Księga Sędziów 5:18 – znaczenie i zastosowanie

Pieśń Debory w Księdze Sędziów 5:18 zatrzymuje wzrok na dwóch plemionach, które w bitwie wystawiły swoje życie na ryzyko. Słowa „Zabulon to lud, który narażał się na niebezpieczeństwo śmierci, podobnie jak Neftali na połoninach” mówią przede wszystkim o gotowości, a nie o nagrodzie. Tekst nie opowiada, co ci ludzie czuli, gdy szli na wysokie połoniny, ale nazywa wprost, jak wielka była stawka. Kontekst wcześniejszych wersetów nadaje temu obrazowi wyraźniejszy kształt. Pieśń wymienia plemiona, które zostały nad strumieniami, na okrętach i w portach, oraz te, które wyruszyły do walki. Hymn wzywa do błogosławienia Pana za to, że lud dobrowolnie ofiarował się do walki, zgodnie z Księgą Sędziów 5:2, i pokazuje, że odwaga bywa wyborem podejmowanym w cieniu zagrożenia. Fragment nie obiecuje nikomu ochrony przed każdym niebezpieczeństwem i nie zamienia ryzyka w pewność zwycięstwa. Dla kogoś, kto niesie lęk przed czymś, czego nie da się całkowicie uniknąć, ten krótki werset ma spokojną wartość. Biblia nie udaje, że wierność jest wolna od kosztu. Zapisuje ją razem z ryzykiem, a w tym uczciwym spojrzeniu pojawia się pociecha, że trud nie zostaje przemilczany ani zapomniany.

W hymnie Debory i Baraka Zabulon i Neftali zostają wyróżnieni za odwagę: „Zabulon to lud, który narażał się na niebezpieczeństwo śmierci, podobnie jak Neftali na połoninach”. To pochwała konkretnych ludzi, którzy podjęli śmiertelne ryzyko w walce, a nie ogólna pochwała niebezpieczeństwa. Kontekst pieśni wzmacnia ten sens. Wcześniej wymienia ona plemiona, które przyłączyły się do walki, ale też takie, które pozostały na uboczu lub długo się wahały. Werset 18 ukazuje więc udział Zabulona i Neftalego jako odważne zaangażowanie we wspólną sprawę, podczas gdy inni nie ruszyli do bitwy. Nie mówi jednak, że każdy, kto się waha, jest tchórzem ani że każda ryzykowna decyzja jest słuszna. Ważne jest również, że pieśń jest świadectwem zwycięstwa, a nie bezstronnym opisem każdej strony konfliktu. Jej słowa oddają wdzięczność za udział plemion w walce i za ocalenie Izraela. W Księdze Sędziów 5:18 odwaga oznacza zatem gotowość poniesienia kosztu w obronie wspólnoty, nie zaś szukanie zagrożenia dla niego samego.

W Księdze Sędziów 5:18 zapisano dwa plemiona, które stanęły w miejscu zagrożenia. Zabulon i Neftali zostali opisani jako lud, który narażał się na niebezpieczeństwo śmierci. Tekst nie tłumaczy ich motywów, lecz zapisuje sam wybór. W Księdze Sędziów 5:2 lud dobrowolnie ofiarował się do walki, a werset 18 pokazuje, jak wygląda ta gotowość w praktyce. Warto zestawić ten werset z wcześniejszymi. Pytania w wersetach 16 i 17 brzmią z wyrzutem wobec plemion, które zostały przy stadach, na okrętach i w portach. Werset 18 wyróżnia natomiast tych, którzy zaryzykowali. W codziennym życiu ta wierność rzadko ma formę wielkiego czynu. Może oznaczać przyznanie się do błędu w pracy, stanięcie w obronie słabszego członka rodziny albo odważną rozmowę, której od dawna unikano. Taka decyzja bywa cicha, a mimo to ryzyko jest w niej prawdziwe. Werset nie mówi o nagrodzie, tylko o ryzyku, które zostało podjęte. Najmocniej przemawia to, że pieśń nazwała konkretne plemiona w konkretnym miejscu i czasie. Wierność nie zostaje tu opisana jako ogólny ideał, ale jako wybór podjęty w prawdziwym czasie i miejscu. Taka wierność ma swoje imiona, miejsce i cenę.

W hymnie Debory i Baraka zwycięstwo nie jest opowieścią o jednym bohaterze. Pieśń wymienia plemiona i ich różne odpowiedzi na zagrożenie. O Zabulonie mówi, że lud ten narażał się na śmierć, a Neftali czynił podobnie na połoninach. To konkretne świadectwo odwagi pośród walki, nie obietnica, że odwaga zawsze ocali przed cierpieniem. Sąsiednie wersety pokazują, że nie wszystkie plemiona ruszyły do wspólnego działania. Niektóre pozostały w swoich stronach, a Ruben długo się wahał. Pieśń nie wygładza tych różnic. Wyróżnia tych, którzy podjęli ryzyko, i zachowuje ich czyn w pamięci wspólnoty. Nie pozwala, by po zwycięstwie zapomniano, czyją gotowość ono kosztowało. W tym wspomnieniu jest powaga, której nie należy mylić z pochwałą przemocy. Zabulon i Neftali stają przed nami jako ludzie, których udział miał cenę. Ich odwaga nie jest odległą ozdobą pieśni, lecz częścią historii Izraela opowiedzianej przed Bogiem. Wspólnota wiary pamięta nie tylko ocalenie, ale też tych, którzy narazili życie, gdy inni pozostawali w bezpiecznym miejscu.