Ewangelia Jana 4:44 – znaczenie i zastosowanie

Słowa o proroku, który nie doznaje czci we własnej ojczyźnie, mają w sobie cichy ból. Jezus wypowiada je sam, spokojnie, a jednak słychać w nich smutek kogoś, kto zna cenę braku uznania u swoich. Bliscy mogą widzieć w kimś tylko to, co pamiętają z dawnych lat, i trudno im wtedy uwierzyć, że ten sam człowiek niesie coś większego. Ten fragment pokazuje rozczarowanie, które nie musi wynikać z wrogości, bo bywa też skutkiem przyzwyczajenia do czyjejś obecności. Słowo „wprawdzie” wprowadza ustępstwo, a kolejny werset przynosi zwrot: „Kiedy jednak przybył do Galilei, Galilejczycy przyjęli Go”. Tekst nie ocenia ich surowo, bo przyjęli Go, widząc, co uczynił w Jerozolimie w czasie świąt. Ich przyjęcie jest więc zrozumiałe, lecz opiera się na tym, co zobaczyli gdzie indziej. Łatwiej zachwycić się cudami, o których słyszało się z daleka, niż zaufać temu, co dzieje się na własnych oczach. Zdanie o ojczyźnie nie zamyka jednak tej historii. W Ewangelii Jana 4:46 Jezus przybywa do Kany, gdzie urzędnik królewski prosi Go o uzdrowienie syna. Brak czci w domu nie staje się więc ostatnim słowem o Jego drodze.

Zdanie „prorok nie doznaje czci we własnej ojczyźnie” brzmi w tym miejscu zaskakująco: zaraz potem Galilejczycy przyjmują Jezusa. Kluczowe rozróżnienie dotyczy jednak tego, czym jest przyjęcie. Ewangelista mówi, że przyjęli Go, ponieważ widzieli znaki dokonane przez Niego w Jerozolimie. Jezus zaś wskazuje, że znaki mogą wzbudzić zainteresowanie, ale nie są tym samym co rozpoznanie Jego tożsamości. Kontrast z Samarytanami rzuca na tę scenę światło. Wielu z nich uwierzyło najpierw dzięki słowom kobiety, a potem dlatego, że sami słyszeli Jezusa i uznali Go za Zbawiciela świata. Galilejska gościnność nie musi więc oznaczać głębszej wiary. Wypowiedź Jezusa ujawnia napięcie między znajomością a czcią: bliskość miejsca i możliwość oglądania niezwykłych czynów nie gwarantują, że człowiek zobaczy w Nim więcej niż cudotwórcę. Nie jest to prosta zasada, że rodacy zawsze odrzucają proroka. W tej opowieści Jezus zostaje przyjęty, lecz Jego słowa podważają podstawę tego przyjęcia. U Jana ważniejsze od samego entuzjazmu wobec znaków jest to, czy prowadzą one do wiary w osobę Jezusa.

Ten werset opisuje doświadczenie, które zna wielu ludzi. Ci, którzy wychowali się razem z nami, najczęściej pamiętają nasze dawne słabości, a nie to, kim jesteśmy dzisiaj. Taki obraz łatwo dostrzec w zwykłym życiu. Mężczyzna, który po latach pracy w innym mieście wraca do rodzinnej miejscowości, może spotkać się z chłodem sąsiadów, mimo że w tym czasie zyskał szacunek ludzi, którzy poznali go później. Ewangelia Jana 4:44 zapisuje tę obserwację jako słowa samego Jezusa: „Prorok nie doznaje czci we własnej ojczyźnie.” Następny werset zaczyna się od słów „Kiedy jednak przybył do Galilei”, więc narracja wyraźnie zestawia to przysłowie z tym, co wydarzyło się później. Galilejczycy przyjęli Go, ponieważ widzieli wszystko, co uczynił w Jerozolimie w czasie świąt. Tekst nie tłumaczy wprost, jak te dwa fakty się łączą. Pokazuje jednak, że brak czci w rodzinnych stronach nie jest ostatnim słowem o człowieku. Uznanie przychodzi także wtedy, gdy inni są świadkami tego, czego ktoś dokonał.

Słowa o proroku, który nie doznaje czci we własnej ojczyźnie, padają po dwóch dniach spędzonych przez Jezusa wśród Samarytan. Tam wielu uwierzyło dzięki Jego słowom i rozpoznało w Nim Zbawiciela świata. W Galilei przyjęto Go inaczej: ludzie widzieli znaki dokonane podczas święta. Ewangelista zestawia te reakcje, nie sprowadzając ich do prostego podziału na wierzących i niewierzących. Znajomość może przysłonić to, co nowe. Bliskość miejsca i pamięć o dawnych wydarzeniach nie gwarantują, że człowiek rozpozna, kim jest Jezus. Zarazem galilejskie przyjęcie nie jest całkowitym odrzuceniem: w dalszej scenie urzędnik królewski przychodzi do Jezusa z prośbą o uzdrowienie syna. Wiara w tej opowieści nie układa się w łatwy schemat. Werset nie odbiera nadziei ludziom, którzy znają Jezusa od dawna ani tym, których wiara zaczyna się od dostrzeżonego znaku. Przypomina raczej, że Jego obecność może być bliska, a jednak niedostrzegana. Cześć rodzi się tam, gdzie znajomość nie zamyka oczu na Jego słowa.