Ewangelia Mateusza 18:22 – znaczenie i zastosowanie

Piotr pyta o granicę: czy wystarczy siedem razy? Liczba siedem brzmi jak rozsądna miara cierpliwości. Jezus jednak nie podaje nowej liczby do zapamiętania. Odpowiada słowami, które przenoszą pytanie z rachunku na serce: „Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy”. Nie chodzi tu o licznik, lecz o przebaczenie, które nie zamyka się na pół drogi. Rozmowa nie kończy się jednak na tej odpowiedzi. Ewangelia Mateusza 18:23 zaczyna się od słów „Dlatego królestwo niebieskie jest podobne do króla”, a przypowieść opowiada o człowieku, który sam otrzymał ogromny dług. Historia ta nie ma być księgowaniem tego, ile razy wolno się pomylić. Ukazuje raczej, jak wielka jest najpierw łaska, którą przyjęto, i jak trudno potem nią się dzielić. Gdy krzywda wciąż się przypomina, przebaczenie łatwo zamienia się w zaciskanie zębów, aż kiedyś zabraknie sił. Słowa Jezusa nie udają, że rana nie boli, ale też nie pozwalają zamknąć serca na zawsze. Przebaczenie w tym ujęciu jest drogą, którą przechodzi się wiele razy, często wracając w to samo miejsce, w którym bolało najbardziej.

Piotr pyta o granicę przebaczenia: czy siedem razy wystarczy. Jezus odpowiada: „Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy”. Liczba nie ustanawia nowego limitu, który należałoby skrupulatnie odliczać. Odwraca uwagę od rachunku: przebaczenie nie ma być wyczerpywaną pulą gestów, lecz postawą wspólnoty uczniów. Kontekst nadaje tej odpowiedzi konkretny ciężar. Zaraz potem Jezus porównuje królestwo niebieskie do króla rozliczającego sługi z długów. Obraz długu pokazuje, że przebaczenie dotyczy rzeczywistej winy, a nie udawania, że krzywda się nie wydarzyła. Nie oznacza też, że zło staje się nieważne. Chodzi o rezygnację z traktowania odwetu i drobiazgowego bilansu jako ostatecznej odpowiedzi na cudze przewinienie. Werset nie obiecuje, że pojednanie nastąpi natychmiast ani że zaufanie zostanie od razu odbudowane. Przebaczenie i przywrócenie relacji nie są tym samym: relacja może wymagać prawdy, odpowiedzialności i czasu. Jezus podważa przede wszystkim przekonanie, że miłosierdzie można zamknąć w ustalonej liczbie. W królestwie niebieskim miarą nie jest licznik, lecz hojność, która odpowiada na otrzymane miłosierdzie.

Piotr pyta, ile razy ma przebaczyć bratu, i sam podaje liczbę, która wtedy wydawała się hojna. Jezus odpowiada inaczej: „Nie mówię ci, że aż siedem razy, lecz aż siedemdziesiąt siedem razy”. Warto zobaczyć, jak tekst biegnie dalej. Zaraz potem, w Ewangelii Mateusza 18:23-26, pojawia się obraz długu, którego sługa nie był w stanie spłacić, i prośba o cierpliwość. Nie ma tu rachunku, który da się domknąć. Praktycznie oznacza to, że przebaczenie nie działa jak licznik. Ktoś, kto prowadzi tabelę krzywd i odhacza kolejne wybaczenia, wciąż trzyma drugiego człowieka w długu. Taki zapis męczy przede wszystkim tego, kto go prowadzi, bo każde nowe naruszenie wraca jak przypomnienie, że coś jeszcze mu się należy. Liczba siedemdziesiąt siedem nie jest też progiem, po którym przebaczenie się kończy. Wskazuje raczej, że sprawa nie toczy się o wynik w księgach. Przebaczenie wyrasta z tego, że samemu wiele zostało darowane, a dobra wola nie musi czekać na ostatnią pozycję w zestawieniu.

Piotr pyta o granicę przebaczenia: czy siedem razy wystarczy. Jezus odpowiada liczbą, która wykracza poza rachunek i odsuwa myśl o ustalonym limicie. W centrum nie stoi już lista przewinień, lecz życie wspólnoty kształtowane przez miłosierdzie. Odpowiedź należy czytać wraz z przypowieścią, którą Jezus zaraz opowiada o słudze i ogromnym długu. Obraz ten kieruje uwagę na przepaść między darem otrzymanego miłosierdzia a niechęcią do okazania go drugiemu. Przebaczenie nie jest więc zasługą ani zapłatą za dobroć. Wyrasta z pamięci o tym, że człowiek sam żyje dzięki łasce. Liczba „siedemdziesiąt siedem razy” nie nakazuje udawać, że krzywda nie miała miejsca, ani nie rozstrzyga sama przez się, jak odbudować zaufanie. Nie ustanawia też obowiązku pozostawania w niebezpiecznej sytuacji. Pokazuje raczej, że serce nie powinno zamieniać przebaczenia w licznik, który po kolejnym potknięciu ogłasza koniec miłosierdzia. W królestwie niebieskim wielkość mierzy się inaczej niż przewagą nad innymi. Ujawnia się w gotowości, by nie zatrzasnąć na zawsze drzwi, które miłosierdzie wciąż może otworzyć.