Ewangelia Łukasza 1:16 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset mówi o powrocie. Wielu synów Izraela ma nawrócić się do Pana, ich Boga, a samo słowo „nawrócić” przywołuje obraz człowieka, który po długiej drodze w końcu odwraca się w stronę domu. Słychać w nim nadzieję, która nie zaczyna się od oceny, lecz od tęsknoty Boga za tymi, którzy się oddalili. Warto zauważyć, kto to mówi i do kogo. Anioł przemawia do Zachariasza, który przed chwilą się przeraził (Ewangelia Łukasza 1:12) i który za moment zapyta o znak (Ewangelia Łukasza 1:18). Obietnica powrotu pada więc w rozmowie z człowiekiem pełnym lęku i niepewności. Nie jest to słowo wygłoszone z dystansu, lecz wypowiedziane wtedy, gdy ktoś jeszcze nie wie, jak potoczy się jego historia. Słowo „wielu” ma tu swoje znaczenie. Tekst nie mówi o wszystkich, lecz o wielu, co zostawia miejsce na różne drogi, różne tempa i różne serca. Powrót może wyglądać inaczej u każdego, a mimo to wszystkie te drogi prowadzą w jednym kierunku, ku Panu. Ten kierunek jest ważniejszy niż to, ile czasu zajmie dojście do celu.

Słowa anioła o Janie nie zapowiadają, że wszyscy Izraelici zmienią swoje życie. Mówią o „wielu spośród synów Izraela”, którzy nawrócą się do Pana, swojego Boga. To ważne zawężenie: zapowiedź dotyczy licznych ludzi, nie powszechnego odwrócenia się całego narodu. „Nawrócić się” oznacza tu zwrócić się ku Bogu, do którego Izrael już należy przez przymierze. Nie chodzi o odkrycie nieznanego bóstwa ani wyłącznie o chwilowe poruszenie. Sąsiednie wersety objaśniają, jaką rolę ma odegrać Jan: pójdzie przed Panem, nakłoni serca i pomoże przygotować lud. Jego misja ma więc wymiar duchowy i wspólnotowy. Odnowa relacji z Bogiem ma wpływać także na relacje między ludźmi, co wyraźnie pokazuje wzmianka o sercach ojców i dzieci. Łukasz przedstawia tę zapowiedź w opowieści, którą, jak pisze na początku, poprzedziło dokładne zbadanie wydarzeń i przekaz świadków. Nie jest to luźna pochwała religijnego zapału, lecz część konkretnej zapowiedzi narodzin Jana. Werset ukazuje jego rolę jako sługi przygotowującego lud: nie on jest celem, lecz Pan, ku któremu ludzie mają się zwrócić.

Anioł zapowiada Zachariaszowi syna, który ma przywrócić wielu ludziom bliskość z Bogiem. Słowa z Ewangelii Łukasza 1:16 opisują zadanie Jana: „Wielu spośród synów Izraela nawróci do Pana, ich Boga”. Tekst mówi o wielu, a nie o wszystkich, i ta precyzja ma znaczenie. Jan ma być posłańcem, który wskazuje drogę. Można to zobaczyć w zwykłym życiu. Ktoś po latach wraca do wiary, bo ktoś inny przez długi czas wiernie mówił mu o Bogu w prostych rozmowach i codziennych wyborach. Taki powrót rzadko zaczyna się od spektakularnego przełomu. Zwykle zaczyna się od jednego małego kroku, który ktoś zrobił konsekwentnie. W tym samym rozdziale Zachariasz pyta, po czym pozna prawdziwość zapowiedzi. Ponieważ nie uwierzył słowom anioła, zostaje niemy aż do ich spełnienia (Ewangelia Łukasza 1:20). Zapowiedź mimo to się wypełnia w wyznaczonym czasie. Wierność Boga nie zależy od tempa, w jakim ludzka wiara nadąża za Jego słowem.

„Wielu spośród synów Izraela nawróci do Pana, ich Boga” — zapowiada anioł Zachariaszowi, mówiąc o przyszłej misji Jana. W tych słowach słychać nadzieję, która nie opiera się na nagłej przemianie wszystkich ani na obietnicy łatwego życia. Mowa o wielu, których serca zwrócą się ku Bogu. Jan ma przygotować Panu lud, a jego posłannictwo obejmuje wezwanie do odnowy: serca ojców mają zwrócić się ku dzieciom, a nieposłuszni mają przyjąć usposobienie sprawiedliwych. Powrót do Boga nie jest więc jedynie zmianą przekonań. Dotyka więzi między ludźmi i tego, jak człowiek układa swoje życie wobec dobra. W obrazie tej zapowiedzi można dostrzec drogę prowadzącą ku źródłu: Jan nie staje się celem, lecz wskazuje na Pana. Ewangelista osadza tę obietnicę w historii Izraela, pośród ludzi, którzy czekali i nie zawsze rozumieli, jak spełnią się Boże słowa. Zachariasz słyszy ją w chwili własnego lęku i niedowierzania. Nadzieja nie zależy tu od jego pełnego zrozumienia. Bóg zapowiada, że wielu odnajdzie drogę powrotu, a przygotowanie tej drogi zacznie się od wezwania do przemiany serca.