Księga Jeremiasza 31:36 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset przychodzi tuż po obrazie, który Bóg kreśli bardzo konkretnie w Księdze Jeremiasza 31:35: słońce świeci w dzień, księżyc i gwiazdy w nocy, a morze huczy swoimi falami. To porządek, który wydaje się trwać od zawsze, i na nim Bóg opiera swoje zapewnienie: „Gdyby te prawa przestały działać przede Mną – wyrocznia Pana – wtedy i pokolenie Izraela przestałoby być narodem na zawsze przede Mną” (Księga Jeremiasza 31:36). Kto boi się, że jego miejsce w historii się chwieje, może usłyszeć w tym zdaniu kruchość. Tekst mówi jednak o czymś przeciwnym. Warunek jest tak nieprawdopodobny, że sam staje się obrazem: Bóg wypowiada swoją wierność językiem najbardziej stałych rzeczy, jakie znamy. Trwanie Izraela wiąże ze swoim słowem, a nie z zasługami narodu. Obietnica dotyczy konkretnego ludu i konkretnego przymierza, więc nie wolno z niej robić ogólnej gwarancji dla każdego, kto przeżywa trudność. Głębsza prawda jest prostsza: wierność, która ma oparcie w porządku stworzenia, nie zależy od ludzkiej chwiejności, nawet wtedy, gdy przymierze bywało łamane.

W Księdze Jeremiasza 31:36 trwałość Izraela zostaje powiązana z trwałością ustanowionego przez Boga porządku stworzenia. Słońce, księżyc i gwiazdy podlegają prawom, które On nadał; dopiero gdyby przestały działać przed Nim, Izrael przestałby być Jego narodem. To obraz warunku niemożliwego, nie zapowiedź, że los wspólnoty zależy od jej własnej siły. Werset należy czytać w świetle obietnic z tego rozdziału. Bóg zapowiada odnowienie więzi z Izraelem, prawo zapisane w sercu i przebaczenie win. Zarazem przypomina, że przodkowie złamali przymierze. Trwałość obietnicy nie wynika więc z bezbłędności ludu, lecz z wierności Boga, który nie odwołuje swego zamiaru. Nie jest to obietnica, że każdy człowiek uniknie cierpienia ani że każdy polityczny kształt Izraela pozostanie niezmienny. Tekst mówi o Izraelu jako narodzie przed Bogiem i o Jego niezawodnym zobowiązaniu wobec niego. Porównanie z prawami nieba i ziemi nadaje tej nadziei kosmiczną skalę: odnowienie nie jest chwilowym pocieszeniem, lecz częścią trwałego zamysłu Boga.

Słowa z Księgi Jeremiasza 31:36 brzmią: „Gdyby te prawa przestały działać przede Mną – wyrocznia Pana – wtedy i pokolenie Izraela przestałoby być narodem na zawsze przede Mną”. Kontekst pokazuje, o jakie prawa chodzi. W Księdze Jeremiasza 31:35 Pan wskazuje na słońce, które świeci w dzień, na księżyc i gwiazdy, które świecą w nocy, oraz na morze, które trzyma swoje granice. Ten porządek jest tak pewny, że ludzie na co dzień nie zastanawiają się, czy zadziała. Bóg używa tego obrazu, by mocno uzasadnić trwałość swojego wybrania Izraela. Naród nie opiera się na własnej doskonałości, bo Księga Jeremiasza 31:32 otwarcie mówi o złamanym przymierzu. Oparciem jest wierność Tego, który obiecał, a w Księdze Jeremiasza 31:34 zapowiada odpuszczenie występków. Werset 36 nie obiecuje wolności od trudów. Mówi o trwałości obietnicy dla całego ludu, zakorzenionej w stałości Bożego słowa. Kiedy codzienność jest chwiejna, właśnie ta stałość Boga pozostaje niezmienna.

W Księdze Jeremiasza 31:36 trwałość Izraela zostaje związana z porządkiem, który Bóg ustanowił w stworzeniu. „Gdyby te prawa przestały działać przede Mną – wyrocznia Pana – wtedy i pokolenie Izraela przestałoby być narodem na zawsze przede Mną”. Słońce, księżyc i gwiazdy nie są tu ozdobnym tłem. Ich niezawodny rytm staje się miarą obietnicy: równie niemożliwe jak ustanie praw rządzących światem jest odrzucenie ludu przez Boga. To słowo pada po obietnicy nowego przymierza, w którym Boże prawo ma być zapisane w sercach, a grzechy odpuszczone. Nie oznacza, że historia Izraela będzie wolna od cierpienia ani że każde pokolenie uniknie skutków swoich wyborów. Wskazuje na wierność Boga wobec Izraela, mimo złamanego przymierza i doświadczenia wygnania. Następny werset podkreśla tę samą pewność obrazem nieba, którego nie da się zmierzyć, i ziemi, której podstaw nie da się zbadać. W tej obietnicy trwałość nie opiera się na ludzkiej doskonałości, lecz na wierności Boga. Jak noc po dniu, tak Boże zobowiązanie nie gaśnie wraz z ludzką niestałością.