Ewangelia Łukasza 1:27 – znaczenie i zastosowanie

„Do Dziewicy poślubionej mężowi o imieniu Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja.” Słowa o zaręczynach i o rodzie Dawida osadzają tę historię w konkretnym domu, rodzinie i obietnicy przekazywanej od pokoleń. Dopiero po tym opisie Ewangelista Łukasz zatrzymuje się przy imieniu młodej kobiety. Ta kolejność mocno mnie porusza. Zanim w Ewangelii Łukasza 1:28 pojawi się pozdrowienie anioła, Maryja jest przedstawiona jako ktoś, kto ma swoje miejsce, swoją rodzinę i codzienny świat. Można sobie wyobrazić, że przyszłość wydawała się wtedy spokojna, ale werset nic nie mówi o jej uczuciach, dlatego lepiej zostać przy tym, co zostało zapisane. Imię pojawia się tu jeszcze przed jakimkolwiek znakiem czy poleceniem. Bóg zna człowieka po imieniu, zanim cokolwiek się wydarzy, a wielkie dzieło zbawienia zaczyna się w zwykłym życiu konkretnej osoby, której historia została zapisana z wielkim szacunkiem. Taki początek pokazuje, że nawet najważniejsze wydarzenia nie odbierają ludziom ich prawdziwego, codziennego życia.

Łukasz przedstawia Maryję przez jej konkretne miejsce w świecie: jest Dziewicą poślubioną Józefowi, a Józef należy do rodu Dawida. To nie jest ozdobny szczegół. Zaręczyny oznaczały zobowiązującą więź, choć Maryja nie była jeszcze żoną we wspólnym życiu małżeńskim. Ewangelista precyzyjnie określa więc jej sytuację, zanim opowie o niezwykłym działaniu Boga. Ważne jest także, do kogo odnosi się wzmianka o rodzie Dawida: w tym zdaniu do Józefa. Łukasz nie stwierdza tu pochodzenia Maryi. Umieszcza natomiast jej przyszłego męża w królewskiej linii Izraela, co przygotowuje czytelnika na dalszą opowieść o Jezusie i królewskich obietnicach związanych z Dawidem. Sam werset jeszcze nie wyjaśnia, jak te obietnice się spełnią. Nazaret i imiona Maryi oraz Józefa osadzają wydarzenie w zwyczajnej historii ludzi, a wzmianka o Dawidzie otwiera szerszy horyzont biblijny. Łukasz nie przeciwstawia codzienności działaniu Boga: pokazuje, że Boża obietnica wkracza właśnie w konkretne relacje i okoliczności. Zanim Gabriel przemówi do Maryi, tekst zakorzenia tę zapowiedź w jej życiu i w historii Izraela.

Ten werset nie zawiera ani nakazu, ani obietnicy, a mimo to wiele mówi o tym, jak Bóg wchodzi w historię. Łukasz podaje konkretne dane: kobieta jest poślubiona Józefowi, który pochodzi z rodu Dawida, a jej imię brzmi Maryja. Zapowiedź wielkiej rzeczy zaczyna się więc od zwykłego życia, z rodziną, nazwiskiem i określonym miejscem. Tuż wcześniej w tekście pojawiają się kapłan Zachariasz i jego żona Elżbieta, a teraz narracja przechodzi do młodej kobiety z Nazaretu w Galilei. Łukasz, który zapowiada we wstępie, że dokładnie zbada wszystko od pierwszych chwil, łączy te historie w jeden ciąg. Dzięki temu zapowiedź narodzin Syna rozgrywa się wśród ludzi, którzy żyją w swoich domach i w swoich ograniczeniach. Wzmianka o rodzie Dawida przywodzi na myśl obietnice dotyczące królestwa, jednak sam werset tylko wskazuje tę linię i jej nie rozwija. Najwyraźniej widać w nim imię. Wieść kierowana jest do konkretnej osoby, a nie do anonimowego tłumu. Imię Maryja wypowiedziane w tym miejscu pokazuje, że Bóg zna swoich ludzi z imienia, jeszcze przed wydarzeniami, które ich dotkną.

Łukasz przedstawia Maryję przez jej miejsce wśród ludzi: jest poślubiona Józefowi, a Józef należy do rodu Dawida. Zarazem zapisuje jej imię. W krótkim zdaniu spotykają się więc więź rodzinna, historia Izraela i konkretna osoba, której nie da się sprowadzić do samej roli w opowieści. Wzmianka o rodzie Dawida łączy tę scenę z królewską linią Izraela. Ewangelista nie rozwija tu jeszcze znaczenia tej więzi, ale umieszcza wydarzenie w historii, którą Bóg prowadził przez pokolenia. To, co ma się wydarzyć, nie odrywa się od przeszłości ani od zwyczajnego życia. Maryja nie zostaje przedstawiona jako bezimienny znak. Jest kobietą z Nazaretu, zaręczoną z Józefem; w następnym wersecie anioł zwraca się do niej osobiście. Zbawcze działanie Boga przychodzi przez czyjeś imię i przez relacje, które już istnieją. Nie usuwa ludzkiej konkretności, lecz w niej się dokonuje. Ten wers otwiera opowieść cicho, bez opisu wielkości czy zasług Maryi. Pozostawia jednak ważną myśl: historia wiecznego zbawienia rozgrywa się pośród imion, rodzinnych więzi i miejsc znanych z codzienności.