Ewangelia Mateusza 6:15 – znaczenie i zastosowanie

Ewangelia Mateusza 6:15 domyka myśl z wersetu czternastego i łączy przebaczenie, które pochodzi od Boga, z przebaczeniem, które ludzie niosą wobec innych. Słowa „Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom, i wasz Ojciec nie przebaczy wam waszych przewinień.” brzmią jak ostrzeżenie, ale opisują też bliską relację między dwiema stronami. Werset stoi tuż po Modlitwie Pańskiej, w której prosimy o przebaczenie „jak i my przebaczamy”, więc uczniowie słyszą tu pytanie o to, co dzieje się w ich sercu wobec krzywdy. Gdy ktoś nosi w sobie żal lub gorycz, zwykle nosi także zmęczenie i tęsknotę, by ten ciężar przestał ciążyć. Tekst nie opisuje, jak długo trwa droga do uwolnienia, mówi jednak wyraźnie, że relacja z Ojcem i relacja z bliźnim są ze sobą splecione. Chrześcijanie rozumieją ten warunek różnie, zależnie od tradycji i rozumienia łaski. Najmocniej wybrzmiewa tu troska Boga o ludzkie relacje. Przebaczenie nie jest tylko zamknięciem sprawy, lecz miejscem, w którym serce znów może swobodniej oddychać, a Bóg pozostaje blisko zarówno tych, którzy zranili, jak i tych, którzy zostali zranieni.

W Ewangelii Mateusza 6:15 Jezus dopowiada ostrzeżenie do zdania poprzedniego: Ojciec przebacza ludziom, którzy sami przebaczają, a odmowa przebaczenia ma poważne znaczenie. To nie jest luźna rada o zachowaniu spokoju. W modlitwie podanej wcześniej przez Jezusa prośba „przebacz nam nasze winy” łączy się z przebaczaniem tym, którzy zawinili wobec modlących się. Relacja z Bogiem i postępowanie wobec innych nie są tu odrębnymi dziedzinami. Nie oznacza to, że przebaczenie można kupić dobrym uczynkiem. Jezus nie przedstawia go jako zapłaty, lecz pokazuje, że przyjęcie miłosierdzia i uporczywe odmawianie go drugiemu człowiekowi są ze sobą sprzeczne. Chrześcijanie różnie objaśniają, czy warunek ten przede wszystkim opisuje owoc otrzymanej łaski, czy także realną odpowiedzialność ucznia. Sam tekst nie pozwala jednak osłabić jego powagi: odmowa przebaczenia nie jest błahostką. Przebaczyć nie znaczy uznać krzywdę za nieważną ani udawać, że zaufanie zostało odbudowane. Werset mówi o postawie wobec winy, nie rozstrzyga zaś wszystkich kwestii granic, sprawiedliwości czy pojednania. Jego główny nacisk pozostaje jasny: człowiek proszący Boga o miłosierdzie nie może traktować miłosierdzia wobec innych jako sprawy nieistotnej.

Ten werset jest krótki, ale waży bardzo dużo. Jezus mówi: „Lecz jeśli nie przebaczycie ludziom, i wasz Ojciec nie przebaczy wam waszych przewinień”. Słowo „jeśli” stoi w centrum i nie należy go ani pomijać, ani łagodzić. Fragment nie opisuje jednak przebaczenia jako jednorazowego gestu. Często jest ono decyzją, do której trzeba wracać, gdy stary żal znów się odezwie. Można wyobrazić sobie kobietę, która od lat nie rozmawia z bratem po sporze o dom rodziców. W niedzielę modli się słowami Modlitwy Pańskiej, a w środę znów wraca myślami do tamtej kłótni. Ten werset nie żąda, by od razu czuła do brata ciepło. Pokazuje jednak, że zatrzymany żal staje na drodze do Bożego przebaczenia. Uczucia idą za decyzją powoli. Wersety 6:14 i 6:15 rozwijają prośbę z 6:12, więc łączą modlitwę z codziennym życiem. Chrześcijanie różnych tradycji rozumieją relację między ludzkim przebaczeniem a Bożą łaską różnie, i ten fragment nie rozstrzyga wszystkich tych pytań. Fragment nie zostawia przebaczenia w sferze prywatnych uczuć, lecz łączy je z relacją z Ojcem.

W Ewangelii Mateusza 6:15 Jezus wypowiada ostrzeżenie, którego nie da się sprowadzić do uprzejmej rady. Przebaczenie drugiemu człowiekowi ma znaczenie wobec Boga. Bezpośrednio wcześniej modlitwa prosi: „przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili”. Prośba i gotowość przebaczenia należą więc do jednej relacji. Nie oznacza to, że przebaczenie można sobie kupić dobrym uczynkiem ani że krzywda staje się nieważna. Jezus nie nakazuje udawać, że zło nie miało miejsca. Pokazuje raczej, że serce, które przyjmuje miłosierdzie Ojca, nie może spokojnie zamknąć się na miłosierdzie wobec innych. Odmowa przebaczenia stawia mur tam, gdzie modlitwa otwiera drogę do pojednania. Czasem przebaczenie nie przychodzi od razu. Może być długą drogą, nie pojedynczym uczuciem, a pojednanie nie zawsze jest możliwe lub bezpieczne. Wers nie rozstrzyga wszystkich takich sytuacji. Przypomina jednak, że przed Bogiem człowiek nie stoi wyłącznie jako skrzywdzony albo oskarżający. Stoi także jako ktoś, kto sam potrzebuje przebaczenia. W tej prawdzie miłosierdzie nie jest ozdobą wiary, lecz jej oddechem.