Księga Jozuego 9:22 – znaczenie i zastosowanie

Sprawa między Jozuem a Gibeonitami została już rozstrzygnięta, a zawarte porozumienie wyjaśnione. Możemy przypuszczać, że obecni nie byli ci sami posłańcy, którzy przybyli wcześniej, lecz starszyzna Gibeonu i miast podlegających jego władzy. Dzięki temu można było doprowadzić całą sprawę do końca.

Najpierw Jozue gani ich za oszustwo (Księga Jozuego 9:22). Potem Gibeonici przedstawiają najlepszą obronę, na jaką ich stać (Księga Jozuego 9:24). Jozue gani ich bardzo łagodnie: pyta, dlaczego go oszukali. Nie obrzuca ich obelgami ani nie przemawia z gwałtownym gniewem. Nie nazywa ich kłamliwymi oszustami, choć na to zasłużyli, lecz po prostu pyta, dlaczego tak postąpili. Nawet gdy ktoś mocno nas prowokuje, mądrze i słusznie jest zachować spokój i powstrzymać gniew. Słuszna sprawa nie potrzebuje gniewu, by jej bronił, a niesłuszna nie staje się przez niego lepsza.

Gibeonici przedstawiają najlepsze usprawiedliwienie, jakie mogą znaleźć (Księga Jozuego 9:24). Z Bożego słowa dowiedzieli się, że czeka ich śmierć, ponieważ Izraelici otrzymali nakaz wyniszczenia wszystkich mieszkańców tej ziemi bez wyjątku. Z dzieł Boga poznali też, że nikt nie zdoła powstrzymać wykonania tego wyroku. Uznali więc Bożą moc, sprawiedliwość i władzę nad wszystkim, a potem postanowili zdać się na Jego miłosierdzie. Przekonali się, że nie zaufali Mu na próżno.

Nie próbują usprawiedliwiać kłamstwa, lecz proszą o przebaczenie. W gruncie rzeczy mówią, że skłamali, aby ocalić życie. Ludzie z natury pragną przeżyć, a inni powinni brać to pod uwagę, zwłaszcza w takiej sytuacji. Gibeonici bali się nie tylko ludzkiej potęgi, przed którą mogliby szukać u Boga ochrony. Bali się samej mocy Boga, bo widzieli, że zwróciła się przeciwko nim.

Jozue wymierza im karę za oszustwo, skazując ich na służbę (Księga Jozuego 9:23), a oni przyjmują wyrok (Księga Jozuego 9:25). O ile można sądzić, obie strony godzą się na taki wynik. Jozue ogłasza, że będą niewolnikami do końca życia. Kłamstwem ocalili życie, ale ponieważ nie była to właściwa podstawa, Jozue nakłada na nich ciężar nieustannej pracy: rąbania drewna i noszenia wody, czyli najniższych i najcięższych zajęć. Ich kłamstwo zostaje ukarane. Gdyby otwarcie i uczciwie postąpili wobec Izraela, mogli otrzymać godniejsze warunki. Ponieważ jednak przybyli w podartych ubraniach i połatanych sandałach, jak niewolnicy, zostają skazani na noszenie tego znaku hańby już na zawsze.

W ten sposób płacą za ocalenie życia. Kto zachowuje życie człowieka będącego na jego łasce, zyskuje nad nim władzę; sługa jest w pewnym sensie kimś, komu darowano życie. Gibeonici są winni służbę tym, którym zawdzięczają życie. Zwróćmy uwagę, jak ogłoszono ich wyrok. Ich służba staje się przekleństwem, dawnym przekleństwem Kanaana, od którego pochodzili Chiwwici: Kanaan miał być „sługą sług” (Księga Rodzaju 9:25). Czym innym można ukarać kłamliwy język, jeśli nie przekleństwem?

A jednak nawet to przekleństwo zmienia się w błogosławieństwo. Gibeonici mają być sługami, ale służba ta będzie wykonywana na rzecz domu Bożego. Przywódcy oznajmili, że będą niewolnikami całego zgromadzenia (Księga Jozuego 9:21), a przynajmniej tak powiedzieli, by uspokoić niezadowolony lud. Jozue łagodzi wyrok, okazując w ten sposób cześć Bogu i życzliwość Gibeonitom. Zbyt surowe byłoby uczynienie ich niewolnikami każdego domostwa. Skoro mają rąbać drewno i nosić wodę, co jest pracą bardzo niską i męczącą, zwłaszcza dla mieszkańców królewskiego miasta i „dzielnych wojowników” (Księga Jozuego 10:2), niech wykonują ją na rzecz domu Bożego. Nie ma większego zaszczytu niż służyć w tym miejscu. Sam Dawid mógł pragnąć jedynie być odźwiernym w domu Bożym. Nawet skromna praca staje się zaszczytna, gdy wykonuje się ją dla domu Bożego i jego służby.

