Księga Jozuego 9:3 – znaczenie i zastosowanie

Gibeonici chcieli zawrzeć pokój z Izraelem, ponieważ przeraziły ich wieści o zniszczeniu Jerycha (Księga Jozuego 9:3). Inni, usłyszawszy to samo, nabrali ochoty do walki z Izraelem. Gibeonici usłyszeli te wieści i postanowili szukać pokoju. To samo przesłanie ewangelii, które objawia Bożą chwałę i łaskę, jednych prowadzi do życia, a na innych sprowadza sąd (Drugi List do Koryntian 2:16). To samo słońce zmiękcza wosk i utwardza glinę.

Pismo Święte nie wspomina tu o królu Gibeonu. Gdyby miastem rządził jeden silny władca, mógłby być zbyt dumny, by ustąpić Izraelowi, i przyłączyć się do pozostałych królów przeciwko niemu. Te cztery zjednoczone miasta, wymienione później (Księga Jozuego 9:17), wydają się jednak rządzone przez starszych lub przywódców (Księga Jozuego 9:11). Bardziej niż o własny honor troszczyli się o bezpieczeństwo ludzi. Mieszkańcy Gibeonu postąpili roztropnie, by ocalić siebie.

Wykorzystali też sprytny plan, aby się uratować. Wiedzieli, że wszystkich mieszkańców Kanaanu skazano na zagładę. Być może jacyś szpiedzy, którzy znaleźli się wśród zebranych przy Ebal, usłyszeli odczytywane prawo i przekazali Izraelitom polecenie (Księga Powtórzonego Prawa 7:1–3). Izraelici mieli nie okazywać Kananejczykom miłosierdzia i nie zawierać z nimi przymierza. Gibeonici bali się więc walki, a jednocześnie nie mogli liczyć na korzyści z otwartych negocjacji. Pozostało im tylko przebrać się i sprawić, by Jozue uznał, że przybyli z bardzo dalekiego kraju, z którym Izrael mógł, a nawet powinien zawrzeć pokój (Księga Powtórzonego Prawa 20:10, Księga Powtórzonego Prawa 20:15). Gdyby nie udało im się przekonać Izraelitów, czekałby ich taki sam los jak Jerycho i Aj. Sąsiedni władcy wiedzieli, że ich ludzie są silni (Księga Jozuego 10:2), a Gibeonici również zdawali sobie z tego sprawę. Mimo to nie odważyli się przeciwstawić Izraelowi, bo po jego stronie był Bóg Wszechmogący.

Przeprowadzili swój plan z wielką zręcznością. Przyszli jak posłowie z obcego kraju, sądząc, że w ten sposób schlebiają przywódcom Izraela. Ludzie często cieszą się, gdy zaszczycają ich goście z daleka; podobnie Ezechiasz ucieszył się później z przybycia posłów z odległego kraju (Księga Izajasza 39:3). Gibeonici udawali też, że odbyli bardzo długą podróż, i pokazali rzekome dowody. W tamtych czasach podróżni często zabierali ze sobą własne jedzenie, inaczej niż dziś, gdy mamy do dyspozycji wiele gospód, za co powinniśmy być wdzięczni. Ich zapasy wyglądały na stare i zniszczone, choć twierdzili, że kiedyś były świeże. Ich worki były zużyte, bukłaki popękane, a buty i ubrania wyglądały na starsze niż odzież Izraelitów po czterdziestu latach wędrówki. Chleb pokrywała pleśń (Księga Jozuego 9:4–5, Księga Jozuego 9:12–13). Lud Boży często dawał się zwodzić czemuś, co jedynie wyglądało na stare. Jak zauważył biskup Hall, błędy nie stają się starsze tylko dlatego, że ktoś je połatał, by sprawiały takie wrażenie. Kto dał się nabrać na podstęp Gibeonitów, ten nie szukał rady u Boga. Podobnie niektórzy pokazują oznaki ubóstwa i niedoli, by uchodzić za potrzebujących, choć wciąż mają majątek (Księga Przysłów 13:7). W ten sposób pomoc trafia nie do tych, którzy naprawdę jej potrzebują.

Kiedy Izraelici nabrali podejrzeń i zapytali Gibeonitów, skąd przybyli, ci ostrożnie unikali wskazania swojego kraju, dopóki nie zawarto układu. Izraelici wyczuli podstęp i powiedzieli, że być może przybysze mieszkają pośród nich, a wtedy nie mogą zawrzeć z nimi przymierza (Księga Jozuego 9:7). To ostrzeżenie mogło ich powstrzymać, ale Gibeonici wiedzieli, że jeśli będą obstawać przy swoim, nie mają żadnej nadziei. Odważnie zdecydowali się więc na poddanie. Uznali zapewne, że Izraelici mogą oszczędzić im życie, nawet jeśli obietnicę zdobyto podstępem, a jeśli nie, i tak zginą.

