Księga Sędziów 8:22 – znaczenie i zastosowanie

Oto skromność Gedeona po wielkim zwycięstwie: odmówił objęcia władzy, którą ludzie mu proponowali.

Po pierwsze, lud miał słuszność, składając mu tę propozycję. Powiedzieli: „Panuj nad nami, bo wybawiłeś nas” (Księga Sędziów 8:22). Uznali, że człowiek, który podjął niebezpieczeństwo i trud, by ich ocalić, powinien otrzymać także zaszczyt i władzę związaną z przywództwem. Dostrzegli również, że w tym kryzysie Bóg wyraźnie był z Gedeonem. Możemy odnieść to do Pana Jezusa: wybawił nas od naszych duchowych wrogów, tych najgorszych i najgroźniejszych, dlatego słusznie powinien nad nami panować. Nie możemy znaleźć lepszego władcy niż Ten, który cieszy się taką przychylnością nieba i taką życzliwością wobec świata. Zostaliśmy wyzwoleni, aby służyć Mu bez lęku (Ewangelia Łukasza 1:74-75).

Po drugie, Gedeon postąpił dobrze, odmawiając. Powiedział: „Nie będę nad wami panował” (Księga Sędziów 8:23). To, co zrobił, miało służyć ludziom, a nie przysparzać mu wielkości. Chciał zapewnić im bezpieczeństwo, pokój i szczęście, a nie wywyższyć siebie. Nie próbował zdobyć władzy dla siebie ani przekazać jej swojej rodzinie: „Mój syn nie będzie nad wami panował. To Pan będzie nad wami panował”. Świadczy to o jego pokorze i o tym, jak niewiele myślał o własnej wartości. Uważał, że sam zaszczyt czynienia dobra jest wystarczającą nagrodą. Widać w tym również jego szacunek dla Bożych rządów. Nie chciał przyjąć dla siebie zaszczytu, który należy się wyłącznie Bogu. Jeśli lud już odwracał się od bezpośredniego panowania Boga i szukał króla na wzór innych narodów, Gedeon nie zamierzał mu w tym pomagać, zasłaniając się własnym imieniem. Żaden dobry człowiek nie cieszy się zaszczytem, który odbiera Bogu to, co do Niego należy. „Czy zostaliście ochrzczeni w imię Pawła?” (1 List do Koryntian 1:13).

Po trzecie, mniej roztropna była gorliwość Gedeona, by zachować pamięć o tym zwycięstwie przez sporządzenie efodu z najlepszych łupów.

Poprosił Izraelitów o kolczyki zdobyte na wrogach, ponieważ pokonani żołnierze nosili ich bardzo dużo. Mógł poprosić o nie dlatego, że były z najlepszego złota i nadawały się do użytku sakralnego, albo dlatego, że zbyt wysoko cenił ich wcześniejsze wykorzystanie w jakimś przesądnym obrzędzie. Aaron poprosił kiedyś o kolczyki, by sporządzić złotego cielca (Księga Wyjścia 32:2), a Gedeon poprosił o nie w tej sytuacji (Księga Sędziów 8:24). Ludzie chętnie mu je dali. Skoro wcześniej zaproponowali mu koronę, zapewne nie odmówiliby i tej prośbie (Księga Sędziów 8:25). Gedeon dodał też łupy zdobyte na królach Midianu, które, jak się wydaje, przypadły mu w udziale (Księga Sędziów 8:26). Przywódcy często otrzymywali najwspanialszą część zdobyczy, w tym ozdobne szaty (Księga Sędziów 5:30).

Z tego wszystkiego sporządził efod (Księga Sędziów 8:27), szatę kapłańską używaną w obrzędach sakralnych. Sam pomysł mógł wydawać się dość rozsądny. Być może Gedeon chciał zachować w swoim mieście trwałą pamiątkę tak wielkiego zwycięstwa. Nie było jednak roztropne, by uczynić z tej pamiątki przedmiot sakralny. Chcę jak najlepiej zrozumieć postępowanie dobrego człowieka, a Gedeon z pewnością był dobrym człowiekiem. Mamy jednak powody, by sądzić, że z tym efodem wiązał się, jak często bywało, domowy bożek lub jego wizerunek (Księga Ozeasza 3:4). Gedeon miał już ołtarz zbudowany na Boży rozkaz (Księga Sędziów 6:26), który, jak błędnie sądził, mógł nadal wykorzystywać do składania ofiar. Być może chciał, by efod służył do zasięgania wskazówek, tak aby ludzie mogli zwracać się do niego, gdy potrzebowali porady. Tak sądzą niektórzy uczeni.

