Ewangelia Łukasza 2:5 – znaczenie i zastosowanie

Ten krótki fragment opisuje urzędową sprawę: wyjazd na spis do miasta przodków. Łukasz od razu dodaje, że Józef idzie „z poślubioną sobie Maryją, która była w ciąży”, i to zdanie nadaje całej drodze inny ciężar. Obowiązek wobec państwa splata się tu z oczekiwaniem na narodziny, a wraz z nim przychodzi wiele niepewności. Ewangelia Łukasza 2:5 nie opisuje uczuć ani Józefa, ani Maryi. Nie ma w niej słów o zmęczeniu, lęku ani nadziei. Tekst zapisuje tylko fakty: zapisanie się, podróż i ciążę. Łukasz nie tłumaczy też, dlaczego Maryja wyrusza razem z Józefem, zamiast zostać w Nazarecie. Właśnie ta cisza jest pouczająca. Ich wspólna droga sama w sobie mówi więcej niż komentarz, bo ci dwoje nie przechodzą przez to osobno. Warto zauważyć, że Bóg wchodzi w historię przez zwyczajne sprawy: przez spis ludności, długą wędrówkę i codzienną troskę jednego człowieka o drugiego. Narodzenie w Betlejem zapowiada się w tym fragmencie jako wydarzenie, które dokona się w samym środku ludzkiego pośpiechu i niepokoju.

Spis ludności w Ewangelii Łukasza 2:5 nie jest jedynie tłem dla narodzin Jezusa. Rozporządzenie Cezara Augusta porusza ludzi i wyznacza im drogę; Józef udaje się do Betlejem, miasta Dawidowego, ponieważ należy do jego rodu. W tym samym zdaniu Łukasz pokazuje Maryję: poślubioną Józefowi i będącą w ciąży. Wielka polityka spotyka się tu z konkretną kruchością ludzkiego życia. Tekst nie wyjaśnia, dlaczego Maryja towarzyszy Józefowi ani jak przebiegała podróż. Nie należy więc dopowiadać szczegółów. Wiadomo natomiast, że jest z nim, gdy oboje wyruszają, by dać się zapisać. Jej ciąża nie zostaje pominięta w opisie urzędowego obowiązku: właśnie w takich zwyczajnych, wymagających okolicznościach rozgrywa się historia narodzin Jezusa. W sąsiednich wersetach Łukasz łączy podróż do Betlejem z rodowodem Dawida, a zaraz potem mówi o nadejściu czasu porodu. Nie przedstawia więc narodzin jako wydarzenia oderwanego od historii, lecz osadza je pośród decyzji władzy, rodzinnych więzi i ludzkiej zależności od okoliczności. Wers 5 ukazuje cichą, lecz istotną prawdę: Boże działanie dokonuje się w świecie, w którym ludzie muszą mierzyć się także z ciężarem zwykłych rozporządzeń.

Józef nie czeka, aż droga stanie się łatwa. Rozporządzenie wymagało spisu w mieście rodu, więc wyrusza z Nazaretu do Betlejem, jak opisuje to Ewangelia Łukasza 2:4. W Ewangelii Łukasza 2:5 czytamy jeszcze, że zabiera ze sobą Maryję, „żeby dać się zapisać z poślubioną sobie Maryją, która była w ciąży.” Tekst nie opisuje jego uczuć ani rozmów w drodze. Pokazuje natomiast czyn. Józef nie ukrywa, kim dla niego jest kobieta, która spodziewa się dziecka, i staje z nią przed urzędowym spisem jako człowiek odpowiedzialny za swoją rodzinę. Jest w tym zwykłe, codzienne posłuszeństwo. Józef wypełnia obowiązek wobec państwa, ale robi to uczciwie i bez udawania. Jego wierność nie wyraża się w wielkich słowach. Polega na tym, że wykonuje to, co należy do niego w danym dniu, i zostawia resztę w ręku Boga. Tajemnica poczęcia pozostaje w tle tej sceny. Ewangelia nie czyni z Józefa autora tego, co się dzieje. Pokazuje go jako człowieka, który idzie krok za krokiem, a Bóg prowadzi dalej przez zwykłe drogi i zwykłe formalności.

Józef udaje się do Betlejem, aby dać się zapisać, a Maryja, jego poślubiona żona, jest w ciąży. W tej krótkiej scenie wielka decyzja cesarza spotyka się z konkretnym życiem dwojga ludzi. Rozporządzenie obejmuje całe państwo, lecz jego ciężar przyjmuje się w drodze: w podróży, którą odbywa także kobieta oczekująca dziecka. Łukasz nie mówi, co Józef i Maryja myślą o tej wędrówce. Nie trzeba dopisywać im słów, by dostrzec kruchość chwili. Życie toczy się pod władzą rozporządzeń, a zarazem niesie w sobie tajemnicę, której cesarski spis nie potrafi objąć. Maryja nie jest jedynie częścią urzędowej sprawy. Jest osobą, która nosi Syna, przez którego dalszy ciąg tej opowieści nabierze znaczenia. Werset nie ogłasza jeszcze narodzin ani nie objaśnia ich sensu. Pokazuje jednak, jak wydarzenia zbawcze rozgrywają się pośród zwyczajnych ograniczeń historii: w drodze, wśród obowiązków i niepewności. Wielki zamysł Boga nie usuwa ludzkiej kruchości. Wchodzi w nią cicho, przez życie dwojga wędrowców, których imiona pozostają ważniejsze niż sam zapis.