Ewangelia Mateusza 6:16 – znaczenie i zastosowanie

Ostrzega się tu przed obłudą w poście, tak jak wcześniej przed obłudą w dawaniu jałmużny i modlitwie.

Po pierwsze, ten fragment zakłada, że post religijny jest praktyką, do której Chrystus może powołać swoich uczniów, gdy wymaga tego Boża opatrzność albo gdy potrzebują go ich dusze. Jezus powiedział już, że kiedy zabraknie oblubieńca, będą pościć (Ewangelia Mateusza 9:15). Post wymieniono na końcu, ponieważ nie jest przede wszystkim celem samym w sobie, lecz środkiem pomagającym przygotować się do innych obowiązków. Modlitwa znajduje się między jałmużną a postem, ponieważ jest życiem i duszą obu tych praktyk.

Chrystus mówi przede wszystkim o postach prywatnych, podejmowanych dobrowolnie jako akt pobożności. Niektórzy gorliwsi Żydzi pościli raz w tygodniu, inni dwa razy, a jeszcze inni rzadziej, według własnego uznania. W takie dni nie jedli aż do zachodu słońca, a potem spożywali niewiele. Chrystus nie potępił faryzeusza za to, że pościł dwa razy w tygodniu, lecz za to, że się tym chełpił (Ewangelia Łukasza 18:12). To dobra praktyka i smutne jest, że chrześcijanie tak powszechnie ją zaniedbali. Anna często pościła (Ewangelia Łukasza 2:37), podobnie Korneliusz, który pościł i się modlił (Dzieje Apostolskie 10:30). Pierwsi chrześcijanie również często pościli (Dzieje Apostolskie 13:3; Dzieje Apostolskie 14:23). O poście prywatnym wspomina się także w 1 Liście do Koryntian 7:5.

Post jest aktem zaparcia się siebie i sposobem uśmiercania grzesznych pragnień ciała. To święta praktyka, która pomaga nam się korygować i uniżać pod ręką Boga. Nawet dojrzali chrześcijanie powinni dzięki niej uczyć się, że nie mają się czym chlubić i nie są godni nawet codziennego chleba. Post pomaga powściągać ciało i jego zachcianki, a także wyostrza naszą uwagę podczas oddawania czci Bogu. Pełny żołądek często usypia. Paweł często pościł, dzięki czemu trzymał ciało w ryzach i podporządkowywał je sobie.

Po drugie, ostrzega się nas, by nie pościć jak obłudnicy, bo w przeciwnym razie utracimy nagrodę za post. Im trudniejszy obowiązek, tym większa strata, gdy przepada związana z nim nagroda.

Obłudnicy zachowywali się tak, jakby pościli, choć nie odczuwali prawdziwego żalu za grzechy ani nie mieli pokornego serca, które stanowi istotę tej praktyki. Ich post był udawany: ograniczał się do zewnętrznych pozorów, bez wewnętrznej prawdy. Udawali, że są bardziej uniżeni, niż byli w rzeczywistości, próbując w ten sposób zwieść Boga, co jest straszną zniewagą wobec Niego. Post, którego pragnie Bóg, jest postem, który uniża duszę. Nie sprowadza się do opuszczonej głowy ani przywdziania wora i posypania się popiołem. Wielce się mylimy, jeśli uznajemy, że to już jest post (Księga Izajasza 58:5). Samo umartwianie ciała ma niewielką wartość, bo nie jest postem podejmowanym dla Boga ani wyłącznie dla Niego.

Obłudnicy dbali też o to, by wszyscy zauważyli, że poszczą. W takie dni wychodzili publicznie, choć powinni byli zachować post w ukryciu. Przybierali smutny wyraz twarzy i poruszali się powoli, z powagą. Sprawiali wrażenie wyczerpanych i nieszczęśliwych, żeby ludzie widzieli, jak często poszczą, i chwalili ich jako pobożnych i zdyscyplinowanych. To smutne, gdy ludzie, którzy w pewnej mierze przezwyciężyli cielesne przyjemności, grzeszne w sferze ciała, ulegają pysze, grzesznej w duchu i nie mniej niebezpiecznej. I tym razem otrzymali nagrodę, której pragnęli: pochwały i uznanie ludzi. Dostali je, ale na tym koniec.

Po trzecie, dowiadujemy się, jak zachowywać post prywatny: należy zachować go w ukryciu (Ewangelia Mateusza 6:17–18). Chrystus nie określa, jak często trzeba pościć, bo okoliczności są różne, a kierować nami powinna mądrość. Duch Święty w Piśmie Świętym pozostawił tę sprawę działaniu Ducha w sercu. Obowiązuje jednak taka zasada: ilekroć pościsz, staraj się podobać Bogu, a nie zdobywać uznanie ludzi. Pokora powinna zawsze towarzyszyć uniżeniu.

Chrystus nie każe nam osłabiać rzeczywistego postu. Nie mówi, żeby jeść albo pić po trochu ani zapewniać sobie drobnych wygód, by łatwiej go znieść. Niech ciało odczuje brak, ale ukryj zewnętrzne oznaki postu. Zachowaj zwyczajny wyraz twarzy, ubiór i wygląd. Powstrzymując się od pokarmu, postępuj tak, by inni tego nie zauważyli, nawet najbliżsi. Wyglądaj zwyczajnie, namaść głowę i umyj twarz, jak w każdy inny dzień, aby twoja pobożność pozostała ukryta. Wtedy nie utracisz nagrody: choć ludzie tego nie widzą, Bóg cię wynagrodzi.

Post jest uniżaniem duszy (Księga Psalmów 35:13) i to stanowi wewnętrzną część tej praktyki. Na tym powinno zależeć nam najbardziej. Jeśli chodzi o zewnętrzne oznaki, nie zabiegaj o uwagę. Jeśli nasze posty podejmowane uroczyście są szczere, jeśli naprawdę się uniżamy i ufamy, że Bóg widzi wszystko oraz że w swojej dobroci nas wynagrodzi, przekonamy się, że widzi to, co ukryte, i wynagrodzi nas jawnie. Właściwie zachowywane posty religijne zostaną uwieńczone wieczną ucztą.

Pewność, że Bóg przyjmuje nasz post podejmowany w ukryciu, powinna uwolnić nas od pragnienia ludzkich pochwał, bo nie wolno podejmować tej praktyki w nadziei na nie. Powinna też uwolnić nas od obawy przed ludzką krytyką, byśmy nie rezygnowali z postu z jej powodu. Post Dawida stał się powodem szyderstw (Księga Psalmów 69:10), a mimo to mógł powiedzieć, że ludzie mogą mówić o nim, co chcą, bo jego modlitwa kieruje się do Boga w czasie Jego przychylności (Księga Psalmów 69:13).