Księga Jeremiasza 1:5 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają przed odpowiedzią Jeremiasza na powołanie. Bóg mówi do Jeremiasza, że zna go, zanim ten zdołał cokolwiek z siebie dać, zanim w ogóle zaistniał w świecie. Ten wers wiele mówi o tym, skąd bierze się prawo do posłannictwa. Nie wynika ono z talentu ani z dojrzałości mówcy, lecz z tego, że Bóg wcześniej obrał tego człowieka. Fragment „Zanim ukształtowałem cię w łonie matki, znałem cię” stoi tuż przed sprzeciwem Jeremiasza, który odpowie, że nie umie mówić, bo jest młodzieńcem (Księga Jeremiasza 1:6). Ta kolejność w tekście pokazuje napięcie między poczuciem niedostatku a pewnością Bożego wyboru. Prorok widzi siebie jako kogoś zbyt młodego, by mówić w imieniu Boga, a Bóg mówi o nim z perspektywy całego jego życia, sięgającego jeszcze przed narodzinami. Słowa o poświęceniu i ustanowieniu dla narodów dotyczą konkretnej misji Jeremiasza, nie każdego człowieka. Jednak sama intymność tego wyznania nadaje powołaniu łagodny, ludzki wymiar. Bóg nie zaczyna od oceny gotowości, lecz od znajomości i relacji.

W Księdze Jeremiasza 1:5 Bóg mówi o swojej znajomości proroka jeszcze przed jego narodzinami, a zarazem o jego szczególnym powołaniu: „poświęciłem cię, ustanowiłem cię prorokiem dla narodów”. Te słowa dotyczą Jeremiasza i jego misji; nie ustanawiają każdego człowieka prorokiem ani nie opisują wprost ogólnego losu wszystkich ludzi. Kluczowe rozróżnienie przebiega między wcześniejszą decyzją Boga a późniejszą misją Jeremiasza. Prorok nie wybiera sam swojej roli ani nie opiera jej na pewności własnych zdolności. W następnym wersecie protestuje, że nie umie mówić i jest młodzieńcem. Odpowiedź Boga nie zaprzecza jego ograniczeniom, lecz wskazuje, kto będzie go posyłał i da mu słowa. Zapewnienie o Bożej obecności dopełnia sens powołania. Dlatego werset mówi przede wszystkim o Bożej inicjatywie i odpowiedzialności proroka wobec otrzymanego zadania, obejmującego narody. Może przypominać o godności ludzkiego życia, lecz jego bezpośrednim tematem nie jest obietnica łatwego życia ani sukcesu. W historii Jeremiasza wybranie oznacza misję, której źródłem i oparciem jest Bóg.

Ten werset otwiera rozmowę Boga z Jeremiaszem i kładzie jej fundament bardzo wcześnie. Zanim prorok zrobił cokolwiek, Bóg już go znał. Tekst mówi wprost: „Zanim ukształtowałem cię w łonie matki, znałem cię, zanim przyszedłeś na świat, poświęciłem cię, ustanowiłem cię prorokiem dla narodów”. Trzy czasowniki wyrażają trzy różne działania Boga: poznanie, poświęcenie i ustanowienie. Werset nie mówi jednak, że Jeremiasz zasłużył na tę rolę swoimi czynami. W Księdze Jeremiasza 1:6 młody prorok protestuje, że nie umie mówić. Odpowiedź Boga nie opiera się na jego zdolnościach. W Księdze Jeremiasza 1:7-8 Bóg wskazuje, że to On posyła i to On daje słowo, a obietnica obecności wynika z Jego wierności. Dopiero w 1:9 dotyka ust proroka i wkłada w nie swoje słowa. Dla codziennego życia płynie stąd prosta myśl. Powołanie zaczyna się od Bożego poznania, a nie od ludzkiej gotowości. Większość wierzących nie zostanie prorokami narodów, lecz każde wierne życie może być przeżywane w świetle tego, że Bóg zna człowieka wcześniej niż jego najtrudniejsze pytania. Werset nie obiecuje łatwej drogi. Pokazuje, że tożsamość człowieka jest zakorzeniona w tym, kim jest dla Boga, zanim zacznie cokolwiek udowadniać.

W Księdze Jeremiasza 1:5 słowa o poznaniu przed narodzeniem nie są ogólną obietnicą, że każdy człowiek otrzyma takie samo powołanie jak prorok. Bóg mówi do Jeremiasza i wyznacza mu szczególną misję: ma być prorokiem dla narodów. Jego życie i zadanie nie zaczynają się więc od własnej pewności ani od uznania ludzi. Zanim Jeremiasz może przemówić, Bóg już go zna i posyła. W tym zdaniu jest bliskość, ale także powaga. Być poświęconym do służby nie oznacza, że droga będzie łatwa. Zaraz potem Jeremiasz mówi o swojej młodości i nieumiejętności przemawiania. Odpowiedź Boga nie wyśmiewa jego lęku: zapewnia o obecności, ochronie i słowach, które prorok ma przekazać. Powołanie nie jest zatem pochwałą ludzkiej samowystarczalności, lecz zadaniem powierzonym w relacji z Bogiem. Obraz imienia znanego, zanim rozlegnie się głos, może odsłonić coś z tej prawdy. Nie czyni jednak z Jeremiasza wzoru każdej życiowej drogi. W jego historii widać raczej, że Boży zamysł może poprzedzać gotowość człowieka, a ludzka słabość nie unieważnia powierzonego mu słowa.