Księga Izajasza 5:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset należy do serii wezwań „biada” w 5. rozdziale Księgi Izajasza, w wersecie 20, a jego siła tkwi w prostocie. Prorok nie opisuje pojedynczego błędu, lecz zamianę nazw. Zło zaczyna nosić imię dobra, ciemność zajmuje miejsce światła, a gorycz zostaje przyjęta za słodycz. Najbardziej poruszające jest to, jak cicho i bez widocznego hałasu dokonuje się ta zamiana. Serce słyszy w tych słowach coś bardzo ludzkiego. Gdy ktoś przez długi czas nazywa swój gniew sprawiedliwością, a zniechęcenie spokojem, w środku zostaje niepokój, którego nie potrafi wyjaśnić. Wiele trudnych uczuć przestaje boleć dopiero wtedy, gdy wraca się do ich prawdziwych imion. Kontekst pieśni o winnicy nadaje temu wersetowi szczególne ciepło. Przyjaciel okopał winnicę, oczyścił ją z kamieni i zasadził szlachetną winorośl, spodziewając się dobrych owoców, a pojawiły się cierpkie jagody. Przestroga wyrasta więc z zawiedzionej troski. Dlatego nazywanie rzeczy po imieniu nie jest tu surowością, lecz wiernością wobec tego, co Bóg zasadził i czego od swojej winnicy oczekiwał.

W Księdze Izajasza 5:20 prorok piętnuje odwrócenie moralnych nazw: zło zostaje przedstawione jako dobro, a dobro jako zło. Obrazy ciemności i światła oraz goryczy i słodyczy pokazują, że nie chodzi o zwykłą pomyłkę w ocenie, lecz o zmianę miary, według której rozpoznaje się rzeczywistość. Kontekst rozjaśnia, na czym ta zamiana polega. Wśród kolejnych „biada” pojawia się potępienie ludzi pewnych własnej mądrości, a także tych, którzy za podarunek uniewinniają winnego i odbierają prawo sprawiedliwemu. Nazwanie zła dobrem nie jest więc jedynie kwestią słów: może usprawiedliwiać niesprawiedliwy wyrok albo osłaniać własny interes. Izajasz wiąże tę krytykę z odrzuceniem Prawa Pana i tego, co mówi Święty Izraela. Werset nie twierdzi, że ludzie nigdy nie mylą się w rozeznaniu. Ostrzega przed czymś innym: przed świadomym lub uporczywym zacieraniem granicy, która pozwala nazwać krzywdę krzywdą, a sprawiedliwość sprawiedliwością. Gdy taka zamiana staje się normą, język przestaje odsłaniać prawdę i zaczyna ją ukrywać.

Ten fragment otwiera się słowami „Biada tym”, czyli ostrzeżeniem dla tych, którzy świadomie przekręcają oceny. Prorok opisuje ludzi, którzy zło nazywają dobrem, a dobro złem. Ciemność przedstawiają jako światło, a światło jako ciemność. Gorycz nazywają słodyczą, a słodycz goryczą. Kontekst z Księgi Izajasza 5:1-2 pomaga zrozumieć wagę tych słów. Winnica otrzymała wszystko, czego potrzebowała, a mimo to wydała cierpkie jagody. Gdy owoc nie odpowiada oczekiwaniom, łatwo zmienić nazwę zamiast przyznać, że coś poszło źle. Ta myśl ma wymiar bardzo codzienny. Słowa, którymi opisujemy swoje wybory, kształtują to, co uważamy za dopuszczalne. Kiedy zdrada zaczyna brzmieć jak rozsądek, a zaniedbanie jak wolność, sumienie traci punkt odniesienia. Ten tekst pokazuje, że zmiana etykiet nie jest niewinnym błędem językowym, ponieważ dotyczy samej prawdy o dobru i złu. Prorok nie traktuje dobra i zła jako kwestii gustu ani chwilowego nastroju. Zakłada, że mają one kształt wyznaczony przez Boga. Gdy ktoś przemianowuje rzeczywistość, ona sama pozostaje taka, jaka była, a konsekwencje i tak przychodzą.

„Biada tym, którzy zło nazywają dobrem, a dobro złem” — Izajasz opisuje odwrócenie, które zaciera drogę do prawdy. Nie chodzi jedynie o pomyłkę w ocenie. W dalszych słowach rozdziału widać ludzi, którzy za podarunek uniewinniają winnego, a sprawiedliwego pozbawiają prawa. Nazwanie krzywdy dobrem może więc osłaniać czyjś interes i odbierać głos temu, kto cierpi. Obraz światła zamienionego w ciemność przypomina, że język kształtuje wspólne widzenie. Gdy przemoc nazywa się siłą, a uczciwość słabością, człowiek może przestać rozpoznawać, co niszczy życie. Izajasz nie przedstawia tego jako niewinnej różnicy gustów: winnica, o którą Przyjaciel troskliwie zadbał, wydała cierpkie owoce. Słowa i czyny ludu odsłaniają rozminięcie z dobrem, którego Bóg pragnął. Prorok kieruje uwagę także ku Bożej sprawiedliwości i świętości. „Biada” jest ostrzeżeniem, lecz zarazem odsłania wagę dobra: nie ginie ono w zamęcie ludzkich nazw. Przed Bogiem światło nie zależy od tego, jak nazwie je silniejszy. Jego sąd przywraca prawdzie właściwe miejsce i pokazuje, że odwrócenie dobra od zła ma konsekwencje dla całej wspólnoty.