Ewangelia Jana 8:39 – znaczenie i zastosowanie

W tej rozmowie słychać potrzebę przynależności. Słowa „Naszym Ojcem jest Abraham” brzmią jak wyznanie kogoś, kto szuka mocnych korzeni i oparcia w dawnym przodku, takiego, które nie zmienia się wraz z trudnymi chwilami. Takie pragnienie jest zrozumiałe i bardzo ludzkie. Jezus nie odbiera im tej historii. Odpowiada jednak zdaniem, które przesuwa uwagę z nazwiska na życie: „Gdybyście byli dziećmi Abrahama, to pełnilibyście czyny Abrahama”. W Ewangelii Jana 8:39 pojawia się warunek, który nie jest wyrokiem, lecz zaproszeniem do przyjrzenia się temu, co z pochodzenia naprawdę wyrasta w codziennych wyborach. Samo wywodzenie się z kogoś dobrego nie wystarcza, bo ślad wiary zostaje widoczny dopiero w postępowaniu. W tym fragmencie słychać także coś łagodnego. Jezus mówi o pochodzeniu i czynach z powagą, ale bez pogardy, a rozmówcy pozostają w centrum Jego uwagi. Rozmowa jest trudna, lecz nie zamknięta. Słowa o Abrahamie nie stawiają tych ludzi poza zasięgiem Bożej troski, tylko pokazują drogę, którą wciąż mogą przejść.

W Ewangelii Jana 8:39 Jezus rozróżnia pochodzenie od podobieństwa. Jego rozmówcy rzeczywiście wywodzą się od Abrahama — Jezus uznaje to w wersecie 37 — lecz samo pokrewieństwo nie dowodzi, że postępują jak Abraham. Dlatego odpowiada warunkowo: gdyby byli jego dziećmi w głębszym sensie, ich czyny odzwierciedlałyby jego wierność. Najbliższy kontekst pokazuje, o co chodzi: rozmówcy chcą zabić Jezusa, który przekazuje prawdę usłyszaną od Boga, a Jezus mówi, że Abraham tak nie postępował (werset 40). Spór nie dotyczy więc odrzucenia Abrahama ani zaprzeczenia ich pochodzeniu, lecz napięcia między deklarowaną przynależnością a rzeczywistym postępowaniem. W tym dialogu słowo „dzieci” oznacza także więź ujawniającą się w czynach. To rozróżnienie ma znaczenie dla chrześcijańskiej lektury: dziedzictwo wiary, przynależność do wspólnoty czy znajomość Pisma nie zastępują odpowiedzi na prawdę Boga. Nie chodzi jednak o bezbłędność, lecz o zgodność kierunku życia z tym, co ktoś wyznaje. Jezus nie przedstawia tu Abrahama jako źródła zbawienia; odsłania, że samo powoływanie się na niego nie usprawiedliwia odrzucenia prawdy. Powaga przynależności mierzy się jej owocami.

Rozmówcy Jezusa powołują się na przodka. Mówią: „Naszym Ojcem jest Abraham”, i wydaje się, że to powinno wystarczyć. Jezus nie podważa ich pochodzenia. Przesuwa jednak miarę z nazwiska na postępowanie: „Gdybyście byli dziećmi Abrahama, to pełnilibyście czyny Abrahama”. Kontekst pokazuje, o jakie czyny chodzi. Abraham nie szukał sposobu, by zabić człowieka, który przekazał prawdę usłyszaną u Boga. Jezus wskazuje, że Jego rozmówcy właśnie to planują (Ewangelia Jana 8:40). Pochodzenie ma znaczenie, ale nie zwalnia z odpowiedzialności za to, co człowiek robi i do czego dąży. W codziennym życiu bywa to bardzo konkretne. Ktoś może mieć za sobą długą historię wiary i pobożne zwyczaje w rodzinie, a w sporze z bliską osobą używać słów, które mają tylko zranić. Tradycja jest darem, ale nie zastępuje wierności w drobnych wyborach. Fragment nie odbiera nikomu wiary, którą odziedziczył. Pokazuje jednak, że prawdziwe pokrewieństwo z Abrahamem poznaje się po czynach, a nie po samym nazwisku w rodzie.

„Naszym ojcem jest Abraham” — rozmówcy Jezusa odwołują się do przynależności, która dla nich ma wagę obietnicy. Jezus nie zaprzecza ich pochodzeniu. Wcześniej uznaje, że są potomstwem Abrahama, lecz wskazuje, że próbują Go zabić i nie przyjmują Jego nauki. W tym świetle słowa o dzieciach Abrahama stają się pytaniem o zgodność życia z dziedzictwem, na które się powołują. Abraham nie jest tu jedynie imieniem przodka ani znakiem religijnej tożsamości. Jego czyny wyznaczają sposób odpowiedzi na Boga. Samo nazwanie Boga Ojcem czy przynależność do ludu wiary nie zastępują tej odpowiedzi. Rozstrzygające okazuje się to, czy człowiek przyjmuje prawdę od Boga, czy odwraca się od niej, gdy stawia wymagania. W tej rozmowie Jezus mówi twardo, bo stawką jest prawda i życie: Jego słuchacze usiłują zabić człowieka, który przekazuje im prawdę usłyszaną od Boga. Dziedzictwo wiary przypomina więc dom, w którym nie wystarczy znać nazwisko gospodarza. Przynależność staje się widoczna w czynach, które odpowiadają temu, komu człowiek naprawdę ufa.