Księga Nehemiasza 5:10 – znaczenie i zastosowanie

Słowa Nehemiasza padają w środku bolesnej sprawy. W czasie głodu ludzie oddawali w zastaw synów, córki, pola i domy, aby kupić zboże. Nehemiasz słyszy ich lament i gniewa się, ale w Księdze Nehemiasza 5:10 robi coś, co łatwo przeoczyć: mówi „I ja, moi bracia i moi słudzy pożyczyliśmy im pieniądze i zboże. Darujmy ten dług!”. Nie staje po stronie wierzycieli jak ktoś z zewnątrz, lecz wpisuje siebie w tę historię. Ten zwrot ma w sobie coś bardzo ludzkiego. Kiedy widzimy cudzy ból, który w jakiś sposób splata się z naszą pozycją albo dawnymi wyborami, trudno o sprawiedliwość bez poczucia winy i bez pokusy, by odsunąć się od sprawy. Nehemiasz nie udaje, że jego ręce są czyste. Dlatego prośba o darowanie długu brzmi w jego ustach wiarygodnie i nie przypomina pouczenia skierowanego wyłącznie do innych. Wcześniej przywołuje bojaźń Boga, a w tym krótkim wersecie widać, jak ta bojaźń może wyglądać w praktyce. Nie ma tu długiego wykładu, jest szczere przyznanie się i decyzja, która może odmienić los wielu rodzin. Tekst pokazuje, że odwrócenie krzywdy zaczyna się wtedy, gdy ktoś usłyszy lament i nie odwraca się od niego.

W Księdze Nehemiasza 5:10 ważne jest nie tylko wezwanie do darowania długu, lecz także to, kto je wypowiada. Nehemiasz nie oskarża wyłącznie innych: przyznaje, że on, jego bracia i słudzy również pożyczali potrzebującym pieniądze i zboże. „Darujmy ten dług!” jest więc wezwaniem obejmującym także jego samego. Kontekst pokazuje, że nie chodzi o zwykły spór między wierzycielami a dłużnikami. Ludzie zastawiali pola i domy, a nawet oddawali dzieci w niewolę, by zdobyć żywność podczas głodu. Ciężar pożyczek pogłębiał zatem kryzys we wspólnocie. Nehemiasz łączy sprzeciw wobec takiego wykorzystywania z bojaźnią Boga i troską o świadectwo ludu wobec otaczających go narodów. Werset nie ustanawia ogólnej zasady, że każda pożyczka musi zostać umorzona. Pokazuje konkretną decyzję w sytuacji, gdy roszczenie wierzyciela przyczynia się do krzywdy braci. Następny werset doprecyzowuje wezwanie: należy zwrócić zastawione dobra i darować pożyczki. Wspólnota ma nie tylko potępić niesprawiedliwość, lecz naprawić jej skutki. Nehemiasz zaczyna tę naprawę od siebie.

Nehemiasz nie mówi tu z pozycji sędziego stojącego ponad sprawą. Przyznaje, że on sam, jego bracia i słudzy również pożyczali innym pieniądze i zboże. Ten szczegół zmienia ton całej wypowiedzi. Zanim padnie słowo o darowaniu długu, przywódca przyznaje się do wspólnego udziału w tym, co przygniata lud. Słowa „Darujmy ten dług!” brzmią jak decyzja kogoś, kto wie, jak ciężkie bywa zobowiązanie wobec innych. Ten werset nie mówi o odkładaniu sprawiedliwości na później. Sprzeciw wobec wyzysku prowadzi tu wprost do konkretnego gestu, czyli uwolnienia od długu. Ten werset nie obiecuje, że każda pożyczka zakończy się darowaniem. Pokazuje jednak konkretny wybór przywódcy, który ogranicza własne prawo i staje po stronie najsłabszych. Nehemiasz wcześniej postawił pytanie o bojaźń Boga, w Księdze Nehemiasza 5:9, i ten gest można czytać jako odpowiedź na nie. Najmocniej działa tu szczerość. Zanim przywódca wyda wyrok, przyznaje, że i on, i jego bliscy uczestniczą w tym samym układzie. Sprawiedliwość zaczyna się od prawdy o własnym udziale.

Zdanie Nehemiasza w Księdze Nehemiasza 5:10 nie pozostawia długu jako prywatnej sprawy wierzyciela. „Darujmy ten dług!” — mówi, włączając siebie, swoich braci i sługi w wezwanie do zmiany. Wokół niego ludzie zastawiają pola, domy, a nawet przyszłość swoich dzieci, by zdobyć zboże i przetrwać głód. Pożyczka udzielona w takiej chwili może stać się ciężarem, który odbiera rodzinie grunt pod nogami. Nehemiasz nie poprzestaje na współczuciu dla lamentujących. Wzywa do zwrotu ziemi i darowania należności. W jego słowach troska o Boga splata się z troską o bliźniego: wspólnota nie może czcić Boga, a zarazem pomnażać krzywdy pośród swoich. Jest w tym wezwanie do pamiętania, że życie i chleb nie są wyłącznie miarą zysku. Dług można zapisać w księdze, lecz jego ciężar ponoszą konkretni ludzie. Gdy możni odstępują od należności i oddają zastawione dobra, nie wykonują tylko gestu hojności. Przywracają innym możliwość życia bez ciągłego lęku przed utratą domu i ziemi. W tej decyzji wiara przybiera postać sprawiedliwości.