Księga Jeremiasza 1:4 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu, jak Jeremiasz, będąc jeszcze młodym, został powołany do prorockiej służby. Bóg dał mu to poznać, by wcześnie skierować jego uwagę ku tej służbie (Księga Jeremiasza 1:4; Księga Jeremiasza 1:5). Słowo Pana dotarło do niego z pełną pewnością, że pochodzi od Boga, a nie jest złudzeniem. Bóg powiedział mu dwie ważne rzeczy dotyczące jego powołania.

Po pierwsze, Bóg ustanowił go prorokiem dla narodów, a nawet przeciwko narodom. Na pierwszym miejscu była tu Juda, naród żydowski. W pewnym sensie zaliczała się ona do narodów, ponieważ przejęła ich obyczaje i przyłączyła się do ich bałwochwalstwa. Jeremiasz nie został posłany wyłącznie do Żydów, lecz także do okolicznych narodów. Miał posyłać im jarzma (Księga Jeremiasza 27:2; Księga Jeremiasza 27:3) i podawać kielich gniewu Pana (Księga Jeremiasza 25:17). Również przez swoje pisma pozostaje prorokiem dla narodów, w tym dla naszego narodu. Ostrzega wszystkie ludy przed sądami, które mogą spaść na naród z powodu jego grzechów. Narody dobrze by zrobiły, gdyby słuchały Jeremiasza i brały sobie do serca jego ostrzeżenia.

Po drugie, Bóg pokazał Jeremiaszowi, że powołanie to było zaplanowane jeszcze przed jego narodzinami, zgodnie z odwiecznym zamysłem Boga. Jeremiasz miał rozumieć, że Ten, który powierzył mu misję, dał mu również życie. Bóg ukształtował go w łonie matki i przyprowadził na świat, dlatego Jeremiasz należał do Boga i mógł zostać użyty zgodnie z Jego wolą. Powołanie wynikało z zamysłu Boga wobec niego, powziętego przed jego narodzinami: Bóg go znał i wybrał do szczególnej służby. Innymi słowy, postanowił, że Jeremiasz będzie prorokiem, i przeznaczył go do tego zadania. Paweł mówi o sobie podobnie: Bóg wybrał go już w łonie matki, aby był chrześcijaninem i apostołem (List do Galatów 1:15).

Warto zauważyć tu trzy rzeczy. Po pierwsze, wielki Stwórca wie, jak posłuży się każdym człowiekiem, zanim go stworzy. Wszystko stworzył dla siebie, a z tej samej gliny kształtuje jedno naczynie do zaszczytnego użytku, a drugie do niezaszczytnego użytku, zgodnie ze swoją wolą (List do Rzymian 9:21). Po drugie, Bóg powoła ludzi do tego, co dla nich zamierzył, ponieważ Jego zamysły nie zawodzą. Bóg z góry zna wszystkie swoje dzieła, Jego poznanie jest doskonałe, a Jego zamysł nie ulega zmianie. Po trzecie, Bóg otacza szczególną troską swoich proroków i sług, czyli tych, którzy przemawiają w Jego imieniu i Mu służą. W szczególny sposób przeznacza ich do tej pracy i odpowiednio ich do niej przygotowuje: zna ich i wybiera. Przygotowuje ich do służby już wtedy, gdy kształtuje w nich ludzkiego ducha. Jak głosi dawne powiedzenie, prorokiem się rodzisz, a nie zostajesz: Bóg od początku obdarza szczególnym darem.

Jeremiasz z pokorą odmówił przyjęcia tego zaszczytnego zadania (Księga Jeremiasza 1:6). Choć Bóg zaplanował je dla niego, wiadomość, że ma być prorokiem dla narodów, była dla niego zaskoczeniem. Nie wiemy, co Bóg dla nas zamierza, ale On wie. Można by sądzić, że Jeremiasz przyjmie to jako awans, i pod pewnym względem rzeczywiście nim było. On jednak protestuje, bo czuje się nieprzygotowany do tego zadania. Mówi mniej więcej: „Ach, Panie Boże, nie potrafię przemawiać do możnych ani do tłumów tak, jak muszą przemawiać prorocy. Nie umiem mówić dobrze i płynnie ani właściwie ująć Bożego przesłania. Nie mam żadnego autorytetu, a ludzie mnie nie posłuchają, bo jestem jeszcze dzieckiem i wzgardzą moją młodością”.