Rozstrzygnięcie to pozbawia Gibeonitów pełni praw i przywilejów przysługujących Izraelitom z urodzenia, a piętno odróżniające ich od innych pozostaje na ich potomkach przez kolejne pokolenia. Jednocześnie przydziela im zadania wymagające osobistej służby przy Bożym ołtarzu, w miejscu, które Bóg wybierze (Księga Jozuego 9:27). Dzięki temu mogą poznać Boże prawo, pozostają ściśle związani ze świętą religią, którą przyjęli, i nie wracają do bałwochwalstwa swoich przodków. Ich liczna grupa silnych mężczyzn, zawsze gotowych pomagać kapłanom i Lewitom oraz wykonywać ciężkie prace przy przybytku, jest też dla nich wielkim wsparciem. Trzeba było rąbać dużo drewna na ogień na Bożym ołtarzu i do gotowania mięsa z ofiar wspólnotowych. Potrzeba było też wiele wody do licznych obmyć wymaganych przez Prawo. Te i inne podrzędne prace, takie jak mycie naczyń, wynoszenie popiołu i zamiatanie dziedzińców, powierzono teraz Gibeonitom zamiast Lewitom.

Gibeonici służą również całemu zgromadzeniu, ponieważ wszystko, co wspiera oddawanie czci Bogu, jest prawdziwą służbą dla wspólnoty. Każdemu Izraelicie zależy na tym, by ołtarz Boży był należycie utrzymany. Takie rozwiązanie uwalnia też zgromadzenie od wielu ciężkich prac, które w przeciwnym razie mogłyby przypaść niektórym jego członkom. Bóg nakazał, by Izraelici nigdy nie czynili niewolnikami swoich rodaków. Jeśli mieli mieć sługi, mieli pochodzić z okolicznych narodów (Księga Kapłańska 25:44). Z szacunku dla tego prawa i szczególnego statusu Izraela Bóg nie chciał, by nawet ciężkie prace przy przybytku wykonywali Izraelici. Mieli je wykonywać Gibeonici, zwani później Netinimami, czyli ludźmi oddanymi Lewitom, tak jak Lewici byli oddani kapłanom (Księga Liczb 3:9), aby pomagać im w służbie Bogu.

Wydarzenie to wskazuje też na przyszłe przyjęcie pogan do Kościoła w czasach Ewangelii. Początkowo przyjmowano ich jedynie jako służebników, gdy już się podporządkowali, lecz później Bóg zapowiada, że niektórych z nich uczyni kapłanami i Lewitami (Księga Izajasza 66:21).

Gibeonici przyjmują ten warunek (Księga Jozuego 9:25). Wiedzą, że źle postąpili, kłamiąc, by oszukać Izraelitów. Wiedzą też, jak niewiele brakowało, by zginęli, i jak wielką życzliwością było ocalenie ich życia. Zgadzają się więc na propozycję i mówią, by Jozue postąpił z nimi tak, jak uważa za słuszne. Lepiej żyć w niewoli, zwłaszcza wykonując taką służbę, niż wcale nie żyć. Rąbanie drewna i noszenie wody przedstawiano jako najniższy i najbardziej pogardzany stan (Księga Powtórzonego Prawa 29:11). Człowiek odda jednak wszystko, nawet wolność i własną pracę, by ocalić życie, i nie jest to zły układ. W ten sposób sprawa została rozstrzygnięta.

Jozue chroni Gibeonitów przed zabiciem przez Izraelitów (Księga Jozuego 9:26). Wygląda na to, że niektórzy żołnierze zaatakowaliby ich mieczami, gdyby Jozue nie powstrzymał ich swoim autorytetem. Mądrzy dowódcy wiedzą, kiedy odłożyć miecz, tak samo jak wiedzą, kiedy go użyć.

Następnie Jozue oddaje ich Izraelitom, ale tym razem jako sługi (Księga Jozuego 9:27). Nie pozwolono im zachować miast, bo później dowiadujemy się, że trzy z nich przydzielono Beniaminowi, a jedno Judzie. Nie pozostawiono ich też, by żyli całkowicie samodzielnie. Jak sądzi biskup Patrick, rozproszono ich po miastach kapłanów i Lewitów, a wraz z nimi, w wyznaczonych porach, przychodzili służyć przy ołtarzu. Prawdopodobnie utrzymywano ich z ofiar związanych z tą służbą.

W ten sposób niewolnicy Izraela stali się wolnymi sługami Pana. Służba Bogu, nawet ta najniższa, jest prawdziwą wolnością, a Jego dzieło przynosi własną nagrodę. Gibeonici zyskali to, ponieważ wcześnie się uniżyli. Podobnie my powinniśmy poddać się naszemu Panu Jezusowi i złożyć życie w Jego ręce, mówiąc: „Jesteśmy w Twojej ręce. Postąp z nami tak, jak uważasz za dobre i słuszne. Ocal tylko nasze dusze, a nie będziemy tego żałować”. Jeśli wyznaczy nam dźwiganie Jego krzyża, noszenie Jego jarzma i służbę przy Jego ołtarzu, ostatecznie nie przyniesie nam to ani wstydu, ani smutku. Nawet najskromniejsze miejsce w służbie Bogu zapewni nam dom w Jego przybytku przez wszystkie dni naszego życia.