Jozue również ich wypytywał: kim są i skąd przybyli. Wiedział, że musi strzec się oszustwa, nie tylko otwartego ataku. W duchowej walce także trzeba uważać na podstępy diabła, bo jest on zarówno przebiegłym wężem, jak i ryczącym lwem. W przyjaźniach i wszelkich sojuszach warto najpierw sprawdzić, a dopiero potem zaufać, żeby później nie żałować pochopnie zawartych układów.

Gibeonici nadal nie chcieli podać nazwy swojego kraju. Wciąż powtarzali, że przybyli z bardzo daleka (Księga Jozuego 9:9). Chcieli, by Jozue uznał, że chodzi o miejsce, którego nie zna, a więc nie będzie mógł sprawdzić ich opowieści.

Mówili też z szacunkiem o Bogu Izraela, by zyskać przychylność Jozuego. Możemy życzliwie uznać, że w tej części ich wypowiedzi byli szczerzy: przyszli ze względu na imię Pana, Boga Izraela (Księga Jozuego 9:9). Słyszeli o tym imieniu, a zasłyszane wieści przekonały ich, że przewyższa ono każde inne. Pragnęli tego imienia i jego ochrony.

Wspomnieli także o tym, czego Bóg dokonał wcześniej, za czasów Mojżesza. Wieści o tych wydarzeniach zapewne dotarły już do odległych krajów. Wymienili plagi egipskie oraz zagładę Sichona i Oga (Księga Jozuego 9:9–10), ale nie wspomnieli o Jerychu i Aj, choć to właśnie te wydarzenia skłoniły ich do przybycia (Księga Jozuego 9:3). Chcieli, by Jozue sądził, że przybyli, zanim doszło do tych zwycięstw. W rzeczywistości zarówno dawne, jak i niedawne dzieła Boga dają wiele powodów, by poddać się Bogu Izraela.

W końcu całkowicie się poddali: nazwali siebie sługami Izraela i poprosili o zawarcie przymierza (Księga Jozuego 9:11).

Nie domagali się szczególnych warunków, lecz cieszyli się, że mogą zawrzeć pokój na jakichkolwiek zasadach. Wiedzieli też, że nie mogą zwlekać, bo opóźnienie mogło ujawnić ich podstęp. Chcieli załatwić wszystko od razu. Jeśli Jozue zgodzi się zawrzeć z nimi układ, osiągną to, po co przyszli, i mieli nadzieję, że ich podarte ubrania i połatane buty nie będą im poczytane za winę. Bóg i Izrael nie odrzucają nikogo z powodu ubóstwa.

W ich postępowaniu było jednak zarówno dobro, jak i zło. Nie można usprawiedliwiać ich oszustwa i nigdy nie należy brać go za przykład. Nie wolno czynić zła, aby wynikło z niego dobro. Gdyby uczciwie wyznali, gdzie mieszkają, wyrzekli się bałwochwalstwa swojej ziemi, oddali swój kraj Izraelowi, a siebie samych Bogu Izraela, można przypuszczać, że Jozue, kierując się Bożą odpowiedzią, oszczędziłby im życie. Wtedy nie musieliby kłamać.

Warto zauważyć, że gdy powiedzieli, iż przybyli z dalekiego kraju (Księga Jozuego 9:6), musieli powtórzyć to jeszcze raz (Księga Jozuego 9:9), a potem kłamać także o chlebie, bukłakach i ubraniach (Księga Jozuego 9:12–13). Jedno kłamstwo prowadzi do następnego, a potem do kolejnego. To droga w dół.

Ich wiara i roztropność zasługują jednak na prawdziwą pochwałę. Nasz Pan pochwalił nawet nieuczciwego zarządcę za to, że roztropnie zadbał o swoją przyszłość (Ewangelia Łukasza 16:8). Poddając się Izraelowi, ci ludzie poddali się także Bogu Izraela. Oznaczało to odwrócenie się od fałszywych bogów, którym służyli, i przyjęcie prawdziwej wiary opartej na Bożym prawie.

Usłyszeli wystarczająco dużo, by uwierzyć w wielką moc Boga Izraela. Mogli dzięki temu dostrzec także Jego mądrość i dobroć. Cóż może być lepszego niż oddać się doskonałej mądrości i powierzyć miłosierdziu Boga, który jest doskonale dobry?

Ich poddanie było godne uznania także dlatego, że tak bardzo różnili się od sąsiadów, którzy obrali inną drogę i oczekiwali, że Gibeonici do nich dołączą. Zareagowali też szybko. Nie czekali, aż Izrael otoczy ich miasta, bo wtedy prośba o pokój byłaby już spóźniona. Przyszli, póki Izrael był jeszcze daleko, i wtedy poprosili o warunki pokoju.

Droga ucieczki przed sądem prowadzi przez pokutę. Naśladujmy Gibeonitów i zawrzyjmy pokój z Bogiem, przychodząc w łachmanach pokory, pobożnego żalu i odwrócenia się od grzechu, aby grzech nie stał się naszą zgubą. Stańmy się sługami Jezusa, naszego błogosławionego Jozuego, i zawrzyjmy przymierze z Nim oraz z Izraelem Bożym, a będziemy żyć.