Ewangelia Łukasza 14:7 – znaczenie i zastosowanie

Nasz Pan Jezus daje nam tu dobry przykład pożytecznej i budującej rozmowy przy stole, w gronie przyjaciół. Nawet gdy przebywał tylko ze swoimi uczniami, którzy byli Mu jak rodzina, mówił rzeczy pomocne i umacniające. A kiedy był wśród obcych, nawet wśród wrogów, którzy Go obserwowali, wykorzystywał tę chwilę, by napominać i nauczać.

Choć miał przed sobą ludzi niegodziwych, nie milczał o tym, co dobre, tak jak Dawid (Księga Psalmów 39:1–2). Nie dał się jednak ponieść gniewowi ani nie stracił spokoju. Nie powinniśmy pozwalać, by przy naszych stołach rozbrzmiewała zepsuta mowa, na przykład szyderstwa obłudników podczas uczt. Warto wyjść poza niewinną pogawędkę i wykorzystać dobroć Boga, której doświadczamy przy posiłkach, jako okazję, by mówić o Nim dobrze i kierować zwyczajne sprawy ku temu, co duchowe. Usta sprawiedliwych karmią wielu.

Nasz Pan przebywał wśród ludzi wysoko postawionych, ale nie traktował nikogo lepiej ze względu na pozycję. Wykorzystał tę chwilę, by zganić gości za to, że starali się zająć najważniejsze miejsca, i nauczyć ich pokory. Zauważył, że uczeni w Prawie i faryzeusze, nauczyciele Prawa i przywódcy religijni, wybierali najlepsze miejsca przy głównym końcu stołu (Ewangelia Łukasza 14:7). Wcześniej potępił już takie zachowanie ogólnie (Ewangelia Łukasza 11:43), teraz jednak odniósł to napomnienie do konkretnych osób. Chrystus oddaje każdemu to, co mu się należy.

Widział, jak wybierali najlepsze miejsca i jak każdy z nich, wchodząc, starał się usiąść jak najbliżej najlepszego miejsca. Chrystus obserwuje nas także w zwyczajnym życiu i zauważa nasze postępowanie nie tylko podczas nabożeństw, lecz również przy naszych stołach. Przygląda się naszym czynom i je ocenia.

Pokazał też, że ci, którzy próbują wynieść samych siebie, często kończą zawstydzeni, podczas gdy skromni nieraz zyskują uznanie. Osoby zajmujące najwyższe miejsca mogą zostać przesadzone niżej i usłyszeć, że mają ustąpić komuś ważniejszemu (Ewangelia Łukasza 14:8–9). Powinno to powściągać naszą pychę, gdy pamiętamy, że wielu ludzi przewyższa nas nie tylko pozycją publiczną, lecz także wartością osobistą i zdolnościami. Zamiast być dumnymi, że inni ustępują nam miejsca, powinniśmy z pokorą uznać, że tak wiele osób zasługuje na nasz szacunek.

Gospodarz uczty zadba o właściwe rozmieszczenie gości i nie pozwoli, by ktoś godniejszy został odsunięty na bok. Będzie więc musiał powiedzieć: „Ustąp temu człowiekowi swojego miejsca”, a to zawstydzi osobę, która przypisała sobie więcej, niż jej się należało. Pycha prowadzi do wstydu i w końcu upada.

Natomiast ci, którzy wybierają najniższe miejsce, mogą zostać uhonorowani (Ewangelia Łukasza 14:10). Jeśli usiądziesz nisko, zakładając, że gospodarz może mieć gości o wyższej pozycji, sytuacja może potoczyć się inaczej. Gospodarz powie wtedy: „Przyjacielu, przesiądź się wyżej”. Nie zostawi Cię na końcu stołu tylko dlatego, że z pokory wybrano właśnie to miejsce. Drogą na szczyt jest rozpoczęcie od niskiego miejsca, a to zyskuje szacunek innych. Zobaczą, że jesteś godny większego uznania, niż początkowo sądzili, a godność jaśnieje mocniej, gdy wyrasta z pokory. Dostrzegą też, że jesteś człowiekiem pokornym, a to największy zaszczyt.

Nasz Zbawiciel nawiązuje do rady Salomona: nie zajmuj miejsca wśród znamienitych, bo lepiej usłyszeć: „Podejdź wyżej”, niż zostać przesadzonym niżej (Księga Przysłów 25:6–7). Dr Lightfoot przytacza też podobną opowieść rabiniczną. Trzech mężczyzn zaproszono na ucztę. Pierwszy usiadł na najwyższym miejscu, mówiąc, że jest księciem. Drugi zajął kolejne miejsce, twierdząc, że jest mędrcem. Trzeci usiadł najniżej, mówiąc, że jest pokorny. Król posadził pokornego na najwyższym miejscu, a księcia na najniższym.

