Ewangelia Mateusza 6:12 – znaczenie i zastosowanie

W Modlitwie Pańskiej ta prośba stoi obok spraw codziennych i ma w sobie coś bardzo ludzkiego. Słowa „przebacz nam nasze winy” mówią o długu, który zostaje po krzywdzie. Zdanie „jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili” przypomina, że podobny ciężar często leży także po drugiej stronie. Serce zatrzymuje się przy tym, że modlitwa nie zaczyna się od ludzkiej doskonałości. Obok siebie stawia własną winę i cudze winy wobec nas. Ewangelia Mateusza 6:14-15 rozwija ten wątek i mówi, że przebaczenie ludziom wiąże się z przebaczeniem od Ojca. Fragment nie każe jednak udawać, że krzywda nie bolała. Opisuje raczej serce, które trzyma w sobie rachunek i przez to zamyka się na Boże przebaczenie. Prośba jest sformułowana we wspólnocie, bo mówi „nasze” i „nam”. Nikt nie stoi w niej sam, także ten, kto jeszcze nie umie puścić długu. Ta modlitwa mieści zarówno własną winę, jak i ranę zadaną przez innych, a Bóg zna oba te ciężary.

Prośba o przebaczenie w Ewangelii Mateusza 6:12 łączy dwie relacje: człowieka z Bogiem i człowieka z tymi, którzy go skrzywdzili. Nie są to jednak dwa niezależne tematy. Modlący się prosi o miłosierdzie, a zarazem przyznaje, że sam ma okazywać je innym. Słowo „jak” nie przedstawia rachunku, w którym przebaczenie udzielone drugiej osobie kupuje Boże przebaczenie. Nadaje prośbie formę zobowiązania: nie można wiarygodnie szukać miłosierdzia dla siebie, pozostając zamkniętym na miłosierdzie wobec bliźniego. Liczba mnoga — „nam”, „nasze”, „my” — przypomina też, że nie jest to wyłącznie prywatna sprawa. Wspólnota uczniów prosi Boga o przebaczenie i uznaje, że jej życie razem wymaga gotowości do przebaczania. Kontekst modlitwy Pańskiej jest znaczący: zaraz wcześniej pojawia się prośba o codzienny chleb, zaraz potem — o zachowanie od pokusy i zła. Przebaczenie należy więc do podstawowych potrzeb życia przed Bogiem, nie do pobożnego dodatku. Wersety 14–15 ponownie podkreślają wagę przebaczania. Nie rozstrzygają wszystkich pytań o odbudowę zaufania czy sprawiedliwość. Ukazują jednak wyraźnie, że otrzymane miłosierdzie ma kształtować sposób traktowania winnych.

Ta prośba stoi w środku modlitwy, której Jezus nauczył swoich uczniów. Zaraz po prośbie o przebaczenie pojawia się warunek: „i przebacz nam nasze winy, jak i my przebaczamy tym, którzy przeciw nam zawinili”. Słowa „jak i my” łączą dwie sprawy, to, o co prosimy Boga, i to, jak sami postępujemy wobec innych. W codzienności może to wyglądać bardzo zwyczajnie. Ktoś nosi w pamięci zdradzone zaufanie w pracy albo ostre słowa rzucone przez członka rodziny. Modlitwa nie zakłada, że ten ból zniknie od razu. Zakłada jednak, że przebaczenie zaczyna się od decyzji i trwa w kolejnych dniach, nawet wtedy, gdy uczucia jeszcze za nią nie nadążają. Ewangelia Mateusza 6:14 i 6:15 wyjaśniają ten związek słowami samego Jezusa. Nie trzeba jednak z tego wyciągać prostych rachunków, w których przebaczenie wymienia się na przebaczenie. Ta prośba przypomina raczej, że każdy żyje z łaski i że własny dług wobec Boga jest większy niż krzywda, którą ktoś wyrządził. Przebaczenie nie musi udawać, że nic się nie stało. Może jednak odebrać winie prawo do ostatniego słowa w sercu. Ta prośba pokazuje, że najbardziej potrzebujemy łaski właśnie tam, gdzie najtrudniej ją dać innym.

W modlitwie Jezusa prośba o przebaczenie stoi obok prośby o chleb i ochronę przed złem. Wina nie jest więc drobiazgiem, który można przemilczeć; należy do prawdy o ludzkim życiu, przynoszonej przed Ojca. Zarazem modlący się nie przychodzi jako ktoś samowystarczalny: prosi o dar, którego sam potrzebuje. Słowa „jak i my przebaczamy” wiążą przyjęte miłosierdzie z postawą wobec innych. Nie przedstawiają przebaczenia jako zapłaty, którą można zaoferować Bogu, lecz odsłaniają, że serce zwrócone ku Ojcu nie może bez końca zamykać dłoni przed bliźnim. Dalsze słowa Jezusa w Ewangelii Mateusza 6:14–15 podkreślają wagę tej więzi, nie pozwalając sprowadzić jej do ozdobnej formuły. Przebaczenie nie nazywa krzywdy dobrem ani nie usuwa jej skutków. Może oznaczać drogę, nie jedną chwilę; pojednanie także nie zawsze jest możliwe lub bezpieczne. W modlitwie pozostaje jednak miejsce na prawdę o winie i na nadzieję, że człowiek nie jest na zawsze zamknięty w swoim długu. Ta prośba przypomina, że miłosierdzie przyjęte od Ojca rozciąga się także na relacje między ludźmi.