Księga Sędziów 8:1 – znaczenie i zastosowanie

Gdy tylko pokonano Midianitów, wspólnego wroga Izraela, niektórzy porywczy Izraelici byli gotowi zwrócić się przeciwko sobie. Padła iskra, która mogła wzniecić śmiertelny pożar, gdyby Gedeon nie ugasił jej szybko mądrością i łagodnością. Efraimici, którzy przynieśli Gedeonowi głowy Oreba i Zeeba, powinni byli mu pogratulować i podziękować za wielką przysługę. Zamiast tego wszczęli z nim spór i bardzo się rozgniewali.

Ich zarzut był małostkowy i niesprawiedliwy: „Dlaczego nie wezwałeś nas, gdy wyruszałeś do walki z Midianitami?” (Księga Sędziów 8:1). Efraim i Manasses były plemionami braterskimi, a Gedeon pochodził z Manassesa. Efraim zajmował wiodące miejsce w błogosławieństwie Jakuba i Mojżesza, dlatego Efraimici bardzo zazdrościli Manassesowi i obawiali się, że to plemię może ich przyćmić. Stąd częste spory między Manassesem a Efraimem (Księga Izajasza 9:21). Urażonego brata trudniej pozyskać niż zdobyć warowne miasto, a takie spory są jak rygle zamku (Księga Przysłów 18:19).

Spór z Gedeonem był jednak całkowicie niesprawiedliwy. Efraimici gniewali się, że nie poprosił ich o udział zarówno w rozpoczęciu ataku na Midianitów, jak i w jego zakończeniu. Zdawali się uważać, że to im należy się najwyższy zaszczyt. Tymczasem Gedeon został powołany przez Boga i miał działać zgodnie z Jego wskazaniami. Nie przypisywał sobie zasług ani sam nie rozdzielał zaszczytów, lecz wszystko pozostawiał Bogu. Obwiniając Gedeona, Efraimici w istocie sprzeciwiali się Bożemu prowadzeniu. Kim był Gedeon, żeby mieli na niego szemrać?

Powinni byli też sami zgłosić się do tej służby. Wiedzieli, że wróg jest w ich kraju, i słyszeli, że gromadzą się siły, by go pokonać. Gorliwość o wspólną sprawę powinna była skłonić ich do przyłączenia się, nawet bez formalnego wezwania. Ci, którzy zaszczytem usprawiedliwiają unikanie rzeczywistej służby Bogu i ludziom swojego pokolenia, bardziej troszczą się o siebie niż o Boga. Za czasów Debory w Efraimie widać było silną gotowość do działania (Księga Sędziów 5:14). Dlaczego teraz się nie ujawniła? Sama sytuacja ich wzywała, nie musieli czekać, aż Gedeon ich zwoła.

Nie wzywając Efraimitów, Gedeon oszczędził im też ujmy. Gdyby po nich posłał, wielu mogłoby zawrócić razem z lękliwymi albo zostać odesłanych jako leniwi, niedbali i niesforni. Gedeon uchronił ich w ten sposób przed takim wstydem. Tchórze często okazują odwagę, gdy niebezpieczeństwo już minie, ale ludzie mądrzy dbają o swoją reputację i nie wystawiają na próbę odwagi wtedy, gdy zagrożenie jest blisko.

Odpowiedź Gedeona była spokojna i pojednawcza. Nie tyle chciał się bronić, ile uspokoić Efraimitów i doprowadzić do zgody (Księga Sędziów 8:2–3). Odpowiedział im z wielką łagodnością i opanowaniem. Nie obraził się na ich zniewagę ani nie odpłacił gniewem za gniew. Mówił łagodnie i rzeczowo, a panowanie nad własnym duchem przyniosło mu tyle samo zaszczytu, co pokonanie Midianitów. Człowiek nieskory do gniewu jest lepszy niż mocarz.

Odpowiedź Gedeona cechowała też wielka skromność i pokora: wywyższył udział Efraimitów ponad własny. Zapytał, czy ich zbiór pozostałych gron, czyli schwytanie niedobitków wroga, nie jest większy niż winobranie Abiezera. Ich działanie przyniosło im większy zaszczyt i lepiej przysłużyło się narodowi niż pierwsze natarcie Gedeona. Zniszczenie wrogów Kościoła porównuje się do winobrania (Apokalipsa św. Jana 14:18). Gedeon uznał, że ich zbiór pozostałych gron był cenniejszy niż jego plon.

Często najważniejsze nie jest samo zwycięstwo, lecz doprowadzenie go do końca. W tym Efraimici wykazali się wielką odwagą i umiejętnością, a właściwie to Bóg obdarzył ich zaszczytem. Gedeon był gotów wyolbrzymiać ich osiągnięcia, a pomniejszać własne. Nie chciał jednak odbierać Bogu chwały, by przystroić nią Efraimitów. Przypomniał, że Bóg wydał książąt Midianu w ich ręce, a ich ludzie zadali wrogowi dotkliwą klęskę. Zapytał, czego sam mógł dokonać trzystu ludźmi w porównaniu z nimi i ich bohaterskimi czynami. Gedeon jest znakomitym przykładem wyrzeczenia się własnych ambicji.

Możemy się z tego nauczyć kilku rzeczy. Pokora to najlepszy sposób, by uśmierzyć zazdrość. Nawet dobre czyny często budzą zazdrość (Księga Koheleta 4:4), ale rzadziej stają się jej przyczyną, gdy osoba, która ich dokonuje, nie wynosi się nad innych. Próba poniżania ludzi, którzy sami się uniżają, jest naprawdę niegodziwa. Pokora najpewniej kończy spory, bo ich źródłem jest pycha (Księga Przysłów 13:10). Szczególnie pięknie wygląda pokora u tych, którzy wiele osiągnęli. Zwycięstwa Gedeona sprawiały, że jego łagodność robiła jeszcze większe wrażenie. Pokora wyraża się także w uznawaniu innych za ważniejszych od siebie i w oddawaniu im miejsca zaszczytu.

Jaki był skutek tego sporu? Efraimici odezwali się do Gedeona ostro (Księga Sędziów 8:1), zapominając o szacunku należnym ich dowódcy i człowiekowi, którego Bóg zaszczycił. Dali upust gniewowi w niegrzecznych słowach, co często pokazuje, że sprawa jest słaba i nie da się jej obronić rozsądnymi argumentami. Gdy kłótnia staje się głośna, zwykle zaczyna brakować rozumnych racji. Łagodna odpowiedź Gedeona uśmierzyła jednak ich gniew (Księga Przysłów 15:1). Ich złość na niego osłabła (Księga Sędziów 8:3). Z tekstu wynika, że pozostała w nich pewna uraza, ale Gedeon mądrze jej nie roztrząsał i pozwolił, by stopniowo wygasła. Ludzie naprawdę wielcy i dobrzy muszą liczyć się z tym, że ich cierpliwość będą wystawiać na próbę nieżyczliwość i nierozsądek nawet tych, którym służą. Nie powinni się temu dziwić.