Każde plemię coraz bardziej działało na własną rękę, a ludzie zbyt chętnie ograniczali praktyki religijne do własnego otoczenia. W Księdze Sędziów niewiele czytamy o Szilo, gdzie znajdowała się Arka. Czasem za Bożym przyzwoleniem, a znacznie częściej z powodu ludzkiego grzechu, nie przestrzegano tak starannie, jak należało, prawa nakazującego oddawanie czci w jednym miejscu. Podobnie działo się później, nawet za panowania dobrych królów, którzy nie usuwali wyżyn. Pomaga nam to zrozumieć, że prawo wskazywało dalej, ku Chrystusowi. Dzięki Jego pośrednictwu, czyli dziełu, przez które jednoczy Boga z ludźmi, nasze oddawanie czci zostaje przyjęte.

Gedeon zgrzeszył więc, sporządzając ten efod, chociaż miał dobre intencje. Szilo nie leżało daleko, ale znajdowało się na terytorium Efraima, a to plemię niedawno go obraziło (Księga Sędziów 8:1). Być może dlatego wolał mieć coś bliżej, co mogłoby służyć mu do zasięgania wskazówek. Niezależnie od tego, jak uczciwie mogło się to zacząć i jak mało szkodliwe wydawało się na początku, z czasem stało się niebezpieczne. Izrael zaczął podążać za efodem zamiast za ołtarzem i kapłaństwem ustanowionym przez Boga. Ludzie skłaniali się ku fałszywemu kultowi, częściowo dlatego, że zawsze pociąga ich nowość, a częściowo dlatego, że mogli usprawiedliwiać swój szacunek dla efodu tym, że sam Gedeon go ustanowił. Z biegiem czasu ich szacunek stawał się coraz bardziej przesądny. Wielu ludzi sprowadza na manowce jeden błędny krok dobrego człowieka. Grzech często zaczyna się jak woda, która przerywa tamę, zwłaszcza gdy chodzi o bałwochwalstwo i religijność wymyśloną przez człowieka. Dlatego trzeba powstrzymać takie rzeczy, zanim nabiorą siły. Efod stał się też sidłem dla samego Gedeona. Na starość osłabił jego gorliwość o dom Boży, a jego rodzinie przyniósł jeszcze większą szkodę: jej członkowie zostali przez niego wciągnięci w grzech, aż w końcu przyczynił się do upadku całego domu.

Gedeon zapewnił Izraelowi także pokój (Księga Sędziów 8:28). Midianici, którzy tak bardzo nękali Izraelitów, już nigdy im nie sprawiali kłopotów. Gedeon nie chciał przyjąć tytułu ani władzy króla, ale jako sędzia sprawował rządy i robił dla swojego ludu wszystko, co mógł. W kraju panował pokój przez czterdzieści lat. Do tego czasu okresy rządów izraelskich sędziów często układały się w czterdziestoletnie odcinki: Otniel sądził Izraela przez czterdzieści lat, Ehud przez osiemdziesiąt, czyli dwa razy po czterdzieści, Barak przez czterdzieści, a teraz Gedeon przez czterdzieści lat. Bóg zdaje się tak to ustanowić, by przypominało im czterdzieści lat wędrówki ich ojców po pustyni. „Przez czterdzieści lat byłem rozgniewany na to pokolenie” (Księga Psalmów 95:10). Zobacz też Księgę Ezechiela 4:6. Później Heli sprawował władzę przez czterdzieści lat (1 Księga Samuela 4:18), Samuel i Saul po czterdzieści lat każdy (Dzieje Apostolskie 13:21), Dawid czterdzieści lat, a Salomon również czterdzieści. Czterdzieści lat to mniej więcej długość jednego pokolenia.