Ewangelia Jana 4:18 – znaczenie i zastosowanie

„Ewangelia Jana 4:18” zawiera zdanie, które łatwo przeczytać zbyt szybko: „Miałaś bowiem pięciu mężów, a ten, którego masz teraz, nie jest twoim mężem. To powiedziałaś zgodnie z prawdą”. Na pierwszy rzut oka brzmi ono jak trudna prawda o czyimś życiu. Jezus jednak nie wypowiada jej jako wyroku. Potwierdza to, co kobieta sama powiedziała o swojej sytuacji, i nie odsuwa się od niej. Te słowa mogły być bolesne do usłyszenia, ale przy studni stają się gruntem, na którym można stanąć, a nie miejscem wstydu. W tym fragmencie prawda nie kończy rozmowy. Zaraz po tych słowach kobieta zaczyna mówić o miejscu czci dla Boga, a Jezus odpowiada jej o godzinie, w której cześć dla Ojca nie będzie zależeć ani od tej góry, ani od Jerozolimy (por. Ewangelia Jana 4:21). Rozmowa, która zaczęła się od wody i pragnienia, sięga głębiej właśnie dlatego, że przeszła przez to, co było w niej najtrudniejsze. Słowa Jezusa pokazują, że znajomość czyjejś historii nie musi zamykać drogi do rozmowy. Wyznanie niepełnej części życia może stać się miejscem spotkania, a nie dowodem na to, że spotkanie jest niemożliwe. Tak czytany fragment mówi, że prawda o sobie bywa początkiem drogi z Bogiem, a nie jej końcem.

Werset 18 dopowiada, dlaczego Jezus uznał odpowiedź kobiety za prawdziwą: miała pięciu mężów, a mężczyzna, z którym była teraz, nie był jej mężem. Tekst nazywa jej sytuację, lecz nie wyjaśnia, jak doszło do wcześniejszych małżeństw ani dlaczego się zakończyły. Dlatego nie daje podstaw, by dopisywać jej historię lub sprowadzać ją do moralnej oceny. Ważne jest również miejsce tej rozmowy. Kobieta prosiła o wodę, która uwolniłaby ją od pragnienia i codziennego czerpania ze studni. Jezus kieruje rozmowę ku jej życiu, ale nie urywa jej ani nie odrzuca kobiety. Po tym, jak ujawnia jej prawdę o jej sytuacji, ona rozpoznaje w Nim proroka i podejmuje temat oddawania czci Bogu. To rozróżnienie chroni przed dwoma błędami: przed łagodzeniem słów Jezusa, jakby nie mówił o realnej sytuacji, i przed użyciem ich jako oskarżenia. Werset pokazuje, że Jezus widzi więcej, niż rozmówczyni sama powiedziała, a zarazem nadal z nią rozmawia. Prawda nie zamyka tu spotkania; staje się częścią rozmowy, która prowadzi ku głębszemu poznaniu Boga.

Rozmowa przy studni zaczyna się od zwykłej czynności, czerpania wody, a kończy na prawdzie o życiu konkretnej kobiety. Jezus nie wypomina jej przeszłości tonem sędziego. Potwierdza jej słowa: „Miałaś bowiem pięciu mężów, a ten, którego masz teraz, nie jest twoim mężem. To powiedziałaś zgodnie z prawdą.” W Ewangelii Jana 4:18 widać więc coś ważnego. Jezus nie podważa tego, co kobieta wcześniej wyznała, ale też nie zatrzymuje się na tym, co bolesne. Praktyczny wymiar tego fragmentu jest prosty. Prawda wypowiedziana wprost otwiera drogę do dalszej rozmowy, a ukrywanie jej zwykle ją zamyka. Po tej wymianie kobieta zaczyna pytać o sprawy kultu i o Boga. Tekst nie mówi jednak, jak potoczyło się jej życie ani jakie decyzje podjęła. Nie wolno wyprowadzać z niego gotowych wniosków o jej małżeństwie ani o cudzych historiach. Sam werset pokazuje Boga, który zna pełną prawdę o człowieku i mówi ją bez upokarzania. Prawda służy tu temu, by człowiek mógł wreszcie odetchnąć swobodnie.

W Ewangelii Jana 4:18 Jezus nazywa rzeczy po imieniu: kobieta miała pięciu mężów, a mężczyzna, z którym żyje teraz, nie jest jej mężem. Nie dopowiada przyczyn ani nie zamienia jej historii w oskarżenie. Potwierdza też jej wcześniejsze słowa: „To powiedziałaś zgodnie z prawdą”. W tej krótkiej rozmowie prawda nie służy upokorzeniu; pozostaje częścią spotkania, w którym Jezus widzi konkretną osobę, a nie jedynie jej przeszłość. To ważne w kontekście rozmowy o wodzie dającej życie wieczne. Kobieta prosi o tę wodę, lecz nie zna jeszcze w pełni Tego, który ją ofiaruje. Gdy Jezus odsłania coś trudnego z jej życia, ona rozpoznaje w Nim proroka. Ewangelia nie przedstawia jej sytuacji jako całej prawdy o niej ani nie wyjaśnia, jak doszło do kolejnych małżeństw. Nie daje podstaw, by dopisywać jej motywy. Jest tu spokojna, wymagająca bliskość: Jezus nie omija prawdy, ale też nie zamyka człowieka w tym, co zostało ujawnione. Źródło żywej wody nie płynie z doskonałej biografii. Spotkanie zaczyna się tam, gdzie prawda może zostać wypowiedziana bez zasłony i przyjęta bez pogardy.