Kiedy mamy wykonać jakieś zadanie dla Boga, słusznie obawiamy się, że możemy się z nim źle obchodzić. Powinniśmy się troszczyć, by nasza słabość i brak umiejętności nie zaszkodziły tej pracy. Słusznie też patrzymy na siebie z pokorą i nie polegamy na własnych zdolnościach. Młodzi powinni pamiętać o swoim wieku, zachowywać ostrożność, jak Elihu, i nie podejmować się więcej, niż są w stanie udźwignąć.

Bóg życzliwie zapewnił potem Jeremiasza, że będzie go wspierał i przeprowadzi go przez służbę. Jeremiasz nie powinien mówić, że jest jeszcze dzieckiem, bo mimo to miał być prorokiem (Księga Jeremiasza 1:7). Rzeczywiście był młody, ale nie powinno go to powstrzymywać od posłuszeństwa Bożemu nakazowi. Miał iść do każdego, do kogo Bóg go pośle, i mówić wszystko, co Bóg mu nakaże. Nawet jeśli czujemy się słabi i niezdolni, powinno nas to skłaniać do pokory w służbie, a nie odciągać od niej, gdy Bóg nas powołuje. Bóg rozgniewał się na Mojżesza, choć ten przedstawiał swoje zastrzeżenia w pokorny sposób (Księga Wyjścia 4:14).

Jeremiasz miał też Bożą obecność, więc jego młodość nie powinna napawać go lękiem. Choć był jeszcze dzieckiem, mógł pójść do wszystkich, do których Bóg go posyłał, nawet jeśli byli liczni i potężni. Bóg miał dać mu rozeznanie, pamięć i słowa potrzebne do właściwego przekazania wszystkiego, co mu nakazał. Samuel przekazał Boże orędzie Heliemu, gdy był jeszcze małym dzieckiem. Bóg, jeśli zechce, może uczynić prorokami dzieci i objawić swoją moc przez usta niemowląt i karmionych piersią.

Jeremiasz nie powinien też bać się licznych wrogów i silnego oporu, z jakimi miał się spotkać. Bóg miał go chronić (Księga Jeremiasza 1:8). „Nie bój się ich twarzy” — mówi Bóg, wskazując na ich wyniosłe spojrzenia i groźne miny. Nawet jeśli będą próbowali go zastraszyć i zawstydzić, by zamilkł, nie powinien bać się przemawiać do nich, nawet gdy jego przesłanie będzie bardzo nieprzyjemne. Mówi w imieniu Króla królów i z Jego upoważnienia, co daje mu odwagę. Nie powinien bać się ich gniewnych spojrzeń, martwić się ich niezadowoleniem ani zamartwiać tym, co może się wydarzyć. Ci, którzy przekazują Boże orędzie, nie powinni bać się ludzkich twarzy (Księga Ezechiela 3:9). Jeremiasz miał wszelkie powody, by zachować odwagę i spokój, bo Bóg był z nim: nie tylko wspierał go w służbie, lecz także miał go ratować przed prześladowcami. Jeśli Bóg jest za nami, któż może być przeciwko nam? Nawet jeśli Bóg nie uwalnia swoich sług od cierpienia, w praktyce wspiera ich, przeprowadzając ich przez nie. Jak trafnie zauważa Gataker, ziemscy królowie zazwyczaj nie towarzyszą swoim ambasadorom, ale Bóg idzie z tymi, których posyła. Wszędzie, dokąd się udają, jest ze swoimi sługami i otacza ich potężną opieką, co powinno dodawać im odwagi (Dzieje Apostolskie 18:10).

