Księga Izajasza 5:10 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Izajasza 5:10 prorok opisuje rozczarowanie, które dotyka kogoś, kto wiele w coś włożył: „Bo dziesięć morgów winnicy dadzą jeden bat, a chomer ziarna wyda jedną efę”. Rozległa uprawa przynosi tu tak mało, że miara zbiorów wydaje się nieproporcjonalna do pracy i nadziei złożonych w ziemi. Ten obraz nie jest spokojną obserwacją rolnika. Brzmi jak gorzkie podsumowanie, które wybrzmiewa po pieśni o winnicy z wcześniejszych wersetów. Kontekst pomaga zobaczyć, czego dotyczy ta dysproporcja. Winnica została starannie przygotowana, oczyszczona z kamieni i obsadzona szlachetną winoroślą, a mimo to wydała cierpkie jagody. Wers 10 nie tłumaczy przyczyn ani nie opisuje kary jako dokonanej. Pokazuje jedynie, że wysiłek i plon w tym obrazie od siebie odeszły. Księga Izajasza 5:7 wyjaśnia, że oczekiwano sprawiedliwości, a pojawił się rozlew krwi, i to nadaje całemu obrazowi wymiar moralny. Najbardziej poruszające w tym fragmencie jest to, że tekst nie udaje, iż zawód nie istnieje. Jest w nim miejsce na smutek tego, który sadził i spodziewał się owocu. Taka szczerość w Piśmie Świętym mówi o Bogu, który pozwala nazwać pustkę po nadziei po imieniu.

Obraz z Księgi Izajasza 5:10 nie jest zwykłą obserwacją o słabym urodzaju. W pieśni o winnicy Bóg oczekiwał od Izraela sprawiedliwości, lecz znalazł rozlew krwi i krzyk. Teraz ziemia odpowiada skąpym plonem: dziesięć morgów winnicy daje zaledwie jeden bat, a chomer ziarna tylko jedną efę. Dawne miary nie muszą być przeliczane na współczesne jednostki, by uchwycić sens: proporcja wskazuje na rażąco mały plon. To rozróżnienie jest ważne: werset nie ustanawia ogólnego prawa, że każdy nieurodzaj oznacza Bożą karę. W tym konkretnym proroctwie skąpy plon jest znakiem sądu nad społeczeństwem, które gromadziło domy i pola, a zarazem zaniedbywało sprawiedliwość i sprawę Pana. Bogactwo nie zapewniło bezpieczeństwa; ziemia, od której oczekiwano obfitości, staje się świadectwem nieładu. Izajasz wiąże więc wierność Bogu z życiem wspólnoty, nie tylko z prywatnym obrzędem. Winnica zawodzi, ponieważ jej właściciele zawiedli moralnie. Werset ukazuje sąd jako odwrócenie oczekiwanej obfitości: wysiłek pozostaje, lecz owoc niemal znika.

Ten werset mówi o stracie tak wielkiej, że trudno ją ogarnąć. Dziesięć morgów winnicy ma dać jeden bat, czyli miarę płynów, a chomer ziarna przynosi tylko jedną efę, czyli miarę sypkich produktów. Proporcja jest wyraźna: dziesięciokrotnie mniej tam, gdzie oczekiwano obfitości. W Księdze Izajasza 5:2 widać, jak starannie urządzono ten ogród. Usunięto kamienie, zasadzono szlachetną winorośl, wykuto tłocznię. Mimo to plon okazał się cierpki. Werset 10 pokazuje, że przy tak dużym nakładzie pracy pełny spichlerz nie jest gwarancją. Gdy ziemia nie daje tego, czego się po niej spodziewano, zawodzi też cały włożony wysiłek. Praktyczna lekcja z tego fragmentu jest trzeźwa. Człowiek może poświęcać pracy cały dzień, a mimo to zebrać znacznie mniej, jeśli w jego działaniu zabraknie sprawiedliwości i uczciwości. Prorok nie opisuje przypadkowej suszy. Opisuje skutek tego, co zostało zasiane, i tego, czego zabrakło w wierności. Werset 10 uczy więc, że wielkość plonu zależy nie tylko od ilości pracy, ale także od tego, co w tej pracy się uprawia.

„Bo dziesięć morgów winnicy dadzą jeden bat, a chomer ziarna wyda jedną efę”. W tych miarach słychać nie obietnicę obfitości, lecz jej bolesne odwrócenie: rozległa ziemia przynosi znikomy plon. Winnica, o którą Przyjaciel pieczołowicie zadbał, miała rodzić dobre owoce, a wydała cierpkie jagody. Teraz także pola odsłaniają ciężar sądu. Nie jest to opowieść o tym, że każdy nieurodzaj oznacza osobistą winę albo że wiernym zawsze sprzyja pomyślność. Izajasz mówi o Izraelu i Judzie, o wspólnocie, która miała wydawać sprawiedliwość, a zamiast niej przyniosła rozlew krwi i krzyk. W sąsiednich wersetach pojawia się także chciwość tych, którzy zagarniają dom za domem i pole za polem. Mały plon staje się obrazem świata, w którym troska o własne dobra przesłoniła odpowiedzialność za innych. Z perspektywy wieczności werset przypomina, że posiadanie nie jest miarą życia, a ziemia nie pozostaje na zawsze podporządkowana ludzkim planom. Owoc, którego Bóg szuka, nie mieści się w spichlerzu: jest nim sprawiedliwość, widoczna w tym, jak wspólnota traktuje słabszych.