Księga Izajasza 5:22 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset należy do serii przestróg, które w Księdze Izajasza 5:18 zaczynają się od słowa „biada” i dotyczą ludzi żyjących według własnych zasad. Tutaj uwaga pada na tych, którzy okazują się bohaterami w piciu wina i dzielnymi w mieszaniu mocnych napojów, czyli sycery. Słowo „bohaterami” brzmi w tym kontekście gorzko, bo odwraca zwykłą miarę odwagi. Prawdziwa siła zwykle kojarzy się z wytrwaniem w prawdzie i w trudzie, a tutaj zostaje przypisana temu, co pozwala na chwilę zagłuszyć niepokój i zmęczenie. Ten fragment mówi coś bliskiego ludzkiemu sercu. Ten, kto kiedyś sięgnął po coś, by nie czuć ciężaru, zna pokusę, żeby nazwać ucieczkę męstwem. Izajasz opisuje tu postawę: dumę z tego, ile ktoś potrafi znieść, zamiast przyznania się do bólu. Ostrzeżenie pokazuje, że nazwanie czegoś odwagą nie zmienia jego natury. Sama odwaga nie zostaje tu jednak potępiona. Zostaje odłączona od swojego celu, a werset pozostawia otwartą drogę do innej siły, która nie musi się zagłuszać. Taka siła potrafi usiąść przy własnym ciężarze i go udźwignąć w prawdzie.

„Biada tym, którzy są bohaterami w piciu wina i dzielni w mieszaniu sycery” — Izajasz piętnuje odwrócenie miary odwagi. Wierność, sprawiedliwość i mądrość wyznaczają biblijny ideał siły; tutaj pochwała zostaje przyznana biegłości w piciu i przygotowywaniu mocnego napoju. Słowa „bohaterowie” i „dzielni” brzmią ironicznie: przypisują godność czynom, które nie są powodem do chluby. Werset należy do serii oskarżeń skierowanych przeciw Judzie i Jerozolimie. Tuż obok prorok potępia tych, którzy nazywają zło dobrem, chełpią się własną mądrością i wypaczają sprawiedliwość za podarunek. Nie chodzi więc o odosobniony zakaz dotyczący wina ani o twierdzenie, że każdy, kto pije, jest potępiony. Przedmiotem krytyki jest kultura, która myli popis z cnotą i uznaje za godne podziwu to, co odciąga od rozeznania oraz odpowiedzialności. Obraz winnicy z początku rozdziału nadaje tej naganie szerszy wymiar: lud Boży nie przyniósł oczekiwanego owocu sprawiedliwości. Izajasz odsłania, że moralny upadek zaczyna się także od błędnego nazywania rzeczy. Błyskotliwy popis nie staje się cnotą tylko dlatego, że otoczenie go podziwia.

Księga Izajasza 5:22 zawiera gorzką ironię. Ci, których prorok nazywa bohaterami, nie zasłużyli na to miano w bitwie ani w obronie słabszych. Wyróżniają się tym, że dobrze znoszą wino. Werset brzmi: „Biada tym, którzy są bohaterami w piciu wina i dzielni w mieszaniu sycery”. Sycera to mocny trunek, a słowo „dzielni” pojawia się przy nim tak, jakby odwagę przypisano temu, co odbiera człowiekowi panowanie nad sobą. Tak łatwo nagradzać to, co w rzeczywistości osłabia. Taki podziw bywa obecny w każdym czasie, a prorok pokazuje, dokąd prowadzi. Kolejny werset, w tym samym ciągu ostrzeżeń, mówi o tych, którzy za podarunek uniewinniają winnego, a sprawiedliwego pozbawiają prawa. Tekst nie łączy tych spraw wprost jako przyczyny i skutku, ale zestawienie jest znaczące. Człowiek, który stracił trzeźwość, rzadko zachowuje jasny osąd, zarówno w sprawach innych ludzi, jak i we własnym sumieniu. Odwaga ma sens wtedy, gdy służy czemuś dobremu. Gdy służy przyjemności kosztem sprawiedliwości, staje się tylko pozorem siły.

W obrazie winnicy Izajasz ukazuje lud, któremu powierzono żyzną ziemię i od którego oczekiwano dobrych owoców. W tym świetle „biada” z Księgi Izajasza 5:22 odsłania coś więcej niż pijaństwo: prorok piętnuje kulturę, w której odwaga i siła zostają pomylone z umiejętnością picia oraz przyrządzania mocnych napojów. Słowo „bohaterowie” brzmi tu jak gorzka ironia. Człowiek może budować reputację na tym, co go osłabia, i nazywać ją sprawnością. Wers nie jest oderwany od sąsiednich ostrzeżeń. Obok niego pojawia się potępienie pychy, odwracania dobra i zła oraz korumpowania sądu. Pijaństwo wpisuje się w szerszy obraz społecznego zagubienia: zdolności, wpływy i zasoby służą własnej chwale zamiast sprawiedliwości. Prorockie „biada” nie jest więc drwiną z ludzi, lecz poważnym ostrzeżeniem przed życiem, które przestaje wydawać owoce odpowiadające otrzymanej trosce. Jest w tym także trzeźwa nadzieja: prawda o takim życiu zostaje nazwana, a nie ukryta pod pozorem sukcesu. Wierność Bogu mierzy się nie pokazem siły, lecz owocem, który przynosi dobro innym.