Księga Izajasza 5:3 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset brzmi jak prośba o sąd, ale ton ma w sobie coś bardzo osobistego. Ten sam głos, który przed chwilą opowiadał o winnicy z troską i staraniem, teraz oddaje sprawę mieszkańcom Jerozolimy i mężom z Judy. Słowo „proszę” nie jest tu ozdobnikiem. Mówi o kimś, komu zależy, by słuchacze sami zobaczyli, co się wydarzyło, zanim padnie jakiekolwiek rozstrzygnięcie. W Księdze Izajasza 5:3 nie ma jeszcze słów o karze. Pojawią się dopiero w kolejnych wersetach. Najpierw jest zaproszenie do osądu, a więc do uczciwego spojrzenia na relację, w której jedna strona włożyła w drugą tak wiele. Mówiący nie chowa się za swoją pozycją i nie żąda posłuszeństwa bez wysłuchania. Stawia sprawę jawnie, przed ludźmi, którzy znają winnicę i wiedzą, jak była pielęgnowana. Ta cierpliwość bywa trudna do zniesienia, bo odsłania ból tego, kto oczekiwał owoców. Winnica nie jest tu tylko przedmiotem sporu. Została wykopana, oczyszczona z kamieni i zasadzona w nadziei. Dlatego pytanie o rozstrzygnięcie brzmi jak pytanie o wierność, a nie jak sucha kwestia prawa.

W Księdze Izajasza 5:3 pieśń o winnicy zmienia się w publiczną rozprawę. Mieszkańcy Jeruzalem i Judy zostają wezwani, by rozsądzić sprawę między właścicielem a jego winnicą. Nie słyszą jeszcze wyroku; mają ocenić, czy gospodarz postąpił niesprawiedliwie wobec tego, co uprawiał. Obraz poprzedzających wersetów nadaje temu wezwaniu konkretną treść. Właściciel przygotował żyzną ziemię, oczyścił ją z kamieni i zasadził szlachetną winorośl. Miał prawo oczekiwać dobrych owoców, lecz pojawiły się cierpkie jagody. Pytanie skierowane do słuchaczy nie dotyczy więc braku troski ze strony właściciela, ale odpowiedzialności winnicy za jej plon. Dopiero w wersecie 7 obraz zostaje objaśniony: winnicą jest dom Izraela, a szczepem wybranym lud Judy. Oczekiwanymi owocami miały być sprawiedliwość i prawowierność, lecz ich miejsce zajęły rozlew krwi i krzyk grozy. Metafora nie pozwala sprowadzić winy do prywatnych uchybień; wskazuje na społeczne skutki niewierności. Wezwanie do sądu odsłania też miarę Bożego osądu: nie kaprys, lecz zestawienie otrzymanej troski z przyniesionym owocem.

Ten werset zamienia pieśń w sprawę sądową. Prorok nie wskazuje wprost winnego, lecz oddaje rozstrzygnięcie mieszkańcom Jeruzalem i mężom z Judy, czyli ludziom, którzy znali ten dom i jego codzienność. Sąd opiera się na faktach z samej pieśni. Najpierw jest troska: żyzny pagórek, usunięte kamienie, szlachetna winorośl, wieża i tłocznia. Potem przychodzi rozczarowanie, bo zamiast winogron wydaje ona cierpkie jagody. Sędzia nie potrzebuje dodatkowych dowodów. Wystarczy uczciwie zobaczyć, co zostało zrobione i jaki był wynik. Według Księgi Izajasza 5:7 winnicą jest dom Izraela, a ludzie z Judy są wybranym szczepem. Oczekiwano sprawiedliwości, a pojawił się rozlew krwi. Oskarżenie nie dotyczy więc obcych, lecz tych, którzy byli najbliżej. Najmocniejszy wniosek jest prosty. Rozsądzać może ten, kto patrzy na owoce, a nie tylko na deklaracje. Ta zasada pozostaje aktualna w rodzinach, w pracy i we wspólnotach, gdzie łatwo mówić o miłości, a trudniej o sprawiedliwość.

„Rozsądźcie, proszę, między Mną a moją winnicą” — Bóg zwraca się do mieszkańców Jeruzalem i Judy, jakby wzywał ich na świadków. Obraz winnicy nie jest przypadkową ozdobą: wcześniej opisana troska właściciela, który przygotował ziemię i zasadził szlachetną winorośl, odsłania ciężar tego wezwania. Zamiast dobrych winogron pojawiły się cierpkie jagody. W tym wersecie rozbrzmiewa pytanie o sprawiedliwość relacji. Bóg nie ukrywa przed ludem tego, co uczynił, ani nie wymaga, by wyrok zapadł bez wysłuchania sprawy. Prosi, by rozsądzili między Nim a winnicą. W kolejnych słowach tej pieśni sam pyta, czego jeszcze mógł dokonać, a potem zapowiada konsekwencje jej jałowości. Nie jest to obietnica, że każde cierpienie człowieka wynika z jego winy; mowa o Izraelu i Judzie, co wyjaśnia później Księga Izajasza 5:7. Dla czytelnika pozostaje tu poważny obraz: obfita troska nie jest jedynie przywilejem, lecz wiąże się z odpowiedzialnością. W dalszym objaśnieniu winnicy Bóg oczekuje sprawiedliwości, a słyszy krzyk krzywdzonych. Owoc życia wspólnoty staje się więc świadectwem tego, jak traktuje ona innych.