Jezus rozszerza tę naukę i uczy, by nie zabiegać o wysokie stanowiska, lecz poprzestawać na skromnych. Pycha i ambicja przynoszą wstyd przed ludźmi, bo kto się wywyższa, zostanie poniżony. Pokora i wyrzeczenie się siebie są prawdziwym zaszczytem, bo kto się poniża, zostanie wywyższony (Ewangelia Łukasza 14:11). W innych miejscach widzimy, że pycha prowadzi człowieka do upadku, a pokorni są podtrzymywani; pokora poprzedza zaszczyt.

Jezus zganił również gospodarza uczty za zapraszanie tak wielu bogatych ludzi, którzy mogli sami urządzić ucztę w domu. Powiedział, że gospodarz powinien raczej zaprosić ubogich albo, innymi słowy, posłać jedzenie tym, którzy nie mają nic przygotowanego i nie są w stanie sami zapewnić sobie dobrego posiłku. Chodzi o to, że lepiej wykorzystywać swoje zasoby na dzieła miłosierdzia niż na wystawną gościnność. Przynosi to lepszą nagrodę niż kosztowne biesiady i ostentacyjne wydatki na dom.

Nie powinniśmy zabiegać o goszczenie bogatych ani zapraszać bogatych przyjaciół, braci i sąsiadów (Ewangelia Łukasza 14:12). Nie oznacza to zakazu przyjmowania takich osób. Mogą istnieć ku temu dobre powody, zwłaszcza gdy pomaga to budować więzi między krewnymi i sąsiadami. Nie powinniśmy jednak czynić z tego stałego zwyczaju, bo pochłania to pieniądze, które można przeznaczyć na znacznie lepszy cel: jałmużnę i pomoc ubogim. Jedna uczta dla bogatych mogłaby zapewnić wiele posiłków ubogim. Salomon mówi, że kto daje bogatym, z pewnością zubożeje (Księga Przysłów 22:16). Pliniusz również powiedział: „Dawaj swoim przyjaciołom, ale niech będą to ubodzy przyjaciele, a nie ci, którzy Cię nie potrzebują”.

Nie powinniśmy chlubić się takimi ucztami. Wielu ludzi urządza je tylko po to, by się popisać, jak uczynił Aswerus, król perski (Księga Estery 1:3–4). Uważają, że uczta nie przynosi im uznania, jeśli nie goszczą na niej ważnych osób, i dlatego uszczuplają majątek własnego domu, by zaspokoić próżność. Nie powinniśmy też oczekiwać, że inni odpłacą nam tym samym. Jezus właśnie to potępia w takich ucztach. Ludzie często je urządzają w nadziei, że w zamian zostaną zaproszeni, aby również cieszyć się wykwintnym jedzeniem i dogadzać własnemu apetytowi oraz zamiłowaniu do luksusu. Ostatecznie niczego naprawdę wartościowego na tym nie zyskują.

Zamiast tego powinniśmy być gotowi pomagać ubogim (Ewangelia Łukasza 14:13–14). Gdy urządzasz ucztę, podaj proste i pożywne potrawy zamiast rzadkich i kosztownych dań. Zaproś ubogich, osoby z niepełnosprawnościami i tych, którzy nie mają z czego żyć ani możliwości zarobienia na własne utrzymanie.

Ubodzy zasługują na naszą troskę, bo brakuje im tego, co niezbędne. Dawaj im, a odpłacą Ci modlitwą. Będą dobrze mówić o Twojej hojności, nawet jeśli bogaci pogardzą podanym przez Ciebie jedzeniem czy darami. Odejdą, dziękując za Ciebie Bogu, podczas gdy bogaci mogą odejść, krytykując Cię.

Nie myśl, że tracisz, bo nie mogą Ci odpłacić. To, co dajesz, nie idzie na marne. To jak pieniądze ulokowane w najbezpieczniejszy i najlepszy sposób, bo otrzymasz zapłatę przy zmartwychwstaniu sprawiedliwych. Nastąpi zmartwychwstanie sprawiedliwych, przyszłe życie ludu Bożego. Bóg przygotował dla nich miejsce szczęścia w przyszłym świecie i możemy być pewni, że ludzie miłosierni zostaną tam zapamiętani, bo uczynki miłosierdzia są uznawane za sprawiedliwość.

Uczynki miłosierdzia mogą nie przynieść nagrody w tym życiu, bo dobra tego świata nie są dobrami najwyższymi. Dlatego Bóg nie zawsze wynagradza najlepszych ludzi doczesnymi korzyściami. Nie utracą jednak swojej nagrody. Otrzymają ją przy zmartwychwstaniu. Ostatecznie najdłuższa droga przynosi największy zysk, a ci, którzy dają ubogim, wcale nie tracą, lecz wiele zyskują, bo ich zapłata jest odłożona aż do zmartwychwstania.