Jeremiasz nie powinien też mówić, że nie potrafi przemawiać tak, jak wymaga tego zadanie. Bóg da mu zdolność mówienia. Jeremiasz będzie mówił jasno i jak ktoś, kto zna Boga (Księga Jeremiasza 1:9). Gdy Jeremiasz ujrzał Bożą chwałę, Pan wyciągnął rękę i widzialnym znakiem dał mu to, czego potrzebował, by przemawiać. Dotknął jego ust i przez ten dotyk otworzył je, aby mogły chwalić Boga. Tym samym dotknięciem łagodnie włożył też w usta Jeremiasza Boże słowa, gotowe na każdą potrzebną chwilę. Jeremiasz nigdy nie miał zostać bez słów, bo wyposażał go Ten, który stworzył ludzką mowę. Bóg dał mu nie tylko poznanie w umyśle, lecz także słowa w ustach, ponieważ Duch Święty uczy również słów (Pierwszy List do Koryntian 2:13). Boże orędzie powinno być wypowiadane Bożymi słowami, aby zostało wiernie przekazane. Ezechiel otrzymał polecenie, by mówić słowami Boga (Księga Ezechiela 3:4).

Ci, którzy wiernie przemawiają w imieniu Boga, nie zostaną bez potrzebnych słów. Bóg da im zarówno orędzie, jak i mądrość we właściwej chwili (Ewangelia Mateusza 10:19). Będą też przemawiać z mocą, jako ci, którzy otrzymali autorytet od Boga (Księga Jeremiasza 1:10).

Misja powierzona Jeremiaszowi jest niezwykła: „Patrz, dziś ustanawiam cię nad narodami i królestwami”. Brzmi to bardzo podniośle, a jednak Jeremiasz nadal jest ubogim i pokornym kapłanem. Nie ustanowiono go nad królestwami jak księcia, który rządzi mieczem. Ustanowiono go nad nimi jako proroka, mocą Bożego słowa.

Ktoś, kto powołuje się na ten werset, by uzasadnić zwierzchność papieża nad królami oraz jego prawo do usuwania władców i rozdawania królestw według własnego uznania, musiałby najpierw dowieść, że ma tego samego szczególnego ducha proroctwa, którego miał Jeremiasz. Bez tego trudno byłoby mu rościć sobie prawo do autorytetu, jaki Jeremiasz otrzymał za sprawą tego Ducha. A przecież autorytet Jeremiasza, choć prawdziwy, wiązał się z niską pozycją, pogardą i cierpieniem. Taka władza nie zadowoliłaby ludzi pysznych.

Jeremiasza ustanowiono nad narodami, zwłaszcza nad narodem żydowskim, a także nad innymi wielkimi narodami, do których posłano go, by je upominał. Nie miał nad nimi władzy po to, by pobierać daniny ani wzbogacać się ich łupami. Został posłany, by wyrywać, obalać i niszczyć, a także budować i sadzić.

Po pierwsze, miał wzywać narody do poprawy. Miał wykorzeniać, obalać i niszczyć pośród nich bałwochwalstwo oraz inne grzechy. Miał usuwać złe nawyki i obyczaje, które głęboko się zakorzeniły. W ten sposób miał obalać królestwo grzechu, aby można było zasadzić i umocnić pobożność oraz cnotę. Zanim zostanie ustanowione to, co dobre, trzeba najpierw usunąć to, co złe.

Po drugie, miał im powiedzieć, że ich przyszłość będzie dobra albo zła, zależnie od tego, czy się odmienią. Miał stawiać przed nimi życie i śmierć, dobro i zło, zgodnie ze sposobem, w jaki Bóg postępuje z królestwami i narodami (Księga Jeremiasza 18:9–10). Miał ostrzegać tych, którzy trwali w niegodziwości, że zostaną wykorzenieni i zniszczeni, a tym, którzy się opamiętają, zapewniać, że zostaną odbudowani i na nowo zasadzeni. Otrzymał władzę ogłaszania sądu nad narodami, a Bóg miał ten wyrok potwierdzić i wykonać (Księga Izajasza 44:26). Bóg miał działać zgodnie ze słowem Jeremiasza, dlatego mówi się, że stało się to przez jego słowo.

To sformułowanie ma po części pokazać, jak pewne jest proroctwo: spełni się tak niechybnie, jakby już się dokonało. Ma też podkreślić godność posługi prorockiej i ukazać jej wielkość, aby ludzie nie gardzili prorokami ani nie sprawiali, że sami będą mieli o sobie zbyt niskie mniemanie. Posługa głoszenia Ewangelii jest jeszcze bardziej godna szacunku, ponieważ Chrystus dał swoim apostołom władzę ogłaszania odpuszczenia grzechów lub ich zatrzymania (Ewangelia Jana 20:23), a także wiązania i rozwiązywania (Ewangelia Mateusza 18:18).