i doprowadzał go do końca, nawet gdy inni go opuszczali i mu grozili.

Obiecano mu również nagrodę. Bóg zapowiedział, że wprowadzi go do kraju, do którego Kaleb wyruszył. Naszą najważniejszą troską powinno być pełne podążanie za Panem. W życiu opartym na posłuszeństwie woli Boga i służbie ku Jego czci powinniśmy iść za Nim bez dzielenia naszej lojalności, szczerze, bez udawania, chętnie, bez sprzeciwu i wytrwale, bez zbaczania z drogi. Na tym polega pełne podążanie za Nim. Ci, którzy chcą tak postępować, muszą mieć innego ducha: odmiennego od ducha świata i od własnego, naturalnego usposobienia. Potrzebują ducha Kaleba. Tych, którzy w czasach powszechnej niewiary w pełni podążają za Bogiem, Bóg otoczy szczególną troską w czasach powszechnego ucisku. Niebiański Kanaan, trwałe dziedzictwo wierzących, będzie udziałem wszystkich, którzy w pełni podążają za Panem.

Gdy Kaleb pojawia się ponownie (Księga Liczb 14:30), obok niego wymieniony jest Jozue. Dzieli on z Kalebem tę samą przychylność i cześć, ponieważ razem z nim pełnił tę samą służbę.

Po drugie, miłosierdzie okazano dzieciom tych buntowników. Ich ród miał przetrwać, a Kanaan miał pozostać dziedzictwem ich rodziny. Bóg zapowiedział, że wprowadzi do niego dzieci, o których mówili, że staną się łupem (Księga Liczb 14:31). W swojej niewierze lud niesłusznie twierdził, że Bóg chce zgładzić ich dzieci (Księga Liczb 14:3). Bóg miał jednak pokazać, że potrafi wyraźnie odróżnić winnych od niewinnych: zgładzić rodziców, nie wyrządzając krzywdy dzieciom. Dzięki temu obietnica dana Abrahamowi, choć przez pewien czas wydawała się zagrożona, ostatecznie nie zawiodła. Choć Bóg rózgą karcił ich za grzechy, nie odebrał im całkowicie swojej wiernej miłości.